Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/5254 K.2024/1952

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Müh. Müş. İnş. ve Taah. Ltd. Şti. firması arasında kurulan iş ortaklığı ile davalı ... Peyzaj Yapım Tem. Nak. Elk. Teks. San. Tic. Ltd. Şti.- ... - ...

İş Ortaklığı arasında 06.03.2016 tarihinde taşeronluk sözleşmesi imzalanmış olduğunu, ödemelerin eksiksiz yapılmasına rağmen davalı tarafından fatura düzenlenerek 140.000 TL alacak talepli takip başlatıldığını, davalının yaptığı takipte taraf ehliyeti bulunmadığını, gerek takibe ve gerekse açılan davaya dayanak yapılan taraflar arasındaki sözleşmede taşeron firmanın ... Peyzaj Yapım Tem. Nak. Elektrik Tek. San. Tic. Ltd. Şti.- ... - ...

İş Ortaklığı olduğunu, ancak icra takibinin tek başına davacı tarafından yapıldığını, bu nedenle yapılan icra takibinin usulden hatalı olduğunu, takibin tüm iş ortakları tarafından birlikte açılması gerektiğini, müvekkillerinden davacı ... İnş. Ltd.

Şti.'nin sözleşmede taraf olmaması ve hiçbir borcunun bulunmaması nedeniyle Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün 2017/8922 E. sayılı dosyasında başlatılan takipte 140.000,00 TL asıl alacak ve ferileri yönünden, iş ortaklığı olan diğer davacılar ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.ile ... Müh. İnş. Taah. Ltd.

Şti. firmalarının ise bu icra dosyasında 119.128,47 TL ve fer’ileri yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, icra takibinin haksız ve kötü niyetli olması nedeniyle kötü niyet tazminatının da davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmış olup, yazılı cevap dilekçesi verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Ankara 7.İcra Müdürlüğü’nün 2017/8922 sayılı dosyada, davalı ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davacılar aleyhine 140.000,00 TLlik alacak için faturalara dayanılarak takip yapıldığı, davalı ... Müh. Müş. İnş. ve Taah. Ltd. Şti. nin itiraz ettiği, ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd.

Şti. nin itirazının İstinaf Mahkemesince süresinde olduğu kabul edilerek takibin durduğu, dayanak 6.3.2016 tarihli sözleşme ve aynı tarihli Revize Sözleşmelerinin incelenmesinde , sözleşmenin ... Müh. Müş. İnş. ve Taah. Ltd. Şti. ve ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş ortaklığı ile ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ortakları ... ve ... arasında yapıldığı, davacı ... İnş. Ltd.

Şti. nin sözleşmenin tarafı olmadığı, ... 'ın aynı zamanda davalı ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. yetkilisi olduğu, takibe konu alacak faturalarının davacı iş ortaklığı adına düzenlendiği, sadece 10.6.2016 tarihli faturanın ... Grup. Ltd.

Şti. adına düzenlendiği, takibin faturaya dalyalı olması nedeniyle davacı iş ortaklığı defterleri üzerinde takibe konu alacak için bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, davacı iş ortaklığının 35.872,52 TL cari hesap bakiyesi kaldığının tespit edildiği ancak itirazın iptali istenen asıl davada davacı ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından takibe konu alacağın revize sözleşmesi gereği geçici kabul yapılmış olması nedeniyle iş tutarının % 5 oranında yapılan teminat kesintisinin iadesi talebine ilişkin olduğunun belirtildiği, takipteki alacağın iş ortaklığı alacağına ilişkin olduğu beyan edildiğinden ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd.

Şti. nin adi ortaklardan bağımsız olarak takip yapıp dava açamayacağı gibi, idareci ortağın kendisi olduğuna ilişkin de dosyaya sunulmuş belge olmadığından davacı iş ortaklığı yönünden aktif dava ve takip ehliyetinin olmadığı, ... Grup İnş. Ltd. Şti. yönünden sözleşmede taraf olmadığından husumetin yöneltilemeyeceği gerekçesiyle, davacılar ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ile ... Müh. Müş. İnş. ve Taah. Ltd.

Şti. yönünden açılan davanın kabulüne, Ankara 7. İcra Müd.'nün 2017/8922 sayılı dosyasında alacağın iş ortaklığa adına takip yapıldığı, adi ortaklığın tüzel kişiliği olmadığından tek başına takip yapılamayacağı gözetilerek, öncelikle takibin aktif husumet ehliyeti olmadığından iptaline, davacı ... İnş. Ltd.

Şti. yönünden takibe konu alacağa yönelik olan sözleşmede davacının taraf olmadığı gözetilerek husumet nedeni ile aleyhe yapılan takibin iptaline, davalının kötü niyetle takip yaptığı ispatlanamadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf başvurusunda özetle; davalı müvekkili ile ...'un iş ortaklığı sebebiyle ortaklardan birinin tek başına dava açma ehliyeti olmadığından dava açamayacak durumda ise aynı nedenle, davacı ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ile dava dışı ... Müh. Müş. İnş. ve Taah. Ltd.

