Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3934 K.2025/3681

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı-birleşen dosyada davalı ... vekili tarafından duruşmasız, davalı-birleşen dosyada davacı ... vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 18.02.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl ve birleşen davalarda davalı-birleşen davada davacı kooperatif başkanı ... ile asıl ve birleşen davada davacı-birleşen davada davalı asil ... ve vekili Avukat ... ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ile davalı kooperatif arasında 30.12.1999 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmeyle; davacının Antalya ili, ... ilçesi, 1 ada 51 parseldeki kooperatife ait kaba inşaatların yapım işini üstlendiğini, bu kapsamda 04.04.2000 tarihinde yer teslimi yapıldığını, 14.04.2000 tarihinde yapılan imalatların 1 nolu hakedişe bağlanarak,

miktarlar konusunda düzeltme yapılarak ödemesinin yapıldığını, 14.04.20 00... .05.2000 tarihleri arasında yapılan işlerin 2 nolu, 25.05.20 00... .06.2000 tarihleri arasında yapılan işlerin 3 nolu hakedişe bağlandığını, her hakedişin 1. keşif özetinde yer alan 14.017/1 poz nolu el ve kompresörle geniş derin kazı pozundan yapıldığını, hakediş bedellerinin ödenmesinin müteahhitten defalarca yazılı ve sözlü olarak talep edildiğini, 2 nolu hakedişin faiziyle ödenmesi konusunda ihtarname çekildiğini, daha sonra yazılı olarak talepte bulunulduğunu,

tüm müracaatlara cevap alınamaması üzerine 2 nolu hakediş bedelinin tahsili için 2000/1216 Esas sayılı icra takibinin başlatıldığını, icra takibine itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu, bu arada kooperatifin talebi üzerine, inşaat mühendisleri odasından iki mühendise işin incelettirildiğini, inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda 53.249,08 TL müteahhide ödeme yapılması gerektiğinin belirtildiğini, oysa yapılacak ödemenin 95.567,00 TL olduğunu belirterek, haksız ve hiçbir nedene dayanmayan, bizzat davalının kendi yaptırdığı inceleme ile çelişkiye düşen icra takibine yapılan itirazın kaldırılmasına,

53.24908 TL için %40 inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2000/305 Esas sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde; sözleşme uyarınca davalıya verilen, 17.500,00 TL tutarındaki kesin teminat mektubunu davalı kooperatifin paraya çevirdiğini belirtilerek, teminat mektubunun haksız ve nedensiz olarak paraya çevrilmesi nedeniyle, 17.500,00 TL'nin paraya çevrilme tarihinden itibaren ticari reeskont faizi ile davalıdan tahsilini, teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrilmesi nedeniyle bankalar nezdinde davacının kredi itibarı sarsıldığından 5.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini talep etmiştir.

Birleşen 2001/118 Esas sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde; yüklenicinin yaptığı yaklaşık 3.3 00... kazı, "makina ile serbest kazı" tarifine uyduğu halde, hakedişin en yüksek fiyat olan "el ile derin kazı" pozundan düzenlenerek 10 kat fazlası ile davalı yükleniciye 46.646,00 TL ödeme yapıldığını, ödeme yapılırken neye istinaden, hangi iş karşılığı yapıldığının ve sözleşmeye uygunluğunun araştırılmadığını, davalı yükleniciye fazla ödeme yapıldığını ileri sürerek, davacı ... zarara uğratıcı eylemlerde bulunan davalılardan 41.370,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verimesini talep etmiştir.

Birleşen 2007/522 Esas sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde; sözleşme uyarınca yüklenicinin sorumlu olduğu halde kooperatif tarafından ödenen elektrik ve su faturaları bedeli, şantiyedeki elektrik tesisisatında oluşan zarar bedeli ile inşaat alanındaki duvarların yıkılması nedeniyle oluşan zarar tutarının tahsili için yapılan icra takibine davalının haksız olarak itiraz ettiğini belirterek, itirazın iptaline ve icra inkâr tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve Birleşen 2000/305 Esas sayılı davada davalı vekili cevap dilekçesinde, sözleşmenin 4.maddesinde kooperatif ve müteahhitin birlikte iş programı yapacakları, iş programı onaylanmadan imalat ve ihzarat bedellerinin ödenmeyeceği kararlaştırıldığı halde, iş ile ilgili iş programının hiç verilmediğini, sözleşmede iş sahasında yüklenicinin teknik personel bulundurması gerektiği hükmü yer aldığı halde, yapılan tüm kontrollerde davacının hiçbir teknik personelinin iş sahasında yer almadığını, sözleşmede işin bir bölümü ya da bir kısmının devir edilemeyeceği yazılı olduğu halde, işin hafriyat kazısının bir şirkete verilmiş olduğunu,

