Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3182 K.2023/3016

Taraflar arasındaki hakem kurulu kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Bölge Adliye Mahkemesince (İlk Derece) davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince (İlk Derece) başvurunun reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (İlk Derece) kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

İptal davasında davacılar ... ve ... vekili, 07/01/2022 tarihli tahkim talep dilekçesinin dava dilekçesi niteliğinde olduğunu, tahkim talebi başvuru dilekçesinde de usul ekonomisi yönünden daha sonraki beyanlarında da başka bir ilave beyanda bulunmayacaklarını ilettiklerini, İTOTAM'ın 2022/1 sayılı usuli zaman çizelgesine göre "dava dilekçesi, yazılı tanık beyanı olmak üzere, tüm deliller, uzman görüşü sunulması" için belirlenen tarihin 22/07/2022 tarihi olduğunu, bu tarihten önce sunulması istenen yazılı tanık beyanı da dahil olmak üzere bütün dilekçe ve delillerin sunulduğunu,

yargılamanın 15/12/2022 tarihinde sona erdirilmesinin hukuki dinlenilme hakkının ihlali niteliğinde olduğunu belirterek, İstanbul Ticaret Odası Hakem Heyetinin 2022/1 sayılı tahkim yargılamasında verilen 15/12/2022 tarihli kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

İptal davasında davalılar vekili, iptal davasında sunulan sebeplerin HMK'nın 439. maddesi kapsamında düzenlenen iptal sebeplerinden olmadığını, HMK'nın 428. ve 430/1-a maddesine göre taraflarca kararlaştırılan veya hakemlerce belirlenen sürede davacının iddiasını dayandırdığı vakıaları ve talebini hakem kuruluna sunması gerektiğini, bu süre içerisinde dava dilekçesinin sunulmaması halinde hakem kurulunca tahkim yargılamasına son verileceğinin hükme bağlandığını, tahkim başvurusuna ilişkin görev belgesi ve ekinde yer alan usuli zaman çizelgesinni taraflarca ve hakem kurulunca kabul edilerek 06/07/2022 tarihinde yürürlüğe girdiğini, buna göre,

davacı tarafça dava dilekçesi ve diğer sunulacak belge ve tüm delillerin 03/08/2022 tarihine kadar sunulacağının görev belgesi ve usuli zaman çizelgesinde belirtildiğini, ancak, davalının süresinde dava dilekçesi ve tüm delilerini sunmadığını, sürelerin uzatılmasına yönelik süresinde bir talep ve gerekçe belirtmediğini, ayrıca usuli zaman çizelgesinde açıkça belirtildiği gibi, Tahkime başvuru yapmanın başka bir usuli işlem, dava dilekçesini sunmanın ise başka bir usuli işlem olduğunu, tarafların yargılamanın en başında usuli zaman çizelgesini,

görev belgesini kabul edip imzaladıklarından bu belgelere aykırı davranmanın getirdiği hükümleri de kabul ettiklerini, iptal talebi için gösterilen gerekçelerin kararın iptalini sağlayacak mahiyette olmayıp, usule ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, iptal davasının reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesi (ilk derece mahkemesi) sıfatıyla baktığı yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar vekilinin 07/01/2022 tarihli dilekçesi ile yukarıda açıklanan taleplerine ilişkin tahkim yoluna başvurduğu, davacılar vekilince sunulan bu dilekçenin dava dilekçesi değil hakem başvuru dilekçesi olduğunun anlaşıldığı, her ne kadar davacı tarafça hakem yoluna başvuru dilekçesi niteliğindeki dilekçenin dava dilekçesi olduğu belirtilerek yeniden dilekçe sunulmayacağı bildirilmiş ise de, somut olayda, hakem kurulunca görev belgesi ve usuli zaman çizelgesinin düzenlendiği,

bu çizelgeye göre davacı tarafça dava dilekçesinin ve tüm delillerin 22/07/2022 tarihine kadar sunulması gerektiği, ancak davacı tarafça bu süre içerisinde dava dilekçesi sunulmadığı, HMK'nın 430/1-a maddesine göre davacının geçerli bir neden göstermeksizin dava dilekçesini süresi içinde vermezse hakem kurulunca tahkim yargılamasına son verileceği hükmü düzenlendiğinden, hakem kurulunca dava dilekçesinin süresinde sunulmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde görülmüş, bu nedenle hakem kurulu kararının iptaline dair açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Kendileri tarafından İTOTAM'a sunulan ve yargılama sürecini başlatan 07.01.2022 tarihli tahkim talebi dilekçesinin bir dava dilekçesi niteliğinde olduğunu, bu hususu da başvuru sırasında tahkim talebi dilekçesinde belirttiklerini ve yargı ekonomisine fayda sağlamak için sonraki beyanlarında da başka bir ilave beyanda bulunmayacaklarını belirttiklerini, dolayısıyla dava dilekçesinin süresi içinde verilmemesi gibi bir durumun varlığının kabulünün mümkün olmadığını,

2.Kaldı ki, kabul mahiyeti taşımamakla birlikte bir an için dava dilekçesinin süresi içinde verilmediği düşünülse dahi tahkim başvuru aşamasında bütün beyan ve delilleri sunduklarını ilettik hükmün lafzından anlaşıldığı üzere davacının geçerli bir nedeninin bulunması halinde de tahkim yargılamasına son verilmesinin mümkün olmayacağını,

