Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/4102 K.2023/3618

Taraflar arasında görülen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı İstanbul Çevre Koruma ve Atık Mad. Değerl. San. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, davalılardan Trabzon ve Rize İlleri Yerel Yönetimleri Atık Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği'nin talimatı doğrultusunda diğer davalı İstanbul Çevre Koruma...A.Ş. ile 12.03.2018 tarihinde çöp sularının taşınması amacıyla sözleşme imzaladığını, tarafların Çamburnu Depolama Sahası ile Araklı Derin Deşarj İstasyonu hattı arasında birim başına 8,47 TL'den çöp sızıntı suyunu taşıma konusunda anlaştıklarını ve edimini yerine getirmeye başladığını ancak yöre halkı ve belediyelerin itirazı üzerine döküm yapılamadığını, davalıların Yomra'da döküm alanı bulduklarını, davalı İstaç'ın İstanbul'da olması,

talimat verme yetkisi idarede olduğundan sözlü talimat ile Yomra'ya döküm yapılmaya başlandığını, davacının davalılara mesafenin uzaması nedeniyle ücret ödeneceğine dair sözlü beyanı üzerine işe devam ettiğini, yaklaşık 10.432,22 ton taşıma yaptığını, bu işin maliyetinin birim başılan 17,32 TL olduğunu, 2008 yılının 10. ayına kadar işe devam edildiğini, Birlik yetkililerinin gözetim ve denetimi altında faaliyetine devam ettiğini, ayrıca İstaç tarafından 44 km.lik mesafe için sadece 3. ve 4. ayları kapsayan dönem için ödeme yapıldığını, davacının 180.686,05 TL alacağını alamadığını ve davalı İstaç'ın sözleşmeyi feshettiğini ileri sürdüğünü,

fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 8.000,00 TL alacağının davalıdan tahsiline, ıslah dilekçesiyle de 170.253,83 TL+KDV'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Trabzon ve Rize İlleri Yerel Yönetimleri Katı Atık Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının Trabzon ve Rize'deki katı atık sorununun çözümü için 5355 sayılı Kanun'la kurulmuş kamu tüzel kişisi olduğunu, davacı ile arasında bir sözleşme ilişkisi olmadığını, diğer davalı ile arasında transfer ve düzenli depo sahalarının yapımı konusunda istisna akdi olduğunu, davalının taahhüdü kapsamında düzenli depo sahasında çöp suyunun biriktiği dinlendirme havuzundaki imalat sorunu çözülemediğinden,

imalat sorunlarını çözünceye kadar sahadaki çöp ve yağmur sularının belirlenen deşarj alınlarına taşıtılması karar alındığını ancak bu husustaki ihale, taşıma, güzergah vb konularında birliğin bir etkisi ve katkısı olmadığını, birliği ilgilendiren hususun sadece çöp suyunun derin deşarja taşınması olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı yüklenici İstanbul Çevre Koruma...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; diğer davalı ile akdedilen 26.10.2005 tarihli "Katı Atık Yönetimi Projesi İnşaatı" sözleşmesi gereğince tesisleri Birliğe teslim ettiğini, bu sözleşme kapsamında üstlenilen çöp sızıntı suyu arıtma tesisinin devreye alınması aşamasında çöp suyunun taşınmasının İSTAÇ’dan talep edildiğini, bu nedenle müvekkilince davacı ile 15.000 ton ve ton başına 8,47 TL taşıma bedeli üzerinden çöp sızıntı suyunun Çamburnu Depolama Sahasından Araklı Merkez Derin Deşarj Hattına Taşınması işini konu alan 12.03.2008 tarihli "Çöp Sızıntı Suyu Taşıma Hizmeti Alımı Sözleşmesi" akdedildiğini,

taşıma mesafesinin gidiş-dönüş yaklaşık 44 km ve sözleşme süresinin 12.03.2008-12.07.2008 arası olduğunu, çöp sızıntı suyunun Araklı Derin Deşarj Hattına verilmesine yöre halkının ve ilgili belediyenin karşı çıkması üzerine Birlik tarafından çöp sızıntı suyunun daha uzak mesafedeki Yomra Deşarj Hattına dökülmesinin talep edildiğini ancak deşarj yerinin değiştirilmesi İSTAÇ’ın bilgisi dışında Birlik yönetimince yapıldığından sorumluluğun Birlik yönetimine ait olduğunu, davacıdan taşıma işini 05.05.2008 tarihi itibarıyla durdurmasının istendiğini, ancak Birlik talimatı üzerine taşıma işine devam edildiğini,

