Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3061 K.2023/3144

Taraflar arasındaki konkordato davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın bir kısım alacaklılar tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince alacaklı Martaş Medikal Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin süresinde yapılmayan istinaf başvurusunun usulden reddine, alacaklı Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. vekilinin istinaf başvurusunun hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine; alacaklılar Akbank T.A.Ş. ve Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.'nin, İİK’nın 308/a maddesi uyarınca mahkemece verilen tasdik kararını istinaf hakları bulunmadığından istinaf başvurularının ayrı ayrı usulden reddine, alacaklı Mavi Martı Trans Uluslararası Nakliyat ve Tic. A.Ş. ve Ziraat Bankası A.Ş. vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı alacaklı Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. vekili, alacaklı Mavi Martı Trans Uluslararası Nakliyat ve Tic. A.Ş.vekili ve Ziraat Bankası A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin tekstil ürünlerinin imalatı, ihracatı, toptan ve perakende satış ve pazarlanması konularında faaliyet gösterdiğini, davacı gerçek kişinin şirket ortağı olup şirket borçlarına kefaleti bulunduğunu, müvekkili şirketin nakit ve ödemeler dengesinin bozulduğunu, borçlarını ödeyememe tehlikesi altında bulunduğunu, sunulan konkordato projesi kapsamında borçların ödeyeceğini ileri sürerek konkordato projesinin tasdikine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Birkısım alacaklılar vekilleri ibraz ettikleri dilekçeler ile yargılamaya müdahil olmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı gerçek kişi bakımından konkordato projesinin adi alacaklılar yönünden yasada öngörülen çoğunlukla kabul edilmediğinden davacı gerçek kişinin konkordato talebinin reddine, davacı şirket bakımından konkordato projesinin adi alacaklılar yönünden yasada öngörülen çoğunlukla kabul edildiği, teklifin davacı şirketin mal varlığı ile orantılı olduğu, konkordatonun tasdiki halinde alacaklıların eline geçecek miktarın iflas koşullarına göre daha fazla olduğu,

İİK'nun 305. maddesindeki konkordatonun tasdiki şartlarının oluştuğu gerekçesiyle davacı şirketin konkordato projesinin tasdiki talebinin kabulü ile konkordato projesinin tasdikine, borçlu şirket tarafından borçların konkordatonun tasdiki tarihinden sonra 1 yıl ödemesiz olmak üzere 2 yılda 3 aylık dönemler halinde 8 eşit taksitte borçlu tarafından sunulan ödeme takvimi uyarınca ödenmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı Martaş Medikal Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, alacaklı Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. vekili, alacaklı Akbank T.A.Ş.vekili, alacaklı Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.vekili, alacaklı Mavi Martı Trans Uluslararası Nakliyat ve Tic. A.Ş vekili ve Ziraat Bankası A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Alacaklı Mavi Martı Trans Uluslararası Nakliyat ve Tic.

A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili şirketin, borçlu şirketten Euro alacağının bulunduğunu, Euro cinsinden olan alacağının Euro olarak kaydı ile fiili ödeme gününde geçerli Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığı olarak ödenmesi gerektiğini, fiili ödeme gününden önceki bir tarihe ilişkin olarak belirlenen kur üzerinden alacak kaydı yapılmasının müvekkilinin zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, borçlu şirket yönünden İİK'nun 305. maddesindeki tasdik şartlarının oluşmadığını, konkordato projesinin kabulü için yeterli çoğunluğa ulaşılamadığını, kabul ve ret oyları için yeterli inceleme yapılmadığını,