3.İptali talep edilen ilgili hakem heyeti kararında bahsedilen ve kararın gerekçesi olarak sunulan 15.12.2022 tarihli kararda davacı tarafın dava dilekçesini belirlenen süre içinde vermediği anlaşıldığından tahkim yargılamasının sona erdirilmesine karar verilmişse de İTOTAM 2022/1 Usuli Zaman Çizelgesi'ne göre "dava dilekçesi, yazılı tanık beyanı dahil olmak üzere tüm deliller, uzman görüşü sunulması" için belirlenen tarihin 22.07.2022 olduğunu, çizelgede bu tarihte sunulması istenen yazılı tanık beyanı da dahil olmak üzere bütün dilekçe ve delillerin bu tarihten çok önce dosyaya sunulduğunu ve dosya kapsamında yer aldığını, bu halde,

dosya kapsamında bütün dilekçe ve eklerin ilk günden itibaren bulunmaktayken, dava dilekçesinin süresi içinde verilmediğinden bahisle yargılamanın 15.12.2022 tarihinde sona erdirilmesinin hukuki dinlenilme hakkının ihlali olduğunu, karar tarihine kadar kendilerine ilgili hususta hiçbir bilgi verilmediği gibi geçerli bir neden sunma fırsatı dahi tanınmadığını,

4.Hakem Heyetinin 07.12.2022 tarihli Usuli Ara Karar No:1 ile "Hakem heyeti, usuli zaman çizelgesi uyarınca, bilirkişi incelemesi ve keşif yapılması konularında karar almak üzere toplanmıştır. Ancak usule ilişkin olup, öncelikle müzakere edilip karar alınmasını gerektiren hususların mevcut olduğu anlaşılmış; bu hususlar karara bağlandıktan sonra, bilirkişi ve keşif yapılması konularının ele alınması gerekli görülmüştür." bu aşamada dahi kendilerine yeterli ve anlaşılabilir bir bilgi verilmediğinden yine savunma ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini,

5.Taraflarca imzalanan sözleşmeye göre olası husumet durumunda, önce tarafların hakem olarak belirlediği tüzel kişiliğe sonrasında da tahkim yoluna başvurulacağını, tarafların ortak olarak belirlediği bu hüküm nedeniyle tarafların tahkim yargılamasını dışında bir hukuki yola başvurma seçenekleri bulunmadığını, bu yüzden tarafların tahkim yargılamasının bahsi geçen nedenlerle sona erdirilmesinin Anayasa’nın 36. maddesinde yer alan hak arama hürriyetini de sınırlandırdığını, bu nedenlerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hakem heyeti kararının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 439. maddeleri. 6100 sayılı HMK'nın 428/1.maddesi "(1) Taraflarca kararlaştırılan veya hakem tarafından belirlenecek süre içinde, davacı tahkim şartını veya sözleşmesiyle birlikte varsa esas sözleşme ile iddiasını dayandırdığı vakıaları ve talebini; davalı ise savunmasını ve dayandığı vakıaları dilekçeyle hakem veya hakem kuruluna sunar."

HMK'nın 430/1-a maddesi "(1) Taraflardan birinin yargılamaya katılmaması hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır:

a) Davacı, geçerli bir neden göstermeksizin dava dilekçesini süresi içinde vermezse; dava dilekçesi usulüne uygun değilse ve eksiklik hakem veya hakem kurulunca belirlenecek süre içinde giderilmezse, hakem veya hakem kurulu tahkim yargılamasına son verir."

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Davacı tarafından 07.01.2022 tarihinde hakem heyetine başvuru dilekçesi sunulmuş, dosya 16/05/2022 tarihinde hakem kuruluna tevdi edilmiş, 06/07/2022 tarihinde usuli zaman çizelgesi hazırlanmış, bu zaman çizelgesinde dava dilekçesinin sunulma tarihi 03/08/2022 olarak gösterilmiş ve taraflarca imzalanmıştır. Davacı tarafından belirtilen tarihte dava dilekçesi sunulmamış, bunun üzerine HMK m.430 gereğince tahkim yargılamasının sona erdirilmesine karar verilmiştir.

3.HMK’nın 439. maddesinde yer alan iptal sebepleriyle sınırlı yapılan incelemede; davacının 07/01/2022 tarihli tahkim talep dilekçesinin dava dilekçesi niteliğinde olduğu, başvuru dilekçesinde usul ekonomisi yönünden ilave bir beyanda bulunmayacaklarını ilettiği, usuli zaman çizelgesinde dava dilekçesi, yazılı tanık beyanı olmak üzere, tüm deliller, uzman görüşü sunulması için belirlenen tarihin 22/07/2022 tarihi olduğu, bu tarihten önce sunulması istenen yazılı tanık beyanı da dahil olmak üzere bütün dilekçe ve delillerin sunulduğu,

yargılamanın 15/12/2022 tarihinde sona erdirilmesinin hukuki dinlenilme hakkının ihlali niteliğinde olduğu yönündeki itirazları, tahkim başvurusu ile tahkim dava dilekçesi sunmanın birbirinden tamamen ayrı birer usuli işlem olması, tarafların usuli zaman çizelgesini kabul edip, imzalaması ve itirazları bulunmaması, bu durum nedeniyle az yukarıda belirtilen kanunun 430. maddesi uyarınca yargılamaya son verilmesinin yerinde olması nedeniyle kabul edilemeyecek olup eşitlik ilkesine aykırı hareket edildiği yönünde somut delil ileri sürülmediği,

yetki aşımı olmadığı da dikkate alındığında temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Fazla yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,