Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3167 K.2024/4793

... Vekilinin İstinaf Başvurusunun Kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ

Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2020/390 E., 2022/230 K.

1. İlk Derece Mahkemesince; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmasına ilişkin vekalet görevinin kötüye kullanılması nedeniyle tazminat davasında, davalı ...'ın davacının da hissedarı olduğu taşınmaza ilişkin olarak ilk yüklenici ile vekaleten arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladığı, ilk yüklenicinin işi bitirememesi üzerine dava dışı şirket ile sözleşme imzalanması hususunda görüşmeler yapıldığı, ancak görüşme yapılan şirket ile imzalanması beklenilen sözleşmeye aykırı şekilde davalı şirket ile sözleşme imzaladığı, dava dışı şirket ile imzalanması planlanan sözleşmede davacıya 315.000,00 Türk Lirası ödemenin yer aldığı,

ancak davalı şirket ile imzalanan sözleşmede buna dair bir hükmün bulunmadığı, bu hali ile de davalı ...'ın vekalet görevini kötüye kullandığı ve davacının zararına neden olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

2. İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili ve davalı ... vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi tarafından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

3. Bu karara karşı davacı vekilince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

4.1. Türk Borçlar Kanunu'nun temsil ve vekalet akdini düzenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil eden yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülüğünden doğar.

4.2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 506. maddesinde "Vekil, vekalet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hallerde vekil, işi başkasına yaptırabilir. Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür. Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır." hükmüne yer verilmiştir.

4.3. Bu itibarla vekil, vekil edenin yaranına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır. Vekaletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir. Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur.

Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu göz ardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin son fıkrası uyarınca sorumlu olur.

Bu sorumluluk, Türk Borçlar Kanununda benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin sorumluluğu esas alınarak daha da ağırlaştırılmıştır.

4.4. Öte yandan Türk Borçlar Kanunu'nun 508/1. maddesinde, "Vekil vekalet verenin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını vermek ve vekaletle ilişkili olarak aldıklarını vekalet verene vermekle yükümlüdür." düzenlemesine de yer verilmiştir.

5. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesince; davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiş ise de; davanın vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuki sebebine dayalı olarak vekil ve yüklenici aleyhinde açıldığı, Bölge adliye mahkemesi tarafından eser sözleşmesi hükümleri yönünden incelemenin yapıldığı, vekalet görevinin kötüye kullanılması yönünden inceleme yapılmadığı,

hal böyle olunca vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuki sebebi esas alınmak suretiyle taraflar arasındaki ilişkiler ve vekilin özen borcu çerçevesinde araştırma yapılarak, vekil ve yüklenicinin sorumlu olup olmadığı değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, yazılı şeklide karar verilmesi nedeniyle kararın bozulması gerekmiştir.