konkordato projesinin yetersiz olduğunu, borçlu şirketin borçlarını ödeyebilecek ekonomik imkanlara sahip olduğunu kötü niyetli olarak konkordato talebinde bulunduğunu istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. vekili istinaf dilekçesinde; konkordato projesinin tasdiki için gerekli şartların yerine getirilmediğini, müdahil olmalarına rağmen 30.12.2022 tarihli konkordato komiser heyeti gerekçeli raporunun alacaklılar bölümünde müvekkili şirketin unvanının yer almadığını, bununla birlikte borçlu şirketin, müvekkili şirkete yaptığı ödemelerde 90 günü aşan aksaklıklar yaşandığını istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı Akbank T.A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili banka tarafından borçlu şirkete genel kredi sözleşmeleri gereğince ticari krediler kullandırıldığını, alacaklarının nisaba, rapora ve ödeme planına eksik kaydedildiğini, müvekkilinin alacağı eksik hesaplandığından konkordato tasdik nisabının hatalı hesaplandığını, müvekkilinin alacağının oylamaya etki edecek miktarda olduğunu, tasdik koşullarının tümünün gerçekleşmediğini, müvekkilinin alacağının nisaba dahil edilmemiş olmasının hukuka ve usule aykırı olduğunu, davacının konkordato projesinin başarıya ulaşamayacağını ve borçlarını ödemeyeceğini, konkordato talebine dayanak alınan raporların eksik ve yetersiz olduğunu, şirketin mali tablolarında gösterdiği borç verilerinin doğru olmadığını, istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı Ziraat Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili banka tarafından borçlu şirkete genel kredi sözleşmeleri gereğince nakdi kredi kullandırıldığını, konkordato nisabında ve ödeme planında müvekkili banka alacağının eksik olarak yer aldığını, tasdik koşullarının oluşmadığını, konkordato projesinin uygulanabilir ve gerçekçi olmadığını, projede borçlu şirketin, mali durumunu yansıtmayan ve gelecekteki öngörüler bakımından gerçeğe uymayan vaatlerde bulunduğunu, aynı zamanda borçlu şirketin, konkordato öncesinde müvekkili bankaya olan borçlarıyla ilgili bir yapılandırma veya ödeme planına bağlama talebi veya işleminin söz konusu olmadığını, teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olmadığını, istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; konkordato projesinin adi alacaklar bakımından eksik inceleme ile eksik alacak miktarı üzerinden tasdikine karar verildiğini, konkordato projesinde öngörülen ödeme vadesinin oldukça uzun olduğunu ve hayatın olağan akışına uygun düşmediğini, İİK'nun 286. maddesinde borçlunun konkordato talebine eklemesi gereken belgelerin, bu madde uyarınca sunulan malî tabloların usulüne uygun olmadığını, itiraza uğrayan alacaklar yönünden depo kararı verilmemiş olmasının da usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

Alacaklı Martaş Medikal Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; davacının, müvekkilinin alacağının tamamına itiraz ettiğini ve müvekkilinin ödeme planına dahil edilmediğini, İİK'nun 302. maddesi kapsamında konkordato tasdik koşullarının oluşmadığını, çekişmeli hale gelen ve ödeme planına dahil edilmeyen müvekkili şirkete ait alacak yönünden İİK 308/b kapsamında pay ayrılması, ayrılan payın bankaya yatırılmasına karar verilmesi yönünde talepte bulunduklarını, taleplerine ilişkin hiçbir değerlendirme yapılmadığını istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; borçlu şirketin konkordato teklifinin İİK'nun 302. maddesinde belirtilen nisapla kabul edildiği, konkordato teklifinin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olduğunun tespit edildiği, teklif edilen tutarın borçlunun iflası halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olduğu, İİK'nun 305. maddesinde düzenlenen tasdik şartlarının oluştuğu, mahkemece tesis edilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle alacaklı Martaş Medikal Tekstil San. ve Tic.

Ltd. Şti. vekilinin süresinde yapılmayan istinaf başvurusunun usulden reddine, alacaklı Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. vekilinin istinaf başvurusunun hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine; alacaklılar Akbank T.A.Ş. ve Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.'nin, İİK’nun 308/a maddesi uyarınca mahkemece verilen tasdik kararını istinaf hakları bulunmadığından istinaf başvurularının ayrı ayrı usulden reddine, alacaklı Mavi Martı Trans Uluslararası Nakliyat ve Tic.

A.Ş. vekili ve Ziraat Bankası A.Ş. vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. vekili, alacaklı Mavi Martı Trans Uluslararası Nakliyat ve Tic. A.Ş. vekili ve Ziraat Bankası A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Alacaklı Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle ve müdahillik talebi kabul edildiğinden istinafa başvurmakta hukuki yararı olduğu nedeni ile temyiz kanun yoluna baş vurmuştur.

Alacaklı Mavi Martı Trans Uluslararası Nakliyat ve Tic. A.Ş.vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle temyiz kanun yoluna baş vurmuştur.