sözleşmeyle iş yerinin, iş ve iş makinelerinin, araçların kesin kabul tarihine kadar sigorta edileceği hükme bağlandığı halde sigortalarının yapılmamış olduğunu, iş yeri güvenliğinin sağlanmadığını, hakediş ödemeleriyle ilgili olarak, sözleşmede 30 günlük imalatların tespit edilerek,

kontrol mühendisinin tetkikine bırakılacağı ve 7 gün içinde ödeneceğinin hükme bağlandığını, 04.04.2000 tarihinde yer tesliminin yapılmış olduğunu, 14.04.2000 tarihinde hakediş düzenlendiğini, 1. hak edişin 30 günlük süre dolmadan 8 günde düzenlendiğini, kazı makine ile yapıldığı halde elle kazı bedeli alınmak suretiyle kooperatifin büyük bir zarara uğratılmış olduğunu, davacının noter kanalıyla ihtarname gönderilerek, yönetim kurulunun İstanbul’daki bürosuna davet edildiğini, ancak toplantıya katılmadığını ileri sürerek,

davacının taleplerinin reddine, haksız takip nedeniyle %40 icra tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı davada davalılar cevap dilekçelerinde haksız olarak açılan davaların reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 04.10.2018 tarihli, 2017/466 Esas, 2018/517 Karar sayılı kararı ile, asıl davanın ve birleşen 2000/305 Esas ve 2007/522 Esas sayılı davaların reddine, birleşen 2001/118 Esas sayılı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkeme kararının süresi içinde asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı dosya davacısı, birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalar davalısı yüklenici vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 05.03.2020 tarihli, 2020/283 Esas, 20120/920 Karar sayılı kararı ile,"...Mahkemece yapılan yargılama sırasında, dosyaların birleşmesinden önce ve birleşme kararı verildikten sonra alınan birden fazla rapor mevcut olup, raporların farklı sonuçlara ulaştığı, bu durumda raporlar arasında çelişki meydana geldiği ve çelişkilerin giderilmediği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, mahkemece ...

Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/202 Esasına kayıtlı iş sahibi kooperatif ile dava dışı kontrol mühendisi arasında görülen davada alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek dava sonuçlandırılmış ise de adı geçen dosyada alınan bilirkişi raporu dava konusu iş ile ilgili olduğundan kuvvetli delil olarak değerlendirilebilir ise de yüklenici o davada taraf olmadığından ve dosyasının taraflarının farklı olması nedeniyle karar kesin hüküm teşkil etmeyeceği gibi rapor da kesin delil niteliğinde sayılamaz.

Açıklanan nedenlerle mahkemece, alınan raporlar arasındaki çelişki giderilmeden, yüklenicinin taraf olmadığı dosyadaki alınan rapora itibar edilerek karar verilmesi hatalı olmuştur. Bu durumda mahkemece yapılacak iş. 6100 sayılı HUMK’un 281/3. maddesi hükmünce gerçeğin ortaya çıkması için yeniden oluşturulacak konusunda uzman teknik bilirkişi kurulundan, dosyadaki mevcut delil ve belgelere göre dava dosyasında alınan raporlar ile ...

Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/202 Esas sayılı dosyasındaki rapor da irdelenip değerlendirilerek aralarındaki çelişkiler de giderilecek şekilde rapor alınıp, asıl ve birleşen davalardaki talepler de dikkate alınarak asıl ve birleşen 2000/305 Esas ve 2001/118 Esas sayılı davalar yönünden karar vermekten ibarettir" gerekçesiyle kararın asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı dosya davacısı, birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalar davalısı yüklenici yararına bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; en son aldırılan 26.12.2022 tarihli rapora itibar edildiği, her ne kadar davalı-karşı davacı tarafın rapordaki tespitleri kabul etmediği, rapora itiraz ettikleri görülse de yapılan itirazların mahkemede kanaat uyandırıcı nitelikte bulunmadığı, raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, davacının 1 no’lu hakedişi mahsup edildikten sonra kalan toplam alacak tutarının 58.334.28 TL olduğu,

