Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/2780 K.2023/3149

Taraflar arasındaki konkordato davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve bir kısım alacaklılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince alacaklı Çekiçler Gıda Ve Hayvancılık San. Oto. Emlak Taşımacılık Petrol Ürün. Tur. Tarım Tic. Ltd. Şti vekilinin istinaf dilekçesinin reddine, diğer alacaklılar vekillerinin ve davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve bir kısım alacaklılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirketin büyük ve küçük baş hayvan etleri ve mamülleri ile zirai ürünlerin toptan ve perakende satışını yaptığını, Covid 19 salgınından dolayı borçları zamanında ödeyememe riski ile karşı karşıya kalındığını, sunulan konkordato projesi kapsamında borçların ödeyeceğini ileri sürerek konkordato projesinin tasdikine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım alacaklılar vekilleri ibraz ettikleri dilekçeler ile yargılamaya müdahil olmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirketin konkordato projesinin İİK 302/3 maddesindeki çoğunlukla kabul edilmiş olduğu, konkordatoda teklif edilen tutarın borçlunun iflası halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşıldığı, teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olduğu, gerekçesiyle davacı şirketin konkordato projesinin tasdikine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve bir kısım alacaklılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: kambiyo senedine bağlı olan alacaklar için depo kararı verildiğini, hüküm altına alınan alacaklıların İİK. 308/b maddesi uyarınca 1 ay içerisinde dava açmadıklarını, hatta arabuluculuk başvurusu dahi yapmadıklarını, bu hali ile depo kararının pratik bir faydasının kalmadığını beyan ederek, yerel mahkeme kararının bu yönden kaldırılması talebi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Alacaklı Çekiçler Gıda Ve Hayvancılık San. Oto. Emlak Taşımacılık Petrol Ürün. Tur. Tarım Tic. Ltd. Şti.vekili istinaf dilekçesinde; 26.08.2022 tarihinde dilekçe verdiklerini dilekçelerinin karardan sonra dikkate alınarak sisteme fer'î müdahil olarak eklenmeleri gerekirken dosya safahatı hakkında bilgi sahibi olmalarının engellediğini, alacaklarının hesaba katılmadığını bu durumun adil yargılanma hakkının açık ihlalini oluşturduğunu, müvekkilinin alacağının tahsil etme imkanının zora girdiğini, yerel mahkemece alacaklılar listesinde yer alan muvazaalı alacaklılara yönelik herhangi bir araştırma yapılmaksızın konkondato talebinin kabul edildiğini, konkordatonun tasdiki için öngörülen yasal koşulların oluşmadığını istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı ..., ..., Arpaç Dış Tic. AŞ., Danacı Et Ve Et Ürünleri Ticaret Ltd. Şti., Esat Dulkadiroğlu İnşaat San. ve Tic.Ltd. Şti ve Phytobio Besin Mad. San. ve Tic. AŞ. Çomak Besicilik Aş vekili istinaf dilekçesinde; muvazaalı alacaklılara yönelik iddialarına ilişkin herhangi bir araştırma yapılmaksızın konkordato talebinin kabul edildiğini, oy nisabında çoğunluğu sağlamak amacıyla muvazaalı alacak oluşturulduğunu, müvekkillerinden ...'nin alacağının depo edilmesinin sehven unutulduğunu, buna ilişkin taleplerinin, mahkemece duruşmalı olarak değerlendirilmesine karar verilmiş ise de istinaf tarihi itibariyle bir karar verilmediğini istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı Türk Ekonomi Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; projenin ödeme koşullarının alacaklıları zarara uğratıcı nitelikte uzun vadeli olduğunu, konkordato ile teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olmadığını, İİK 286. maddede borçlunun konkordato talebine eklemesi gereken belgelerin kanunun belirlediği şartları taşımadığını, davacının finans kurumlarına olan borçlarını yapılandırılması için müracaat etmeden konkordato talebiyle mahkemeye başvurusunun kötü niyetli ve sırf alacaklıları zarara uğratmak ve hatta malvarlığını kaçırmaktan ibaret olduğunu,

alacaklar listesinde yer alan Planet Zirai Ürünler Entegre Et Tavuk Gıda Maddeleri Sanayi ve Ticaret A. Ş.’nin kurucusu Dağıstan PERKTAŞ’ın davacı şirket yetkilisinin kardeşi olduğunu, yine alacaklılar listesinde yer verilen Planet, sonraki unvanıyla Bull Et firmasının alacağının da muvazaalı olduğu nisapta çoğunluğu sağlamak amaçlı oluşturulduğu, bu nedenlerle konkordato şartlarının oluşmadığını istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı T. Halkbankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; konkordatonun tasdiki için İİK'da öngörülen yasal koşulların oluşmadığını, konkordato ile teklif edilen tutar borçlunun kaynakları ile orantılı olmamasına rağmen tasdik kararı verildiğini, firmanın konkordato projesinin ciddi ve inandırıcı olmadığını, proje ile öngörülen vadenin hayatın olağan akışına aykırılık teşkil edecek ve alacaklıların zararına neden olacak derecede uzun olduğunu, tasdik kararında 6 aylık ödemesiz dönem tanınması yönünde hüküm tesisinin hakkaniyete açık şekilde aykırı olduğunu, konkordatonun bu haliyle tasdik edilmesinin alacaklıların açık şekilde zararına olduğunu, istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı T.Vakıflar Bankası T.A.O. vekili istinaf dilekçesinde: davacı firmanın konkordato sürecinde faaliyetlerinin devam etmesine, borç ödememesine rağmen gerçekte kar elde edemediği, ön proje ile borçların tamamının 6 ay ödemesiz 36 ay vadede faizsiz olarak ödeneceğinin belirtildiğini, 6 ay gibi ödemesiz geçirilecek bir dönem hesaplandığında firmanın kâr etmesi iki yüzden fazla firmanın zarar etmesine sebep olacağını istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf yasa yoluna başvuran Çekiçler Gıda Ve Hayvancılık San. Oto.

