Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/5398 K.2024/185

Taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi uyarınca verilen teminat mektubundan kaynaklı alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı-karşı davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı-karşı davac tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 16.01.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ... ...’ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında özel güvenlik hizmet sözleşmesi düzenlendiğini, müvekkilinin tüm edimlerini yerine getirdiği ve SGK borcu yoktur yazısını davalı ... sahibine ibraz ettiği halde, davalının haksız olarak 300.000,00 TL bedelli teminat mektubunu nakde çevirdiğini, gönderilen ihtarlara rağmen bu bedeli iade etmediğini ileri sürerek, anılan meblağın davalıdan tahsiline karar verilmesine talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Asıl davada davalı cevap dilekçesinde; sözleşme kapsamında çalışan personel tarafından müvekkiline karşı işçilik alacaklarına dayalı olarak açılan davaların aleyhe sonuçlanma ihtimaline binaen, teminat mektubunun nakde çevrildiğini, kıdem tazminatı borçlarından davacının sorumlu olduğunu, sözleşmede her türlü zarara karşılık teminat mektubunun on yıl süreyle ... sahibi müvekkilinde kalacağına dair bir hüküm bulunduğunu, davacının talebinin haksız olduğunu savunarak,

asıl davanın reddini istemiş, açtığı karşı davasında ise sözleşmeye göre davalı özel güvenlik şirketi 330.000,00 USD bedelli teminat mektubu vermesi gerekirken, eksik ifada bulunarak 300.000,00 TL bedelli teminat mektubu verdiğini, bu yöndeki sorumluluğunun devam ettiğini ek teminat vermesi gerektiğini ileri sürerek, 416.000,00 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Karşı davada davalı cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava tarihi itibariyle dava dışı işçiler tarafından açılan davaların sonuçlanmadığı, davalı-karşı davacı ... sahibi tarafından işçilere bir ödeme yapılmadığı, henüz zarar doğmadan ve doğacağı yolunda kesin bir delil bulunmadan teminat mektubunun ... sahibi tarafından nakde çevrilmesinin haksız olduğu, her ne kadar ... sahibinin bir kısım işçilere yargılama sırasında ödeme yaptığı belirlenmiş ise de bu durumun ayrıca açılacak bir rücu davasının konusu olabileceği, bu itibarla yüklenicinin asıl davadaki talebinin kabulü gerektiği, karşı dava yönünden yapılan incelemede;

sözleşmede 330.000,00 USD teminat mektubu verileceği kararlaştırılmış olup yüklenicinin 300.000,00 TL bedelli mektup sunduğu, ... sahibinin bu teminat mektubunu ihtirazi kayıt koymadan kabul ettiği, sözleşme sona erdikten sonra ek teminat verilmesi isteminin dayanaksız ve iyiniyet kurallarına aykırı olduğu gerekçesiyle, asıl davanın kabulü ile 300.000,00 TL’nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-karşı davacı ... sahibi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf başvuru dilekçesinde; yargılama sırasında müvekkili şirketin tasfiye edilerek ticaret sicilinden terkin edildiğini, bu şekilde taraf ehliyeti sona erdiğinden hakkında hüküm kurulamayacağını, teminat mektubunun sözleşme sırasında veya sözleşmenin feshinden sonra doğmuş ve doğacak tüm zararları karşılamak üzere verildiğini, dolayısıyla zarar riskinin doğması halinde dahi teminat mektubunun nakde çevrilebileceğini, sözleşme kapsamında çalışan işçilerin doğrudan müvekkiline başvurduklarını ve açtıkları davalarda müvekkili şirketi taraf gösterdiklerini, bu davalarda müvekkilinin yaklaşık olarak 334.009,55 TL’den sorumlu tutulduğunu,

4 adet dosyaya 80.632,54 TL teminat mektubu sunduğunu, bunun yanı sıra yüklenicinin alacaklarını ödemediği 12 adet işçiye toplamda 63.873,69 TL ödeme yaptığını, dolayısıyla işçilere yapılan ve yapılacak olan ödemelerin teminat mektubu tutarını aştığını, teminat mektubunun iadesi talebi yersiz olduğu gibi yüklenicinin ek teminatlar vermesi gerektiğini, öte yandan sözleşmeye göre müvekkilinin teminat mektubunu 10 yıl süreyle uhdesinde tutma hakkı bulunduğunu, yüklenicinin ne borcu olmadığını ispatladığını ne de SGK’dan ilişiksiz belgesi getirdiğini, işçilere karşı tüm sorumluluğun yüklenici şirkete ait olduğunu,

