Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/2695 K.2025/1338

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili yüklenici ile davalı ...

7. Bölge Müdürlüğü arasında imzalanan 11.03.1991 tarihli Bafra Ovası 1. Kısım (Sağ Sahil) Sulama İnşaatı İşinin yapım sözleşmesi imzalanarak işin tamamlandığını, kesin hesabın ihtirazi kayıtla imzalandığını ve davalı idare tarafından onaylandığını, ancak yapılan işin ana ve yedek kanallarında servis yollarına serilen dolgu malzemesinin sıkıştırılması, pompajlı drenaj kanalı kapsamında yer alan BDT-İ kanalının yapımında, kazılara su müşkülat ve kalas zammı uygulanması,

S1 ana kanalı bafra sehir içi geçiş galerisinin kanal üzerinde kalan binaların yıkımı ve Sl ve S2 ana kanallarının devlet yolundakı (Sinop yol geçişinde) yapılan sanat yapılarında, stabilize malzeme ile dolgusunun yapılması hususunda kesin hesap sırasında davalı idare tarafından 1.848.139,01 TL tutarında eksik ödeme yapıldığını öne sürerek davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde belirtilen alacak kalemlerinden hiçbiri bakımından davacı lehine alacak doğmadığını, davacı yüklenici tarafından geçici hakedişlerin ihtirazi kayıt konulmaksızın imzalandığını, kesin hesap ve kesin hakedişin yasaya uygun olarak düzenlendiğini ve davacı şirkete ödendiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alınan bilirkişi raporları uyarınca davacı yüklenici ile davalı idare arasında tanzim edilen sözleşme kapsamında Bafra Ovası I. Kısım (Sağ Sahil) Sulama İnşaatı yapım işi nedeniyle ana ve yedek kanallarında servis yollarına serilen dolgu malzemesinin sıkıştırılması, pompajlı drenaj kanalı kapsamında yer alan BDT-İ kanalının yapımında, kazılara su müşkülat ve kalas zammı uygulanması,

S1 ana kanalı bafra şehir içi geçiş galerisinin kanal üzerinde kalan binaların yıkımı ve Sl ve S2 ana kanallarının devlet yolundakı (Sinop yol geçişinde) yapılan sanat yapılarında, stabilize malzeme ile dolgusunun yapılmasından kaynaklanan 1.848.139,01 TL'nin dava tarihinden işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun davacı yüklenicinin talebi doğrultusunda oluşturulduğunu ve davalı idarenin itirazlarının değerlendirilmediğini, davacı yüklenicinin geçici hakedişlere usulüne uygun ihtirazi kayıt koymadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesinde taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca ana ve yedek kanallarda servis yollarına serilen stabilize dolgu malzemesinin sıkışma oranının hesaplanmadığını ve bu kalem yönünden eksik ödeme yapıldığını ileri sürmüştür. Ancak sözleşmede sıkıştırmadan bahsedilmediği gibi iş sonu projede de sıkıştırma hususunda bir ibare yoktur. Bu itibarla mahkemece sıkıştırılmış malzeme yönünden hesaplama yapılması uygun görülmemiştir.

Davacı yüklenici tarafından talep edilen diğer imalât kalemleri yönünden yapılan incelemede; taraflar arasında imzalanan sözleşme bakımından Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin (BİGŞ) sözleşmenin eki olduğu anlaşılmaktadır.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 39. maddesi gereğince yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu “idareye verilen ...tarihli dilekçemde yazılı ihtirâzi kayıtla.” cümlesini yazarak imzalaması gereklidir.

Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmesi, aksi takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı, yine kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesine ilişkin 40. madde hükmünce, yüklenicinin itirazı olduğu takdirde itirazlarını 39. maddedeki usuller çerçevesinde dilekçe ile idareye bildirmesi gerekir.

Yani yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılacak düzeltmelere bir itirazı olursa, bu itirazını hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok 10 gün içinde dilekçeyle idareye bildirmek zorunda olduğu, yüklenicinin itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı belirtilmiştir.

Şartnamenin bu hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK'nın 287. maddesi ve dava tarihinde yürürlüğe girmiş bulunan 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesi gereğince delil sözleşmesi niteliğinde olup, görevi gereği mahkemeler ve temyiz halinde Yargıtay tarafından da kendiliğinden gözetilmesi gerekir.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; mahkemece hüküm altına alınan imalat kalemlerine ilişkin eksik bedel yönünden davacı tarafından bu hakedişlere Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 39. ve 40. maddelere göre usulüne uygun olarak itirazda bulunmadığı gibi hakedişlerin tahakkuk ettirilmesinden sonrada iş sahibine süresi içerisinde usulüne uygun olarak itiraz dilekçesi sunduğuna dair bir iddiası da olmadığından kesintilerin yapıldığı hakedişlerin davacı yüklenici aleyhine kesinleşmiş olması nedeniyle davanın reddi yerine kabulü doğru görülmemiş hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR