Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3379 K.2023/3959

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı ile yaptığı sözleşme ile davalı ...

Belediyesinin misafirhane binasının yapımını üstlendiğini, sözleşme kapsamında teminat mektuplarının verildiğini, sözleşmede işin süresinin belirlendiğini, ancak davalı belediyenin sözleşmeden itibaren 204 gün yer teslimi yapmadığını, hak edişleri de süresinde ödemeyerek işin zamanında bitirilmemesine kendi kusuru ile sebep olduğunu, davalının 18. hakedişte kesintiler yaptıktan sonra ödemesi gereken bedeli ihtarnameye rağmen ödemediğini, müvekkilini zarara uğrattığını ve sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini belirterek teminat mektuplarının haksız fesih nedeniyle hükümsüz olduğunun tespiti ile iadesine,

irat kaydedilmesi halinde bedelinin istirdadına, davalı uhdesinde bulunan istihkaklarının ödenmesine, davalı uhdesinde bulunan %3 ve %6 teminat kesintilerinin iadesine, haksız fesih nedeniyle işin tamamlanamamasından kaynaklanan zarar ve şantiye kurulumu dahil yapılan masrafların tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı şirket tarafından ihale konusu işe ilişkin defalarca süre uzatımı yapılmasına rağmen işe devam edilmeyerek işin süre sonu olan 31.08.2016 tarihinde tamamlanmadığının tespit edildiğini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 20. ve 22. maddesi gereği sözleşmenin feshedildiğini, toplam 1.138.111,72 TL teminat tutarlarının irat kaydedildiğini, 30.09.2016 tarihi itibarıyla davacı şirketin güncel borç tutarı toplamının 1.411.678,59 TL olduğunu, davacı şirketin alacakları da düşüldükten sonra,

irat kaydedilen tutar ile güncellenen tutar arasındaki farktan doğan 58.557,98 TL borcu bulunduğunu, davacı ile akdedilen sözleşme yasa gereği ve haklı olarak feshedildiğinden yine yasa gereği yapılan hesaplama neticesi müvekkili belediyenin herhangi bir borcu bulunmadığı gibi aksine alacaklı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında bilirkişi raporundaki hesaplamaya dayanılarak, davalı belediyenin süresinde yer teslimi yapmadığı, davacı yüklenicinin inşaata başlama süresine kadar geçen sürenin makul bir süre olduğu, hak edişlerinin sözleşmede belirtilen zamanlarda yapılmayarak davalı tarafından işin gecikmesine sebebiyet verildiği, davalının ihale mevzuatını hatalı uygulayarak sözleşme feshini haksız yere uyguladığı,

davalı tarafından yapılan işlem sonucunda paraya çevrilen teminat mektubu bedelinin iadesi ile ödenmeyen hak ediş bedeli tutarı, kesinti bedeli ve haksız fesihten kaynaklanan genel gider tazminatı taleplerinin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile; paraya çevrilen teminat mektubu bedeli 1.080.000,00-TL'nin 03/10/2016 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

322.226,02-TL hak ediş bedelinin, 283.771,15-TL teminat kesintisinin, 245.700,00-TL haksız fesihten kaynaklanan genel gider tazminatının dava tarihi 03/10/2016 itibari ile yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, 1. “Mahkeme gerekçesinde belirtildiği üzere, süresinde yer teslimi yapılmayarak ve davacı yüklenicinin hak edişleri süresinde ödenmeyerek işin gecikmesine davalı belediyenin sebep olduğu sabit olduğundan davalının sözleşmeyi feshi ve, davalı belediyece teminat mektubunun nakde çevrilmesi haksız olduğundan ödenmeyen hak ediş bedellerinin ve kesinti tutarının ödenmesi gerektiğinden mahkemece bu taleplerin kabulüne dair karar usul ve yasaya uygun olup davalı vekilinin bu yönlere ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir.

2.Davacı yüklenici genel giderleri tazminat olarak talep etmiş olup, davalı idare sözleşmeyi fesihte haksız olduğundan istinaf dilekçesinde belirtilen yasa maddeleri tazminat talebine engel teşkil etmemektedir. Davacının talep ettiği giderler genel hükümler kapsamında istenebileceğinden ve hesaplamaya dair istinaf bulunmadığından davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf sebebi de yerinde değildir.” gerekçeleri ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 2022/4193 Esas , 2023/565 Karar ve 14.02.2023 tarihli ilamı ile, davalı belediyenin süresinde yer teslimi yapılmayarak ve davacı yüklenicinin hak edişleri süresinde ödenmeyerek işin gecikmesine sebep olduğu, davalı belediyenin işe devam edilmesi gerektiği hususundaki tüm uyarılarına rağmen davacı tarafından da işin yavaşlatıldığı ve iş programına uyulmadığı,

davacının davalı tarafından bedelleri nakde çevrilmek suretiyle irad olarak kaydedilen iki adet kesin teminat mektubu bedelinin tahsili talebinin, hak ediş alacağı ve teminat kesintisi bedellerinin kabulü yerinde ise de, işin gecikmesindeki tek kusurun davalı işverende bulunmadığı, tarafların ortak kusurlu olduğunun kabulü ile 245.700,00-TL haksız fesihten kaynaklanan genel gider tazminatının reddine karar verilmesi gerekirken, davacı yüklenicinin kusursuz olduğunu kabulü ile genel gider zarar tazminine de karar verilmesi doğru olmadığı gerekçesiyle ilk derece ve bölge adliye mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile; 1-Paraya çevrilen teminat mektubu bedeli 1.080.000,00 TL'nin 03.10.2016 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-322.226,02-TL hak ediş bedelinin dava tarihi 03.10/.2016 itibari ile yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-283.771,15-TL teminat kesintisinin dava tarihi 03.10.2016 itibari ile yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Haksız fesihten kaynaklanan genel gider tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı temyiz dilekçesinde özetle, davalının kusuruyla işin süresinde tamamlanamadığını, hakedişlerin süresinde ödenmediğini, davalının %10 iş artışını aşan yasal imkansızlık sebebiyle işi tasfiye etmesi gerekirken aksine işin tamamlanmasını talep ettiğini,yer tesliminin zamanında yapılmadığını bu nedenle davalı belediyenin, proje bedeli, şantiye kurulum bedeli, hafriyat, iş makineleri vs diğer genel giderler ile haksız fesihten kaynaklanan kâr kaybı, haksız ihaleden yasaklama kararı nedeniyle oluşan zararları da ödemekle yükümlü olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı temyiz dilekçesinde özetle, sözleşme konusu işin süresinde tamamlanmadığından, davalı idare tarafından Kamu İhale sözleşmelerinin 20. maddesi gereğince, haklı nedenle feshedildiğini, Kamu İhale Sözleşmelerinin 22. maddesi gereğince teminatların irat kaydedildiğini, davacı şirketin alacağı düşüldükten sonra irat kaydedilen tutarla güncel tutar arasındaki farktan doğan 58.557,98 TL borcunun bulunduğunu, Kamu İhale Sözleşmesinin 24. maddesi kapsamında sözleşme bedelinin %10 keşif artışıyla tamamlanamayacağının anlaşıldığı, bu nedenle sözleşmenin feshedildiği,

mekanik tesisat imalat bedellerinin tespitinde mukayeseli maliyetteki pursantajların kullanılması gerektiğini, fiyat farkı hesabının sözleşmenin fiyat farkını düzenleyen 14. maddesine göre yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık taraflar arasındaki eser sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle irat kaydedilen teminatların iadesi, ödenmeyen istihkakların tahsili, uğranılan zararlar ile şantiye kurulumu dahil yapılan masrafların tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri, Yapım İşleri Genel Şartnamesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Taraflar arasında 21.03.2013 tarihli, 2012/85553 ihale numaralı, davalı belediyeye ait misafirhane binasının yapımına ilişkin götürü bedelli eser sözleşmesi imzalandığı, sözleşmede bedelin 17.953.138 TL + KDV olarak kararlaştırıldığı, sözleşmenin imza tarihinden itibaren 10 gün içinde işe başlamak üzere iş süresinin 865 gün olarak belirlendiği, sözleşmenin davalı belediyece 31.08.2016 tarihli ihtarname ile işin süresinde tamamlanmadığı gerekçesi ile feshedildiği sabittir.

3.Eser sözleşmesinin sona ermesi halinde tazminat borcunun doğması için temel koşul "kusur" olduğundan, tazminat isteyen tarafın "kusursuz" olması gerekir. Bir tarafın "az kusurlu", diğer tarafın "çok kusurlu" olmasının bir önemi yoktur. Az kusurlu olan taraf da sözleşmenin bozulmasına kusuruyla sebebiyet vermiş sayılacağından tazminat isteyemez. Bu gibi durumlarda feshe taraflar "ortak kusurları" ile sebebiyet vermiş olacaklarından tazminat isteyemezler.

4.Dosya içinde olan belgelerden; davalı iş sahibinin süresinde yer teslimi yapmadığı, fiili yer tesliminin 17.09.2013 tarihinde yapıldığı ve 204 gün ek süre verildiği buna göre işin bitim tarihinin 31.10.2016 olarak belirlendiği, yine davalı ... mali işler müdürlüğünün 17.08.2015 tarihli yazısından, belediye hesabına haciz konulması nedeniyle 15 ve 16 no.lu hak edişlerin ödenmediği, 15 no.lu hak ediş bedelinin 7 ay gecikerek ödendiğinden davacı yükleniciye 213 gün ek süre verildiği, buna göre iş bitim tarihinin 31.08.2016 olarak revize edildiği anlaşılmaktadır.

Davalı idare ve davacı yüklenici arasındaki yazışmalar incelendiğinde, davacı yüklenicinin işin feshini istediği, davalı idare tarafından sözleşme koşulları ile işe devam edilmesi gerektiği belirtilmiş, ancak buna rağmen davacı tarafından iş yavaşlatılmış, iş programının çok gerisinde kalmış, davalı işverenin işe devam hususundaki uyarı yazılarına rağmen iş yarım bırakılmıştır.

Bu nedenlerle bozmaya uyularak verilen karar yerinde olduğundan taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

5.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Alınması gereken temyiz harcı davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,