davacı tarafından yapılan ve yıkılmış/yıkılacak durumda olan taş istinat duvarlarının yıkım ve yeniden yapım maliyetinin 11.008,82 TL olduğu ve davacının alacağından mahsup edilmesi gerektiği, ilgili alacak mahsup edildiğinde 47.325,46 TL hakediş alacağı bulunduğu, bu nedenle asıl dosyanın kabulü gerektiği, birleşen 2000/305 Esas sayılı dosyada, yüklenici tarafından iş sahibi aleyhine teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrilmesi nedeniyle alacak talep edildiği,

davalı tarafından haksız olarak paraya çevrilen teminat mektubu tutarının 17.500.00 TL olduğu ve davacının alacağına eklenmesi gerektiği, davacı tarafın maddi manevi tazminat davasının haklı olduğu, ayrıca diğer birleşen dosyalar 2007/522 Esas ve 2001/118 Esas sayılı dosyalarda, savunmalara itibar edilmediğinden, yüklenicinin taleplerinin yerinde olmadığından davalarının reddi gerektği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulü ile, "47.325,46 TL nin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

birleştirilen 2001/118 Esas sayılı dosya açısından "davacının davasının reddine", birleştirilen 2000/305 Esas sayılı dava dosyası açısından "davanın kabulü ile, 10.000,00 TL maddi, 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine", birleştirilen 2007/522 Esas sayılı dava dosyası açısından "davanın reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı dosyada davalı- birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalarda davacı olan kooperatif vekili temyiz dilekçesinde; a. Mahkemenin gerekçeli kararının hüküm kısmının 1 numaralı bendinde itirazın kaldırılması davası hakkında menfi veya müspet bir karar vermediğini,

b.Mahkemece, itirazın kaldırılması davasının, itirazın iptali davası gibi görüldüğünü, 2001 tarihli kararda doğrudan doğruya itirazın iptaline denilerek talebi aşar mahiyette yargılama yapıldığını, c.Sözleşmenin geçersiz olup ihaleye fesat karıştırmak sureti ile imzalandığını, kooperatif yönünden taraf iradesinin sakat olduğunu, d.SGK kayıtlarında, kooperatifin işçi çalıştırıyormuş gibi SGK bildirgesi verildiğini, müteahhidin, taşeron gibi gösterilerek kooperatifin zarara uğratıldığını, yine müteahhidin hiçbir yasal sorumluluğu üstüne almadığını, SGK’ya hiçbir ödeme yapmadığını,

e.Yüklenicinin yapmış olduğu işlerin sözleşmede yazılı iş programına, onaylı plan ve projeye göre değerlendirilmediğini, yapılan imalatların kusurlu oldukları dikkate alınmadığından, yapılan kazıların m3 cinsinden miktarı ile hafriyatın niteliği araştırılmadığından verilen hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu,

f.Birleşen 2001/118 Esas sayılı dosyada, yüklenici ile kooperatif yetkililerin ortak hareket ederek ihaleye fesat karıştırdıklarının, sahte ihale yaptıklarının, maddi menfaat temin edildiğinin ceza mahkemesi tarafından kesin olarak ortaya konduğunu, buna rağmen manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

g.İstinat duvarı işinin, hiç teslim alınmadığını, 2. ve 3. hakedişlerde kooperatifin işe ilişkin hiç onayı ve kabulü bulunmadığını, iş programına ve projeye aykırı yapılan işin kabulünün de mümkün olmadığını beyan etmektedir. 2.Asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı dosyada davacı- birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalarda davalı yüklenici olan ... vekili temyiz dilekçesinde;

