Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/4228 K.2023/3688

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen davada tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı müdahil ... vekilince duruşmasız, asıl davada davalılar-birleşen davada davacılar ... ve ... vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 06.11.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl davada davalılar-birleşen davada davacılar vekili Avukat ... ile asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili ... geldi. Tebligata rağmen başka gelen olmadığı anlaşılmakla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl Dava

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında Gebze 7. Noterliğinin 27.01.2010 tarih ve 2112 yevmiye no.lu Düzenleme Şeklinde Kat Karşılığı İnşaat ve Satış Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeye göre davalının maliki olduğu arsalar üzerine inşaat yapılacağını ve 3. maddesine göre yapılacak inşaatların %30'unu arsa sahibine %70'in müteahhit olan davacıya ait olacağını, sözleşmeye göre işyerinin hazırlanası için arsaların emlak vergileri vs. borçlarını en geç bir ay içinde ödeyerek arsayı inşaata hazır hale getirmesi ve müteahhide teslim etmesinin şart olarak belirlendiğini,

Çayırova Belediye Başkanlığınca arsaların emlak vergilerinin 04.02.2011 tarihi itibariyle 87.000,00 TL bedel olduğunu, davalının arsaların emlak vergisini ödemediğini, müvekkilinin de inşaata başlayamadığını, davalının sözleşmeyi feshetmeye çalıştığını ve edimlerini yerine getirmediğini, davalının inşaata başlamasını ve bitirmesini engellediğini, müvekkilinin sözleşmenin ifası için ön hazırlıklar yaptığını, Kadıköy 5. Noterliğinin 24.01.2011 tarih ve 680 yevmiye no.lu azilnamesi ile tüm yetki ve takip işlerini müvekkilinin elinden alındığını,

davalının müvekkilinin işlerini haksız ve mesnetsiz olarak durdurmuş olduğundan bu husustaki maddi ve manevi tazminat haklarını saklı tuttuklarını, müvekkilinin bağımsız bölümlerin %80'ini müşterilerine satmak için anlaştığını ve bir kısmının peylerini aldığını belirterek, sözleşmeye göre inşaatlarını devam ettirmesi, ifası, infazı için müvekkili tarafından yetkili kılınan Mustafa Yaylak'a ya da müvekkili şirkete davalının azlettiği vekaletteki tüm yetkilerin verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen Dava Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında Gebze 7. Noterliğinin 27.01.2010 tarih ve 2112 yevmiye nolu kat inşaat sözleşmesi yapıldığını, aradan 3 yıl geçmesine rağmen inşaata başlanmadığını, davalı şirketin aynı taşınmazlar ile ilgili kat karşılığı inşaat sözleşmesi yaptığını, davalı şirketin sahte iş yaptığını, inşaata başlamadığı halde bazı vatandaşlara senet ile daire satışı yaptığını, davalı şirketin maddi gücünün bulunmadığının çok açık olduğu ve bu nedenle inşaatı yapamayacağını ifade ve özetle; sözleşmenin feshine, uğranılan zarar açısından şimdilik 15.000,00 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

3.Müdahale Talebi Talep eden vekili 11.11.2016 havale tarihli dilekçesinde özetle; dava konusu 1010 ve 1014 parsellerde kayıtlı taşınmazların yarı hissesinin iptali ve adlarına tescili için dava açıldığından bahisle müdahale talep ettiklerini belirtip Gebze 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/693 Esas sayılı dosyasında açılan davanın bekletici mesele yapılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl Davada Cevap

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, davalının sözleşmenin 20. maddesini hiçe sayarak vatandaşları kandırıp yüzlerce kişilere daire satışı yaptığını, bu nedenle 24.01.2011 tarihinde Mustafa Yaylak'ı vekaleten azlettiğini, Gebze 1. Sulh Hukuk Mahkemesi dosyası ile tespit yapıldığını, tespit dosyasına Çayırova Belediye Başkanlığı tarafından verilen 04.02.2011 tarihli yazı ile taşınmaz üzerinde her hangi bir inşaat faaliyetinin bulunmadığının bildirildiğini,

ayrıca yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporlarında da taşınmazlar üzerinde her hangi bir inşaata faaliyetinin olmadığı, parsellerin boş arsa vasfında bulunduğunun belirlendiğini, emlak vergisinin ödenmemesinin inşaat ruhsatı alınmaya engel olunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen Davada Cevap