05.05.2008 tarihine kadar yapılan işlerin bedelini, sözleşmede belirtilen fiyatlar üzerinden davacıya ödediğini, durdurma talimatına rağmen, şirketin bilgisi dışında davacının yaptığı taşıma işinden davalının sorumlu olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 13/04/2015 tarihli ve 2009/820 Esas, 2015/289 Karar sayılı kararı ile sözleşme edimi gereği yapılan taşıma 15.000 ton ile ilgili kısmın sözleşme yükümlülüğü olan İSTAÇ tarafından öngörülen ve taraflar arasında anlaşılmış yere ilişkin ücret üzerinden ödeme yükümlülüğü olduğu,

15.000 ton x 8,47 TL=127.050 TL+KDV bu miktardan daha önce ödeme yapılan 60.658,86 TL çıkarılarak bakiye 66.392TL+KDV ödenmesi gerektiği, vekaletsiz iş görmeden menfaat sağlayan Birlik olduğundan burada ortaya çıkan taşıma işi ile ilgili masrafın davalı birlik tarafından ödenmesi gerektiği, bilirkişi raporu ile rayiç değer tespitine göre fazla km değeri ve ilave taşıma toplamı 89.049,11 TL+KDV bulunduğu,

davacının taşıma ile hak ettiği miktarların davalı taraflara ihtarname tebliğ tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davalı İSTAÇ'tan 66.392,00+ KDV davalı Birlik'ten 89.049.11- TL + KDV ihtarname tebliğ tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 10.04.2018 tarihli ve 2018/108 Esas, 2018/1453 Karar sayılı kararıyla sözleşmenin nispiliği ilkesi gereğince davalı birlik yönünden davanın husumet nedeniyle reddi gerektiği, işin esası bakımından da dava konusu işe ilişkin bilgisayar çıktılarının varsa asıllarının ya da okunaklı örneklerinin temin edilmek suretiyle konusunda uzman inşaat ve mali müşavir bilirkişi vasıtasıyla inceleme yaptırılıp gerektiğinde bilgisayar çıktılarındaki araçların davacının işleticisi olup olmadığı,

yada kiralanıp kiralanmadığı hususları açıklattırılıp, değerlendirilmek suretiyle davacının taşıdığı kirli su miktarı tespit edilip, buna göre sözleşmede belirtilen yere taşınanların sözleşme fiyatlarıyla, diğerlerinin ise mahalli serbest piyasa rayiciyle hesaplattırılıp davacının hakettiği iş bedeli bulunup, ödemelerin mahsubu ile varsa davacının alacağının belirlenmesi geretiği, davacıya istediği KDV tutarı açıklattırılıp, bu miktar üzerinden Harçlar Kanununun 28/1(a) maddesi uyarınca ve 30. maddesi gereğince süre verilmesi ve bundan sonra KDV ile ilgili hüküm kurulması gerektiği,

harcı yatırılmadan KDV hakkında hüküm kurulmasının kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece re'sen gözetilmesi gerektiği, infazda tereddüt yaratacak şekilde hüküm tesisinin de hatalı olduğu belirtilerek hükmün davalı birlik yararına ve diğer taraflar yararına bozulmasına karar verilmiştir.