a.Sadece, asıl davada taş istinat duvarlarının yıkım ve yeniden yapım bedeline ilişkin olarak verilen ret kararına yönelik temyiz talebinde bulunduklarını, kararın düzeltilerek 11.008,82 TL'nin de davalı kooperatiften tahsiline karar verilerek, kararın onanmasına karar verilmesini talep ettiklerini, b.Yüklenici hakediş alacağının, 58.334,28 TL olarak kabul edilmesi gerektiğini, kısmen kabul kararının hatalı olduğunu, reddedilen istinat duvarlarının yıkım ve yeniden yapım maliyetinin de kabulüne karar verilmesi için kararı temyiz ettiklerini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre, asıl dava, yüklenici tarafından iş sahibi aleyhine açılan eser sözleşmesinden doğan alacağın tahsili için yürütülen icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptâli, takibin devamı ve icra inkâr tazminatının tahsili, birleşen 2000/305 Esas sayılı dosyadaki dava, yüklenici tarafından iş sahibi aleyhine teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrilmesi nedeniyle alacak, birleşen 2007/512 Esas sayılı dosyada açılan dava, iş sahibi tarafından yüklenici aleyhine yüklenicinin elektrik ve su borçları nedeniyle ödenmek zorunda kalınan miktar nedeniyle sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak,

diğer birleşen 2001/118 Esas sayılı dosyada açılan dava, iş sahibi kooperatif tarafından yüklenici ile eski kooperatif yöneticileri aleyhine işbirliği içinde hareket ederek kooperatif aleyhine fahiş bedelli sözleşme ve ödemeler yapılmasına neden olarak kooperatifin zarara uğratılması nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

1.Birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı davalarda verilen kararlar yönünden, temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı davalarda davacı olan ... .... Geliştirme Kooperatifi vekilinin, birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı davalara yönelik temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiş, birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalarda verilen kararların onanması gerekmiştir.

2.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına,

hükme esas alınan bilirkişi raporunun bozma ilamına uygun olarak düzenlendiğinin, içerik itibariyle yeterli ve inandırıcı olduğunun anlaşılmasına ve bozmanın şümulü dışında kalarak kesinleşen cihetlere ait temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre, asıl davada davacı yüklenici vekilinin tüm, asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı davada davalı iş sahibi kooperatif vekilinin aşağıdaki paragrafın dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3.Asıl davada, dava itirazın iptali istemine ilişkin olmasına rağmen, mahkemece alacak davası olarak görülerek hükme bağlanmıştır. Yine, birleşen 2000/305 Esas sayılı davada davacının talebi davalı kooperatif tarafından paraya çevrilen teminat mektubu bedelinin iadesi olmasına rağmen, davacının talebinin tazminat olarak nitelendirilmesi ve maddi tazminatın tahsili şeklinde hüküm kurulması doğru görülmemiş,kararın bozulması gerekmiştir.

Ne var ki, yapılan yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2. maddesinin atfı ile uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438/7. maddesi uyarınca hükmün aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) no.lu bentte açıklanan sebeplerle, birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı davalarda, davacı ... . Geliştirme Kooperatifi vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı davalarda verilen usul ve yasaya uygun kararların ONANMASINA, 2.Yukarıda (2) no.lu bentte açıklanan sebeplerle asıl davada davacı yüklenici vekilinin tüm, asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı davalarda davalı iş sahibi kooperatif vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

3.Yukarıda (3) numaralı bentte açıklanan sebeplerle, asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı davada davalı iş sahibi kooperatif vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının hüküm fıkrasının 1-a bendinin hüküm fıkrasından çıkarılmasına ve yerine "... İcra Dairesinin 2000/1216 Esas sayılı dosyasında davalı boçlunun icra takibinin 47.325,46 TL'lik kısmına vaki itirazının iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına" ibaresinin eklenmesine, yine mahkeme kararının hüküm fıkrasının 1-c bendinin ikinci satırında yeralan"...10.000,00 TL maddi.." ibaresinin çıkarılarak yerine "...10.000,00 TL paraya çevrilen teminat mektubu bedelinin..." ibaresinin eklenmesine, kararın değiştirilmiş bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı dosyada davacı- birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalarda davalı yüklenici yararına takdir olunan 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı dosyada davalı- birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalarda davacıdan alınarak asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı dosyada davacı-birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalarda davalı yükleniciye verilmesine,

Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunmayan asıl ve birleşen 2000/305 Esas sayılı dosyada davalı- birleşen 2001/118 Esas ve 2007/522 Esas sayılı dosyalarda davacı olan kooperatif yararına duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Fazla yatırılan harcın istek halinde davalı-birleşen dosyada davacı ... Kooperatifine iadesine,

Peşin alınan harcın istek halinde davacı-birleşen dosyada davalı ...'na iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,