Emlak Taşımacılık Petrol Ürün. Tur. Tarım Tic. Ltd. Şti’nin İcra ve İflas Kanunu'nun 308/a maddesi uyarınca alacaklının istinaf hakkı bulunmadığından istinaf dilekçesinin reddine, davacı vekili ve diğer alacaklıların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı ..., ..., Arpaç Dış Tic. AŞ., Danacı Et Ve Et Ürünleri Ticaret Ltd. Şti., Esat Dulkadiroğlu İnşaat San. ve Tic.Ltd. Şti, Çomak Besicilik Aş ve Phytobio Besin Mad. San. ve Tic. AŞ. vekili, alacaklı Türk Ekonomi Bankası A.Ş vekili, alacaklı T. Halkbankası A.Ş vekili, alacaklı T.Vakıflar Bankası T.A.O. vekili, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Alacaklı ..., ..., Arpaç Dış Tic. AŞ., Danacı Et Ve Et Ürünleri.. Ticaret Ltd. Şti., Esat Dulkadiroğlu İnşaat San. ve Tic.Ltd. Şti, Çomak Besicilik A.Ş. ve Phytobio Besin Mad. San. ve Tic. AŞ. vekili, alacaklı Türk Ekonomi Bankası A.Ş. vekili, alacaklı T. Halkbankası A.Ş vekili, alacaklı T.Vakıflar Bankası T.A.O. vekilleri temyiz dilekçelerinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdükleri nedenleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüşlerdir.

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerin yanı sıra haklarında depo kararı verilen alacaklıların alacaklarının da 36 eşit taksitte ödenmeye başlandığını, 2 taksit ödemesinin de yapıldığını hükmün depo kararı ile ilgili maddelerinin kaldırılması gerektiğini temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 285 ve devamı maddeleri çerçevesinde konkordatonun tasdiki istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 nci maddesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 285 ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme

Konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurabileceği kendine özgü bir cebri icra kurumudur.

Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran, daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır. Konkordato ile alacaklılar, alacaklarının bir kısmından vazgeçerler ve/veya borçluya, ödeme konusunda belirli bir vade tanırlar.

Borçlunun borcun belli bir yüzdesini ödemeyi taahhüt ettiği ve alacaklıların da kalan alacaklarından vazgeçtiği durumda tenzilat konkordatosu söz konusu olur. İçinde bulunduğu mali koşullara göre borçluya borçlarını belirli bir oran ve/veya vadeyle ödeme imkanı verilmesi hem borçlu bakımından ve hem de alacaklılar bakımından olumlu sonuçlar doğurur.

Aksi halde bu durumdaki borçlunun iflas etmesi, faaliyetlerinin tümüyle sona ermesine ve alacaklıların alacaklarını büyük oranda tahsil edememelerine neden olacaktır.

Konkordato vade verilmesi, tenzilat yapılması ve bu ikisinin birlikte istendiği karma konkordato şeklinde olabilir. İİK’nın 305/1-b maddesi uyarınca borçlunun teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile uyumlu olması gereklidir.

Konkordato mehli talebi ile birlikte mahkemelerce kanundan kaynaklanan birtakım tedbirler alınmakta ve bu tedbirler tasdik kararı verilmesine kadar devam etmektedir. Bu süreler kanun koyucu tarafından oldukça kısa tutulmuş olup, kesin olarak belirlenmiştir. Mahkemelerce tasdik kararı verilmesinden sonra uzun bir süre ödemesiz dönemin kabul ediliyor olması tedbirlerin bu süre kadar uzamasına sebep olacaktır ki böyle bir sonuç kanun koyucunun amacına uygun düşmez. Mahkemelerin projeye alacaklıların lehine müdahale etmesi mümkün olduğundan bu süreye müdahale edilmemesi konkordatonun ruhuna aykırı düşecektir.

Projede faizsiz ödeme talep edilmesi tipik tenzilat konkordatosunun bir örneğidir. Borca batık olmayan, malvarlığı ile borçlarını ödeyebilecek olan şirketin tenzilat talep etmesi İİK 305/1-b maddesi kapsamında değerlendirilerek teklif edilen projenin davacının malvarlığı ile uyumlu olmadığı sonucuna varılmalıdır.

Konkordato ucuz kredi temini yolu olarak kullanılmamalıdır.

Somut olayda davacı şirketin konkordatoya tabi borçlarının faizsiz olarak 6 ay ödemesiz dönemden sonra, 36 ay eşit taksitte ödenmesine karar verilmiştir. 14.07.2022 tarihli konkordato komiser raporunda; davacı borçlu şirketin 10.06.2021 tarihli rayiç bilançosuna göre öz kaynaklarının (+) 12.888.014,41 TL olduğu, şirketin öz kaynaklarının 31.03.2022 tarihi itibariyle %100,72 oranında artış göstererek (+) 25.869.113,35 TL ile borca batık olmadığı, hali hazırda birçok tedarikçisi ile ticari ilişkilerine devam ettiği belirtilmiştir. Davacı şirketin borca batık olmaması, konkordatoya tabi borçlarının faizsiz olarak 6 ay ödemesiz dönemden sonra, 36 ay eşit taksitte ödenecek olması dikkate alındığında İİK'nın 305/1-b maddesi uyarınca teklif borçlunun kaynakları ile orantılı değildir.

Açıklanan nedenlerle davacı şirketin konkordato talebinin reddi gerekirken, yazılı gerekçelerle projenin tasdiki doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,