Şti. ’nin iş ortaklığı olması nedeniyle eldeki davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, menfi tespit davasına ilişkin dosyaya herhangi bir vekaletname sunulmadan vekile tebligat yapıldığını , davalı asıla tebligat yapılmadığını, yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edilmesinin zorunlu olup, rapor tebliğ edilmeden hüküm verilemeyeceğini, bilirkişi raporunun, davalı vekiline tebliğ edilmeyerek davalının savunma hakkının kısıtlandığını, kararın gerekçesinde ve hüküm kısmında davanın usulden reddedildiği belirtilmesine rağmen maktu vekalet ücreti hükmetmesi gerekirken,

nisbi vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Müh. Müş. İnş. ve Taah. Ltd. Şti. adi ortaklık olup, sonucu itibariyle talep konusu alacaktan birlikte sorumlu olduklarından, menfi tespit davası açmalarında hukuki yararlarının bulunduğunun kabulü gerektiği, davaya konu icra takibi sadece ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından yapılmış ise de, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında taşeron olan ......Şti ile ... arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğu, bu nedenle takibin sözleşmeyi imzalayan bu taşeronlar tarafından yapılması gerekmekte olup, mahkemesince ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd.

Şti. 'nin tek başına sözleşmeden kaynaklanan alacak nedeniyle adi şirketi oluşturan şirketler aleyhine takip yapamayacağına ilişkin kabulü doğru ise de; eldeki davanın icra takibine dayalı olarak açılması ve takibin mecburi dava arkadaşı olan ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd.

Şti., ... tarafından yapılmaması nedeniyle icra takibinin usulüne uygun olmadığı ve bu takip yönünden menfi tespit talebinin bu nedenle kabulü gerekirken, mahkemece somut olayda İİK'nın 71. md. gereğince açılan bir dava olmadığı gözden kaçırılarak takibin iptaline karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/12/2019 tarih ve 2018/301 E.- 2019/957 K. sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın kabulüne, davacılar ...

Müh. Müş. İnş ve Taah. Ltd. Şti ile ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'nin Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün 2017/8922 sayılı icra dosyasında yapılan takip nedeniyle, takibin usulüne uygun olmadığından borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, menfi tespit talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri

3. Değerlendirme 3.1.Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. İcra takibine karşı açılan menfi tespit davasında ise usulüne uygun derdest ve kesinleşmiş bir takibin bulunması ve icra takibinin taraflarının da takip ehliyetine sahip olmaları gerekir.

3.2.Diğer yandan icra takibinden sonra açılan menfi tespit davaları somut olarak derdest ve kesinleşmiş bir icra takibinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti amacıyla açıldığından, bu dava derdest ve kesinleşmiş icra takibine konu alacak borç ilişkisi ve bu alacak borç ilişkisinin taraflarıyla sınırlıdır.

3.3. Somut olayda, uyuşmazlığın çözümü bakımından taraflar arasında 06.03.2016 tarihli eser sözleşmesinin adi ortaklık şeklinde yapıldığı gerekçesine dayanılarak taraf ehliyeti ve dava ehliyeti buna göre değerlendirilmiş ise de; menfi tespit davasının konusu Ankara 7.İcra Müdürlüğünün 2017/8922 E. sayılı takip dosyasıdır. Takip dosyası incelendiğinde takibin dayanağı olan takip talebi ve ödeme emrinin 06.03.2016 tarihli eser sözleşmesine dayalı olmayıp, alacaklı ... Peyz.

Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından takip borçluları ... Grup İnş. Ltd. Şti., ... Müh. Müş. İnş. ve Taah. Ltd. Şti. ve ... Nakl. Ltd. Şti. İş ortaklığı aleyhine düzenlenmiş olan 18.11.2016 tarih 5029 ve 5026 no.lu, 21.07.2016 tarih 5024 no.lu, 07.06.2016 tarih 5018 no.lu, 16.05.2016 tarih ve 5017 no.lu 10.01.2016 tarih ve 5020 no.lu faturalara dayanmaktadır. Faturalar ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından düzenlenmiş olup faturalarda adi ortak olduğu ileri sürülen dava dışı ...'un ismi bulunmamaktadır. Açılan davada da borçlu davacılar ... Nak. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., ... Müh. Müş. İnş. ve Taah. Ltd. Şti., ... Grup İnş. Ltd. Şti. tarafından icra takip dosyasındaki alacaklı ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. davalı gösterilerek açılmıştır. Bu durumda icra takibinin tarafları ile davanın tarafları birbiri ile uyumludur.

3.4. İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında icra takibine konu borç alacak ilişkisi ve bu ilişkinin tarafları arasındaki borç alacak ilişkisi tartışılacağından takibe dayanak yapılmayan sözleşme esas alınarak sonuca gidilmesi ve takibin mecburi dava arkadaşı olan ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... arasında adi ortaklık ilişkisinin varlığı kabul edilerek takibin birlikte yapılması gerektiği sonucuna varılması usul ve yasaya uygun görülmemiştir.

3.5. Kabule göre de menfi tespit davasının icra takibinin taraf teşkili yönünden usulune uygun yapılmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının usule ilişkin nedenlerle kaldırılmasına rağmen borcun esasına ilişkin ve kesin hüküm teşkil edecek şekilde davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi suretiyle HMK'nun 297. maddesine aykırı olarak gerekçe ve hüküm arasında çelişki yaratacak şekilde hüküm kurulması da doğru görülmemiştir.

4.Yukarıda açıklanan nedenlerle mahkemece yapılacak iş davalı alacaklı ... Peyz. Yapım Tem. Nak. Elek. Tek. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen faturalar ve yapılan icra takibiyle bağlı kalınarak işin esasına girilmek suretiyle icra takibine konu faturalardan dolayı davacıların davalı alacaklıya borçlu olup olmadığının tespiti ile sonucuna göre karar verilmesinden ibarettir.

VI. KARAR