Alacaklı Ziraat Bankası A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle temyiz kanun yoluna baş vurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 285 ve devamı maddeleri çerçevesinde konkordatonun tasdiki istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 nci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 285 ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme

1. Konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurabileceği kendine özgü bir cebri icra kurumudur.

Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran, daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır. Konkordato ile alacaklılar, alacaklarının bir kısmından vazgeçerler ve/veya borçluya, ödeme konusunda belirli bir vade tanırlar.

Borçlunun borcun belli bir yüzdesini ödemeyi taahhüt ettiği ve alacaklıların da kalan alacaklarından vazgeçtiği durumda tenzilat konkordatosu söz konusu olur. İçinde bulunduğu mali koşullara göre borçluya borçlarını belirli bir oran ve/veya vadeyle ödeme imkanı verilmesi hem borçlu bakımından ve hem de alacaklılar bakımından olumlu sonuçlar doğurur.

Aksi halde bu durumdaki borçlunun iflas etmesi, faaliyetlerinin tümüyle sona ermesine ve alacaklıların alacaklarını büyük oranda tahsil edememelerine neden olacaktır.

Konkordato vade verilmesi, tenzilat yapılması ve bu ikisinin birlikte istendiği karma konkordato şeklinde olabilir.

İİK’nın 305/1-b maddesi uyarınca borçlunun teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile uyumlu olması gereklidir.

Konkordato mehli talebi ile birlikte mahkemelerce kanundan kaynaklanan birtakım tedbirler alınmakta ve bu tedbirler tasdik kararı verilmesine kadar devam etmektedir. Bu süreler kanun koyucu tarafından oldukça kısa tutulmuş olup, kesin olarak belirlenmiştir. Mahkemelerce tasdik kararı verilmesinden sonra uzun bir süre ödemesiz dönemin kabul ediliyor olması tedbirlerin bu süre kadar uzamasına sebep olacaktır ki böyle bir sonuç kanun koyucunun amacına uygun düşmez. Mahkemelerin projeye alacaklıların lehine müdahale etmesi mümkün olduğundan bu süreye müdahale edilmemesi konkordatonun ruhuna aykırı düşecektir.

Projede faizsiz ödeme talep edilmesi tipik tenzilat konkordatosunun bir örneğidir. Borca batık olmayan, malvarlığı ile borçlarını ödeyebilecek olan şirketin tenzilat talep etmesi İİK 305/1-b maddesi kapsamında değerlendirilerek teklif edilen projenin davacının malvarlığı ile uyumlu olmadığı sonucuna varılmalıdır.

Konkordato ucuz kredi temini yolu olarak kullanılmamalıdır.

Somut olayda davacı şirketin konkordatoya tabi borçlarının faizsiz olarak 1 yıl ödemesiz dönemden sonra, 2 yılda 3 aylık dönemler halinde 8 eşit taksitte ödenmesine karar verilmiştir. 30.12.2022 tarihli konkordato komiser raporunda; davacı borçlu şirketin 30.10.2022 tarihli rayiç bilançosuna göre öz kaynaklarının (+) 38.194.672,34 TL ile borca batık olmadığı ve varlıklarının borçlarını karşılama oranı yüksek olduğun dikkate alındığında İİK'nın 305/1-b maddesi uyarınca teklif borçlunun kaynakları ile orantılı değildir.

Öte yandan yabancı para alacakları bakımından; alacağı döviz cinsinden olan alacaklının alacağı, Komiser Heyetince hazırlanan nisap listesine Türk Lirasına çevrilerek dahil edilmektedir. Konkordatonun tasdik edilmesi halinde yabancı para alacaklısı alacağını artık tasdik edilen konkordato çerçevesinde ancak Türk Lirası olarak talep edebilecektir. Bu durumda borca batık olmayan şirketin projesinde ödemesiz dönem tayini konkordato kurumunun araç yapılarak yabancı para alacaklılarının mağduriyetine yol açabileceğinden alacaklılar ile borçlu arasındaki menfaat dengesini borçlu lehine bozulmasına sebep olacaktır.

Açıklanan nedenlerle davacı şirketin konkordato talebinin reddi gerekirken, yazılı gerekçelerle projenin tasdiki doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,