Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/2559 K.2024/236

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen asıl ve birleşen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı ... sahibi vekili asıl dava dilekçesinde özetle; ...’deki fabrikasına yapılacak silolar ve ekipmanların yapımı için davalı şirket ile sözlü görüşmeler yapıldığını, bu görüşmelerde davalı şirketin sözleşme akdedilmeden peşinat istediğini ve o günün kuru 50.000,00 Euro karşılığı 96.060,00 TL'nin davalı şirketin hesabına gönderildiğini, daha sonra davalı ile sözleşmenin esaslı ve yan noktalarında anlaşılamadığını, taraflar arasında sözleşmenin kurulamamış olması sebebiyle verilenlerin iadesi gerektiğini belirterek ödenen peşinatın ödeme tarihi olan 24.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

2. Davacı yüklenici vekili birleşen dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında eser sözleşmesinin kurulduğunu, 96.060,00 TL'nin bu sözleşmenin avansı olarak gönderildiğini, sözleşmenin feshedildiği tarihte imalâtın tamamlandığını, toplam 730.900,00 TL'lik imalât yapıldığını, bu rakamlara %20 kâr marjı eklendiğinde 904.000,00 TL bedelle uyumlu olduğunu, sözleşmeyi haksız olarak fesheden ... sahibinin yüklenicinin elde etmesi muhtemel kârını ödemesi gerektiğini, işin bedeli KDV hariç 904.000,00 TL olup delil tespiti yapan bilirkişilerin imalâta 70.500,00 +660.400,00 TL bedel biçtiklerini,

bu durumda yüklenici kârının 904.000,00-730.900,00=173.100,00 TL olup karşılanmayan kâr mahrumiyetinin 173.100,00 TL-96.060,00 TL=77.040,00 TL olduğunu ifade ederek şimdilik 10.000,00 TL'nin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında talebini 58.110,00- TL'ye çıkarmıştır.

II. CEVAP

1. Davacı yüklenici vekili asıl davaya cevap dilekçesinde özetle; davacı ... sahibi ile yapılan görüşmeler sonucu, ... ilindeki davacıya ait tesislere silo ve taşıma ekipmanlarının projelerini çizdiklerini, bunları hazırlamak için, davacı ile birçok sözlü ve elektronik ortam görüşmeleri yaptıklarını, sonuçta projenin fiyatının belirlendiğini, uygulamaya geçmek için davacı tarafından 24.08.2010 tarihinde, peşinat olarak 96.060,00 TL ödeme yapılarak işe başlandığını, bu nedenle sözleşmenin tamamlanmış olduğunu, davacının imâl ettirdiği ve teslim almadığı mallardan dolayı, gerekli tazminat ve zarar ziyanı ödemesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI

...

9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2011/114 Esas, 2015/501 Karar ve 22.09.2011 tarihli kararıyla özetle; taraflar arasında sözleşmenin kurulmuş olduğu, bu sözleşmenin asıl davada davacı tarafından haksız feshedildiği, davalı yüklenicinin gerçekleştirdiği imalâtlardan dolayı 123.354,19 TL kâr kaybı olduğunun hesaplandığını, davacı tarafından verilen 96.060,00 TL peşinatı davalının sebepsiz zenginleşmeye yol açacak şekilde iade etmemesinin hukuk düzenince korunamayacağı, davalı tarafından mahsuplaşma talep edildiğinden,

aynı sözleşmeden kaynaklanan karşılıklı alacaklarının mahsuplaşılabileceği gerekçesi ile asıl davanın mahsuplaşma nedeniyle reddine, birleşen dava yönünden birleşen dosya davacısı yüklenicinin sözleşmenin feshinden dolayı uğradığı mahsuplaşma sonrası kalan 27.294,19 TL kâr kaybı ile 30.816,00 TL revizyon bedeli toplamı 58.110,00 TL zarar ve kâr mahrumiyeti alacağının birleşen dosya davalısı ... sahibinden tahsiline karar verilmiştir.

IV. BİRİNCİ BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını davacı–birleşen dosya davalısı ... sahibi vekili temyiz etmiştir.

2. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 2016/2766 Esas, 2016/4364 Karar ve 24.10.2016 tarihli kararı ile özetle; dosya kapsamından taraflar arasında yazılı sözleşmenin imzalanmış olmamasına rağmen silo yapımı ve taşıma sistemi kurulması konusunda eser sözleşmesi ilişkisinin kurulduğunun anlaşıldığı,

yazılı sözleşme bulunmaması nedeniyle sözleşmenin tüm içeriği belirli değil ise de davalı birleşen dosya davacısı yüklenici şirket yetkilisi ... ... ve nakliyecilerin imzasını taşıyan 17.12.2010 tarihli tutanaklar ve hükme esas alınan 3. bilirkişi raporuna göre silo ayaklarının Amerikan menşeli olması gerekirken yerli yapıldığının anlaşıldığı, bu durumda davalı birleşen dosya davacısı yüklenicinin sözleşmeye aykırılık nedeniyle kusurlu olduğu, yine hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre bu şekilde saptanan sözleşmeye aykırılığın eserin reddini gerektirecek nitelikte olmadığı,

davacı birleşen dosya davalısı ... sahibinin de eserin tümüyle reddini gerektirecek boyutta olmayan ayıp nedeniyle sözleşmeyi feshetmekle kusurlu olduğu, her iki tarafın ortak kusuru gerçekleştiğinden fesihte de her iki tarafın haksız olduğunun kabulünün gerektiği, böyle bir durumda tarafların olumlu zararlarını değil ancak birbirlerinin mal varlıklarında kazandırdıkları artı değerleri sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep edebileceklerini, davalı birleşen dosya davacısı yüklenicinin imalat bedeli ve raporda hesaplanan revize bedel ile ilgili her hangi bir bedel talebi bulunmadığını,

bu durumda mahkemece asıl davada davacı ... sahibinin sözleşmenin feshi nedeniyle ödediği ... bedelini istemekte haklı olduğundan asıl davanın kabul edilmesi, birleşen davada kâr kaybı talep edilmiş olup fesihte tarafların ortak kusuru olması nedeniyle kâr kaybı istenemeyeceğinden birleşen davanın da reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulduğu anlaşılmıştır.

V. İLK DERECE MAHKEMESİNİN SON KARARI

...

9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/672 Esas, 2018/617 Karar ve 09.07.2018 tarihli kararı ile özetle; davalı yüklenici vekili bozma kararı sonrası yapılan yargılama sırasında Yargıtay kararında belirtilen ve kendilerinden tahsilinin gerektiği işaret edilen 96.060,00 TL'den bilirkişi raporları ile belirlenen imalat bedeli ve revize ... bedelinin indirilmesini talep ettiği, davalının bu talebinin yerinde olduğu, 01/09/2009 tarihli bilirkişi heyeti raporunda revize ... bedelinin 30.816,00 TL olarak hesaplandığı,

yine daha önce yapılan yargılama sırasında alınan 21/10/2013 tarihli bilirkişi heyeti raporunun 13 ve 14. sayfalarında listesi yapılan imalat bedelinin ise 63.516,61 TL olduğunun kabul edildiği, sözleşmenin feshine taraflar eşit kusurları ile neden olduğu için davalının davacıya kazandırdığı 30.816,00 TL revize ... bedeli ve 63.516,61 TL imalat bedeli toplamı 94.332,61 TL'den davacı alacağı 96.060,00 TL avans bedelinden mahsubu sonucu davacı ... sahibinin bakiye 1,627,39 TL alacağı kaldığından, asıl davada 1.627,39 TL'nin davalı yükleniciden tahsiline; birleşen davanın ise reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge adliye mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını taraf vekilleri temyiz etmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

1. Asıl davada davacı ... sahibi vekili temyiz dilekçesinde özetle; taraflar arasında sözleşme ilişkisi kurulmadığını, revize ... ve imalat bedelinin alacaktan mahsup edilemeyeceğini, eşit kusurdan bahsetmenin mümkün olmadığı belirterek kararı temyiz etmiştir. 2. Birleşen davada davacı yüklenici vekili temyiz dilekçesinde özetle; sözleşmeye konu silonun Amerikan menşeli olması gereken ayaklarının yerli olduğuna dair 17.12.2010 günlü tutanağın davacı delilleri arasında olmadığını, temyiz dilekçesi ekinde sunulduğunu, iddianın genişletilmesine muvafakatleri olmadığını, bozma kararının hatalı olduğun ubelirterek kararı temyiz etmiştir.