3. Yargıtay ilamı aleyhinde davacı vekili ile davalı İstanbul Çevre Koruma...A.Ş. vekili tarafından karar düzeltme talebinde bulunulmuşsa da, Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 06.05.2019 tarihli ve 2018/4202 Esas, 2019/2118 Karar sayılı kararıyla karar düzeltme isteklerinin reddine karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı İstaç'ın davacı ile 12.03.2008 tarihli sözleşmeyi imzaladığı, davacı yüklenicinin Çamburnu depolama istasyonu ile Yomra deşarj istasyonu arasında 02.05.2008- 09.09.2008 tarihleri arasında sızıntı çöp suyu taşıdığı, dava konusu işe dair tartı tutanaklarının 1 ve 2 no.lu hakedişlerdeki tartı tutanaklarını da imzalayan personelce imzalandığı, taşımanın da 1 ve 2 no.lu hakedişlerde olduğu gibi davacıya ait araçla yapıldığı, davacı tarafından fazladan yapılan ve bedeli ödenmeyen nakliye miktarının 10.432,22 ton olduğu,

Çamburnu depolama ile Yomra deşarj istasyonu arasındaki mesafenin 84,77 km olduğu, sözleşmedeki ton birim fiyatları ile yapılan endekslemede ton başına nakliye bedeli 16,32 TL/Ton olacağı ve bu bedelin piyasa rayiçlerine uygun bedel olduğu, iş bedelinin 10.432,22Ton x 16,32 TL/Ton = 170.253,83 TL olduğu, davacının 170.253,83 TL bakiye iş bedelinden ve bu bedelin 30.600,00 TL KDV'sinden davalı İstaç...A.Ş.'nin sorumlu olduğu,

temerrütün ihtarname tebliğ tarihi olan 25/08/2009 tarihinde oluştuğu ve avans faizi talep edilebileceği, davacı ile davalı Birlik arasında akdî ilişki olmadığı gibi davalı Birliğin borcu üstlendiğine dair taahhüdü de bulunmadığın gerekçesiyle davanın Birlik yönünden husumet yokluğundan reddine, davalı İstaç..A.Ş. yönünden kabulü ile.

170.253,83 TL + 30.600,00 TL KDV olmak üzere toplam 200.853,83 TL'nin ihtarname tebliğ tarihi olan 25/08/2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı İstanbul Çevre Koruma ve Atık Mad. Değerl. San. Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; alacaktan davalı Birliğin de müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek hükmün bu sebeple bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı İstanbul Çevre Koruma ve Atık Mad. Değerl. San. Tic.

A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; bilirkişi heyetinde hukukçu olmadığı, heyet üye sayısı tek olması gerekirken iki kişiden heyet kurulduğu, işin 05.05.2008 tarihinde durdurulması talimatı verdiğini, teknik şartnamenin 2.5. maddesinde açıkça güzergah ve döküm yeri değişikliği ile yeni taşıma fiyatı için İstaç’tan onay alınmasının zorunlu olduğunu, davacının deşarj yeri değişikliğine ve yeni birim fiyata ilişkin onay almadığını, tartı tutanağını imzalayan Hikmet Tarakçı'nın İSTAÇ personeli değil davalı Birlik personeli olduğunu,

okunaklı olmayan bilgisayar çıktılarına göre taşıma miktarının 10.432,22 ton olduğunun nasıl tespit edilebildiğinin anlaşılamadığını, 16,32 TL bedelle hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, diğer davalının talimatı ile yapıldığından müvekkilin sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmeden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 nci maddesi, 438 nci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanununun 355 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanunun 428 nci maddesi ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı ve özellikle bozmadan sonra sunulan kantar fişlerinin bilirkişilerce dosyadaki tutanaklarla birlikte karşılaştırmalı olarak incelendiğinin,

hükme esas bilirkişi raporunu düzenleyen heyetin bozma ilamında belirtildiği şekilde oluşturulduğunun anlaşılmasına ve ayrıca tartı tutanaklarında imzası bulunan Hikmet Tarakçı'nın davalı İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi personeli olmadığı halde bu kişinin imzası bulunan tartı tutanaklarına göre düzenlenen hakedişlerin davalı İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi Ve TicaretAnonim Şirketi tarafından davacıya ödendiğinin ihtilafsız bulunmasına göre davacı vekili ile davalı İstanbul Çevre Koruma ve Atık Mad.

Değerl. San. Tic. A.Ş. vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekili ile davalı İstanbul Çevre Koruma ve Atık Mad. Değerl. San. Tic. A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,