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin sözleşme akdedildikten sonra, davacının sözleşmenin eki özel şartların 5. maddesindeki emlak vergisi olan 87.000,00 TL'yi ödemediğini, müvekkilinin emlak vergisinin ödenmemesine rağmen davacıya inanarak alınan yetki ile dava konusu inşaatlar için tüm işlemlerin projelerini, hazırlıklarını tamamlamış ve işin ifasına başlamış olduğunu,

davacının sözleşmenin ifası için arsa malikinden tüm resmi ve özel işlemlerinin takibi için Gebze 1. Noterliğinin 27.01.2010 tarih ve 02479 yevmiye numaralı düzenleme şeklinde vekaletnamedeki verilen yetkileri bir sene sonra Kadıköy 5. Noterliğinin bir sene sonra 24.01.2011 tarihli azilname ile ortadan kaldırdığını, bu azilname ile müvekkilinin tüm işlemlerinin durdurulmuş olduğunu, inşaat ruhsatı vs. tüm yapı denetim ve resmi kurum ve özel kuruluşlardaki işlemlerin yapılabilmesi için arsa sahibinin muvafakati ve yetki verilmesinin zorunlu olduğunu, tüm bunların azil ile ortadan kaldırılmasının davacının inşaat durdurma gayreti olduğunu,

davacının azilnamesi Çayırova Belediyesi ve tapu sicil müdürlüğüne tebliğ edildiği için müvekkilinin inşaat için bir çivi çakmasının dahi düşünülemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 10.07.2014 tarihli ve 2011/138 Esas, 2014/372 Karar sayılı kararı ile talebin hukuki dayanağının BK'nın 97. maddesi olduğu, sözleşme uyarınca davalı arsa sahibinin, Mustafa Yaylak'a Gebze 1. Noterliğinin 27.01.2010 tarih ve 2479 yevmiye no.lu vekaletnamesi ile sözleşmenin ifasına yönelik gerekli yetkileri vermişse de daha sonra vekaletnameden azlederek sözleşmeye aykırı davrandığı,

yetki ve iznin kapsamının belirli olması ve sözleşmenin amacına uygun bulunması gerekeceği, genel nitelikli yetki ve izin verilemeyeceği, infazda tereddüd oluşturmamak için nama ifasına izin ve yetki verilen iş ve işlemler hüküm fıkrasında tek tek gösterilmesi gerektiği gözetilerek taraflar arasında akdedilen Gebze 7. Noterliğinin 27.01.2010 tarihli düzenleme şeklinde satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında kalacak şekilde ve sözleşmedeki amaçlara uygun olarak Gebze 1. Noterliğinin 27.01.2010 tarih ve 2479 yevmiye no.lu vekaletnamesindeki yetkilerden,

inşaat yapımı için üzerinde dilediği zaman ve her koşulda plan ve projeleri tasdik ettirmeye, plan ve projelerde tadilat ve düzeltmeleri yaptırmaya, çap, kroki, röperli kroki, istikamet röleresi ve yol kotu, inşaat kotu ile ilgili evrakları tanzim ve tasdik ettirmeye, belgelerini elden alıp vermeye, ayrıca yapılan inşaatlara elektrik, su, doğalgaz kanalizasyon bağlatmaya, (elektrik, su, doğalgaz ve kanalizasyon açısından) sözleşme akdetmeye teminat ve depozitolarını yatırmaya, geri almaya, sayaçlarını taktırmaya, yasalardaki mevcut harç, damga ve vergi muafiyetinden yararlanma amacıyla talepte bulunmaya,

bu amaçla yasal işlemleri yürütmeye ve evrakları imzalamaya, taşınmazlar için belediyeye beyan vermeye, taşınmazın cins tahsisini yaptırmaya ve (beyanda) bulunmaya, yapı denetim şirketi ile sözleşme tanzim ve imza etmeye ve gerektiğinde fes etmeye, ihtarname ve ihbarname keşide etmeye, çekenlere cevap vermeye, kat irtifakı ve kat mülkiyeti için kat mülkiyeti yasası hükümleri gereğince kat irtifakı tahsisine, ortak yerler üzerinde hisse taksimi yaptırmaya, cins tashihi yaptırmaya, tapu sicil müdürlüğünde tescil talebinde bulunmaya, tescile yönelik defterleri imzalamaya, ruhsatları ilgili mercilerden almaya, her türlü resim, her türlü vergi,