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl ve birleşen davada uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk TBK’nın 470 vd maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 437 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dosyadaki yazılara mahkemece uyulan bozma ilamı gereğince inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre asıl davada davalı - birleşen davada davacı yüklenicinin tüm, asıl davada davacı–birleşen davada davada davalı ... sahibinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

3. Asıl davada davacı ... sahibi sözleşmenin feshi nedeniyle ödediği 96.060,00 TL avansın iadesini talep etmiştir. Mahkemece mahsubun her zaman yapılabileceği gerekçesiyle asıl davada bu alacaktan 01/09/2009 tarihli bilirkişi heyeti raporu uyarınca revize ... bedeli 30.816,00 TL ile 21/10/2013 tarihli bilirkişi heyeti raporunun 13 ve 14. sayfalarında listesi yapılan imalat bedeli 63.516,61 TL’nin mahsubu ile 1.627,39 TL’nin tahsiline karar verilmiştir.

Bozma ilamı öncesi alınan 21.10.2013 tarihli ikinci bilirkişi kurulu raporu incelendiğinde; davalı yüklenici tarafından imal edilen makine ve teçhizatın yeniden değerlendirilmesi için gerekli olan tadilat harcama tutarının tespit bilirkişilerince 63.516,61 TL olarak belirlendiği, imal edilen makine ve teçhizatın toplam tutarının 770.400,00 TL olduğu, bu rakamlara göre makine ve teçhizatın revizyon maliyetinin toplam bedele oranının 63.516,61 TL/770.400,00 TL = 0,082 olduğu, bu oranın yüksek olduğu,

dava konusu makine ve teçhizatın cinsi, pazar şansı, makine ve teçhizatın yeniden kullanımına yönelik tadilat gereksinimi gibi hususlar dikkate alınarak söz konusu oranın %4 olması gerektiği, buna göre davalı tarafından üretildiği tespit bilirkişilerince tespit edilen makine ve teçhizatın revizyon maliyeti 770.400,00 TL x %4 = 30.816,00 TL hesaplanmıştır.

Yani tespit raporunda makine ve teçhizatın revizyonu için harcama tutarı 63.516,61 TL olarak belirlenmesine rağmen, ikinci bilirkişi kurulu raporunda bu bedel 30.816,00 TL olarak belirlenmiştir. Mahkemece bilirkişi kurullarınca farklı olarak hesaplanan revizyon bedelleri farklı alacak gibi kabul edilerek davacı ... sahibinin avans olarak davalıya ödediği 96.060,00 TL’den mahsup edilmesi doğru olmamıştır.

21.10.2013 tarihli ikinci bilirkişi kurulu raporu revizyon bedelini 30.816,00 TL olarak hesaplamış olup, bilirkişilerin alanlarında uzman oldukları, yapılan bu hesap denetime açık ve anlaşılır olduğundan mahkemece asıl davada davacı ... sahibince ödenen 96.060,00 TL avans bedelinden davalı yüklenici tarafından imal edilen imalatların revizyonu için gerekli olan harcama bedeli 30.816,00 TL’nin mahsubu ile 65.244,00 TL’ye hükmedilmesi gerekirken farklı hesap edilen bedellerin mahsup edilmesi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. “Değerlendirme” bölümünün “2”inci bendinde açıklanan nedenlerle asıl davada davalı - birleşen davada davacı yüklenicinin tüm, asıl davada davacı – birleşen davada davada davalı ... sahibinin diğer temyiz itirazlarının reddine, “3”üncü bendinde açıklanan nedenlerle kararın asıl davada davacı–birleşen davada davada davalı ... sahibi yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden ... ... Gıda San. ve Nak. A.Ş.'ye iadesine,

Aşağıda yazılı harcın temyiz eden ... Gıda San. Ölçü Kont. Sist. İth. Paz. Tic. Ltd. Şti.'den alınmasına,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,