müvekkilininn işçilere yaptığı ödemeler için yükleniciye rücu hakkı bulunduğunu, mahkemece tüm bu hususlar görmezden gelinerek karar verildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı-karşı davalı yüklenicinin, sözleşmeye dayalı olarak davalı-karşı davacı ... sahibine 300.000,00 TL tutarlı teminat mektubu verdiği, ... sahibinin ihtirazi kayıt koymadan bu teminat mektubunu kabul ettiği ve sözleşmenin yürürlükte olduğu dönemde ek teminat istemediği, yüklenici tarafından sözleşme feshedilerek teminat mektubunun iadesinin talep edildiği ancak ... sahibinin teminat mektubunu nakde çevirdiği,

... sahibi, işçiler tarafından açılan davalar nedeniyle olası zararlarını karşılamak üzere teminat mektubunu nakde çevirdiğini savunmuş ise de sözleşmeye göre işçi alacaklarının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, teminat mektubunun ancak bu borçlar ödenmediği taktirde nakde çevrilebileceği, ... sahibinin henüz işçilere herhangi bir ödeme yapmadan teminat mektubunu nakde çevirmesinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-karşı davacı ... sahibi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Temyiz başvuru dilekçesinde, istinaf başvuru dilekçesinde dile getirdiği hususları temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada hizmet sözleşmesine dayalı olarak verilen teminat mektubunun nakde çevrilmesinden kaynaklı alacak, karşı davada ise eksik teminat bedelinin tahsili istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk ... Kanununun 2/6 ncı maddesi, Türk Borçlar Kanunu ve ilgili mevzuat

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı-karşı davacı vekili, karşı davada verilen hükme yönelik temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Asıl davada verilen hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince;

2.1. Taraflar arasındaki sözleşmenin 5.4.3 maddi uyarınca, işçilerin kıdem ve ihbar tazminatları dahil her türlü sorumluluk münhasıran, davacı-karşı davalı yüklenici şirkete aittir. ... Kanunu'nun 2/6. maddesi hükmüne göre asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, ... sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu ... sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işveren ile birlikte sorumludurlar.

2.2. Dava dışı işçiler, anılan yasa hükmüne dayalı olarak kıdem tazminatı dahil çeşitli işçilik alacaklarının tahsili amacıyla, hem asıl işveren konumundaki davalı-karşı davacı ... sahibi şirkete hem de alt işveren konumundaki davacı-karşı davalı yüklenici şirkete karşı davalar açmışlardır. Açılan davalara ilişkin karar örnekleri dosyaya getirtilmiştir. Ayrıca, ... sahibinin bu işçilerin bir kısmına kıdem tazminatları için ödemeler yaptığına ilişkin ödeme belgeleri de dosyaya sunulmuştur.

2.3. Sözleşmenin 9.1. maddesine göre dava konusu kesin teminat mektubu, ... sahibinin uğradığı veya uğrayacağı her türlü zararın, sözleşmedeki cezai şartlar ve faizler dahil olmak üzere her türlü borcun teminatın teşkil etmek üzere verilmiş olup dava dışı işçilere yapılan ve işçilik alacakları için açılan ve karara bağlanan davalarda yapılması muhtemel ödemelerin de bu kapsamda olduğu açıktır. Sonuç itibariyle, ... sahibinin söz konusu işçi alacakları ödenene kadar teminat mekbunu uhdesinde tutma hakkı vardır.

2.4. Bu durumda, davalı-karşı davacı ... sahibinin, dava dışı işçilere ödediği veya işçilik alacakları için açılan ve karara bağlanan davalarda ödemek zorunda kalacağı toplam tutarlar belirlenerek, teminat mektubu bedelinin kısmen ya da tamamen iadesinin gerekip gerekmediği değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

2.5. Bu husus gözetilmeksizin, yanılgılı gerekçeyle asıl davanın kabulü doğru olmamış, kararın asıl davada davalı yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Yargıtay duruşmasında vekili hazır bulunan davalı-karşı davacı ... Yönetim ve Dan. Hiz...Ltd. Şti. yararına takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin, davacı-karşı davalı Ulusal Özel Güvenlik ve Koruma Hiz...A.Ş.’den tahsili ile davalı-karşı davacıya ödenmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,