resim ve harçları ödemeye, (ödemiş olmak şartı ile) itiraza iade edilecek kısımlarını almaya, tebliğ ve tebellüğe, beyannameleri vermeye, tapu, nüfus ve diğer kayıtlardaki yanlışlıkları idari yollardan düzelttirmeye, belediyeye gerekli müracaatta bulunarak iskan ve müsadelerini ve oturma izinlerini almaya, ruhsat almaya, harçlarını yatırmaya, bu amaca yönelik iş takiplerini yapmaya yönelik olarak davacı tarafa ifaya izin verilmesine, satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsam ve amacını aşan, genel ve soyut nitelikte yetkilerin verilmesi talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 08.09.2015 tarihli ve 2014/10036 Esas, 2015/5680 Karar sayılı kararıyla taraflar arasında Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/674 Esas sayılı dosyası ile 27.01.2010 günlü arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili feshi hususunda dava bulunduğu ve halen derdest olduğu, anılan davada verilecek hükmün eldeki temyiz incelemesine konu davanın sonuçlarını doğrudan etkileyeceği, bu itibarla, her iki dosyanın birleştirilmesi hususunun düşünülmemesinin doğru olmadığı belirtilerek davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmeyerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile birleşen davada iş sahibi alacaklı temerrüdüne düşmüş olduğundan dolayısı ile borçlu temerrüdünün şartları oluşmadığından sözleşmeden dönemeyeceği, taraflar arasındaki sözleşmenin 5. maddesinde karalaştırılan hüküm gereğince yüklenicinin sözleşmeyi ifa edebilmesi için temsil yetkisi verme borcunu yerine getirmediği anlaşılmakla, temsil yetkisi verilmesi yapma borçlarından olup kanun gereği yerine getirilmesi için izin istenebileceğinden asıl dava yönünden nama ifa isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği belirtilerek asıl dava yönünden;

taraflar arasında akdedilen Gebze 7. Noterliğinin 27.01.2010 tarihli düzenleme şeklinde satış vaadı ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında kalacak şekilde ve sözleşmedeki amaçlara uygun olarak.

Gebze 1. Noterliğinin 27.01.2010 tarih ve 2479 yevmiye no.lu vekaletnamesindeki yetkilerden, inşaat yapımı için üzerinde dilediği zaman ve her koşulda plan ve projeleri tasdik ettirmeye, plan ve projelerde tadilat ve düzeltmeleri yaptırmaya, çap, kroki, röperli kroki, istikamet röleresi ve yol kotu, inşaat kotu ile ilgili evrakları tanzim ve tastik ettirmeye, belgelerini elden alıp vermeye, ayrıca yapılan inşaatlara elektrik, su, doğalgaz kanalizasyon bağlatmaya, (elektrik, su, doğalgaz ve kanalizasyon açısından) sözleşme akdetmeye teminat ve depozitolarını yatırmaya, geri almaya, sayaçlarını taktırmaya, yasalardaki mevcut harç,

damga ve vergi muafiyetinden yararlanma amacıyla talepte bulunmaya, bu amaçla yasal işlemleri yürütmeye ve evrakları imzalamaya, taşınmazlar için belediyeye beyan vermeye, taşınmazın cins tahsisini yaptırmaya ve (beyanda) bulunmaya, yapı denetim şirketi ile sözleşme tanzim ve imza etmeye ve gerektiğinde fesh etmeye, ihtarname ve ihbarname keşide etmeye, çekenlere cevap vermeye, kat irtifakı ve kat mülkiyeti için kat mülkiyeti yasası hükümleri gereğince kat irtifakı tahsisisne, ortak yerler üzerinde hisse taksimi yaptırmaya, cins tashihi yaptırmaya, tapu sicil müdürlüğünde tescil talebinde bulunmaya, tescile yönelik defterleri imzalamaya,

ruhsatları ilgili mercilirden almaya, her türlü resim, her türlü vergi, resim ve harçları ödemeye, (ödemiş olmak şartı ile) itiraza iade edilecek kısımlarını almaya, tebliğ ve tebellüğe, beyannameleri vermeye, tapu, nüfus ve diğer kayıtlardaki yanlışlıkları idari yollardan düzelttirmeye, belediyeye gerekli müracaatta bulunarak iskan ve müsadelerini ve oturma izinlerini almaya, ruhsat almaya, harçlarını yatırmaya, bu amaca yönelik iş takiplerini yapmaya yönelik olarak davacı tarafa ifaya izin verilmesine,

satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsam ve amacını aşan, genel ve soyut nitelikte yetkilerin verilmesi talebinin reddine, birleşen Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/674 Esas no.lu dosya yönünden; sözleşmenin feshine ilişkin davanın reddine, tazminat istemine ilişkin davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar-birleşen dosya davacıları ..., ... ve fer'i müdahil sıfatı ile davaya dahil edilen ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı-Birleşen Dosya Davacısının Temyizi Davalı-birleşen dosya davacısı vekilince süresinde sunulan temyiz dilekçesinde özetle; karar usul ve yasaya aykırı olduğundan temyiz kanun yoluna başvurduklarını bildirmiştir.

