Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/5347 K.2024/286

Taraflar arasında kooperatifin ihyası davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili idarece S.S. ... Köy Sulama Kooperatifine açılmış olan araştırma kuyusuna ek olarak sondaj kuyuları açıldığını, söz konusu kuyuların motopomp, baraka ve elektrik tesislerinin kurumları tarafından yaptırıldığını, kati devir sözleşmeleri ile toplam maliyetin hesaplanarak kooperatife borç ödeme planının kurum yazısıyla bildirildiğini, ancak kooperatifin TTK'nın Geçici 7 nci maddesi uyarınca ticaret sicilinden re'sen terkin edildiğini ileri sürerek kooperatifin ihyasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın reddini, aksi yönde karar verilecekse müvekkilinin yargılama giderlerinden muafiyetine ve karar ile birlikte tasfiye memuru atanmasına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; TTK'nın Geçici 7 nci maddesinin 15 inci fıkrası gereğince ihya davasının 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğu, dava konusu kooperatifin 01.08.2013 tarihinde ticaret sicilinden re'sen silindiği, eldeki davanın 25.09.2020 tarihinde açıldığı gerekçesiyle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 6200 sayılı Kanun'un 25/b maddesi ile Geçici 12 nci maddesi ve ilgili genelge uyarınca işlem yapılabilmesi için taraf teşkilinin sağlanması gerektiğini, kurumun alacağının tahsili amacıyla gerekli yasal işlemlerin tesisi için ihya gerektiğini, hak düşürücü süre yönünden davanın reddine karar verilmesinin isabetli olmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 nci gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp re'sen gözetilmesi gereken kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Türk Ticaret Kanununun Geçici 7 nci maddesine göre ticaret sicilinden re'sen terkin edilen kooperatifin ihyası istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun Geçici 7 nci maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

3.1. Dava, TTK'nın Geçici 7 nci maddesi gereğince ticaret sicilinden re'sen terkin edilen S.S. ... Köy Sulama Kooperatifinin ihyası istemine ilişkin olup, Mahkemece 16.03.2022 tarihli kararla TTK'nın Geçici 7 nci maddesinin 15 inci fıkrasında yer alan “Ticaret sicilinden kaydı silinen şirket veya kooperatifin alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak silinme tarihinden itibaren beş yıl içinde mahkemeye başvurarak şirket veya kooperatifin ihyasını isteyebilir.” hükmü gereğince davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığından bahisle reddine karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesinin 23.11.2022 tarihli kararıyla davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

3.2. Anayasa Mahkemesinin 22.06.2023 tarihli, 2023/33 E., 2023/117 K. sayılı kararı ile; TTK'nın Geçici 7 nci maddesinin 15 nci fıkrasında yer alan "silinme tarihinden itibaren beş yıl içinde" ibaresinin Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş ve bu iptal kararı 15.09.2023 tarihli Resmi Gazete' de yayımlanmıştır.

3.3. Anayasanın 153 ncü maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile idari makamlar, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı açıktır. Diğer taraftan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 33 ncü maddesinde “Hâkim, Türk hukukunu resen uygular.” şeklinde ifadesini bulan yasal ilke gözetildiğinde; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının bu gibi kesin hüküm halini almamış derdest davalar yönünden uygulanmasının zorunluluğu ortadadır. Bir başka yönüyle Anayasa Mahkemesi iptal kararları usuli kazanılmış hakların istisnasını teşkil ederler.

3.4. Somut olay bakımından eldeki dava sonuçlanıp kesinleşmeden bu davaya uygulanabilecek olan yasa metni Anayasa Mahkemesince iptal edildiğine göre Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonucu oluşan durumun eldeki maddi anlamda kesinleşmemiş ve derdest olan davaya da uygulanması zorunludur. Bu durumda mahkemece yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni yasal durum dikkate alınarak davanın esası incelenmek üzere re'sen kararın bozulması gerekmiştir.

3.4. Bozma nedenine göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Bozma nedenine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,

Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,