2.Feri Müdahil Temyizi

Müdahale talep eden vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu 1010 ada 1parsel, 1014 ada 1parsel ve 1009 parsel sayılı taşınmazlar ile ilgili tapu maliki ve müdahale talep eden arasında inanç sözleşmesi yapıldığı, sözleşmenin gereğinin yerine getirilmesi için Gebze 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/693Esas sayılı dosyasında tapu iptal tescil davası açıldığı, mahkemece taşınmazların yarısının ... adına tesciline karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 2021/77 Esas sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddedildiği,

kararın temyiz edilmesi üzerine dosyanın Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2021/2227 Esasına kaydedildiği, kararın onanması durumunda dava konusu sözleşmenin ifasının mümkün olmayacağını, bu nedenle Gebze 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin bekletici mesele yapılması gerektiği, işin esasına yönelik olarak da davacının bir yılı aşkın süre hiçbir inşai faaliyette bulunmadığı, bu nedenle asıl davanın kabulünün hatalı olduğu, Emlak Vergisi borcunun resmi mercilere yapılacak taleplerde bir engel teşkil etmediği belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanmakta olup yüklenici tarafından açılan asıl dava nama ifaya izin, arsa sahibi tarafından açılan birleşen dava ise sözleşmenin feshi ve tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 65., 66. ve 165/1. maddeleri,

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 692. maddesi,

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 470 vd. maddeleri.

3. Değerlendirme 1086 sayılı HUMK'da asli müdahale düzenlenmemiş ise de; ilmi ve yargısal içtihatlarda kabul edildiği üzere; kişi ya da kişilerin açılmış bir davada kendi yararlarına hakkın tespitini istemelerinin “asli müdahale” olduğu ve dava harcının yatırılması halinde de asli müdahalenin gerçekleşmiş olduğu kabul edilmektedir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 65. maddesi hükmünde ise “aslî müdahale” düzenlenmiştir. Asli müdahale ayrı bir davadır ve asli müdahilin böyle bir dava açmakta hukuki yararı vardır. Asli müdahale davası ile ilk dava arasında bağlantı bulunduğundan bu iki dava birlikte yürütülür ve karara bağlanır.

Bir davada hüküm verilebilmesi, başka bir davaya, idari makamın tesbitine kısmen veya tamamen bağlı ise mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir (HMK 165/1 md.). Bekletici mesele olgusu yargı kararları arasında çelişkili durumların önlenmesi amacına yönelik bir düzenlemedir.

Türk Medeni Kanununun 692. maddesine göre, paylı mülkiyetin özgülendiği amacın değiştirilmesi, korumanın veya olağan şekilde kullanmanın gerekli kıldığı ölçüyü aşan yapı işlerine girişilmesi veya paylı malın tamamı üzerinde tasarruf işlerinin yapılması, oybirliği ile aksi kararlaştırılmadıkça, bütün paydaşların kabulüne bağlıdır. Anılan kanun hükmü gereğince, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tüm hissedarlar tarafından imzalanması zorunlu olup, geçerlilik şartıdır ve ileri sürülmese dahi re'sen nazara alınması gereken bir husustur.

Bu açıklamalar çerçevesinde dosya içeriği incelendiğinde; talep eden vekili 11.11.2016 havale tarihli dilekçesi ile dava konusu taşınmazlardan 1010 ve 1014 parsellerde kayıtlı taşınmazların yarı hissesinin iptali ve adlarına tescili için dava açıldığından bahisle müdahale talep etmesine rağmen mahkemece, talebe göre yatırılması gereken peşin harcın yatırtılıp asli müdahale talebinin değerlendirilerek kabul veya reddine karar verilmediği ve talep edenin karar başlığında feri müdahale talebinde bulunan olarak gösterildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece asli müdahale talebinin değerlendirilmemesi hatalı olduğu gibi karar verilebilmesi için dava konusu taşınmazların mülkiyeti ile ilgili Gebze 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın sonuçlanmasının bekletici mesele yapılmaması da doğru olmamıştır.

Bu durumda mahkemece yapılması gereken iş; öncelikle asli müdahale talebinde bulunup hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeyen kişi ile ilgili noksan harç tamamlattırılıp talebi konusunda bir karar verilmesi 6100 sayılı HMK'nın 165/1. maddesi hükmü gereğince Gebze 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/693 Esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılması ve yargılama sonucunda verilecek kararın kesinleşmesi durumunda o dosyada kesinleşen olgular göz önünde tutularak asıl ve birleşen davada karar verilmesinden ibarettir.

Açıklanan nedenlerle hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yayaya aykırı olmuş kararın bozulması uygun bulunmuştur.

V. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz dilekçesi gerekçesiz olduğundan ve gerekçe içeriği temyiz dilekçesi süresinden sonra sunulduğundan Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan asıl dosya davalısı birleşen dosya davacısı ... ve ... yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden asıl davada davacı-birleşen davada davalı ile asıl davada davalılar-birleşen davada davacılar ... ve ...'a iadesine,

Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,