Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/4073 K.2025/994

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili kuruluş ile dava dışı ...

İnşaat Ticaret ve Taşımacılık A.Ş., ......., Şirketler Grubu A.Ş. ve Manas Uluslararası Havalimanı A.Ş. ortak girişimi arasında imzalanan 23.06.2004 tarihli “Dalaman Havalimanı Yeni Dış Hatlar Terminal Binası Yapım İşletim ve Devir İşlerine Ait Uygulama Sözleşmesi” uyarınca bu şirketlerin Dalaman Havalimanı sınırları içinde Yeni Dış Hatlar Terminal Binası ve mütemmimlerinin yapımı ve bunlara ilişkin mekanik, elektronik, elektrik ve güvenlik sistemlerinin temin ve tesisi, yapılacak tesislerin mevcut tesislere entegrasyonunun sağlanması, tesislerin tefrişi, işletilmesi,

sözleşme süresi sonunda her türlü borç ve taahhütten ari, bakımlı, çalışır ve kullanılabilir durumda bedelsiz olarak idareye devir ve teslimi işlerini üstlendiklerini uygulama sözleşmesi gereğince yukarıda belirtilen işlerin gerçekleştirilmesini teminen görevli şirketlerce davalı ATM Havalimanı Yapım ve İşletim A.Ş. kurulmuş ve ...

İnşaat Ticaret ve Taşımacılık A.Ş., ...Şirketler Grubu A.Ş. ve Manas Uluslararası Havalimanı A.Ş. ortak girişiminin üstlendiği tüm hak ve yükümlülüklerin davalı şirkete devredildiğini, dış hat yolcu ücret tarifesini hazırlama yetkisinin sözleşmenin 29. maddesine göre müvekkilinde olduğunu ve 28. maddeye göre de bu tarifeye tabi yıllık gerçekleşen yolcu sayısının 01 Ocak saat 00.01 ile 31 Aralık saat 24.00 arasındaki zamanı kapsadığını, bu sayının tespitinde yolcu bildirim listelerinin esas alınacağını,

müvekkilinin Teftiş Kurulu Başkanlığınca yapılan denetimlerde 2009-2014 yılları arasında toplam 6.371.205,00 USD zarara uğratıldığının tespit edildiğini belirterek, davalı şirketin tarife esaslarını yanlış uygulaması nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 497.145,00 USD'nin aynen veya fiili ödeme günündeki satış kuru karşılığı TL alacağın tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı itirazı olduğunu, ......,Havalimanı İşletim A.Ş. imtiyaz süresinin dolmasıyla münfesih hale geldiğini, ortaklık yapısının tamamen değiştiğini, ATM İşletme İnş. San. ve Tic. A.Ş. olarak ünvan değişikliği yapıldığını, imtiyaz hakkı sahibi olan ...ve Manas'ın bu ortaklıktan tamamen çıktığını, dolayısıyla ATM İşletme İnş. San. ve Tic.

A.Ş'nin bu davaya konu sözleşmeden dolayı bir yükümlülüğünden söz edilemeyeceğini ve kendisine husumet yöneltilemeyeceğini, 2009-2013 yılları arasında taleplerine ilişkin olarak aralarında mutabakatlar yaptıklarını ve anlaşmaya vardıklarını, o sebeple öncelikle bu yıllara ilişkin ödeme talebinde bulunamayacağını, 2014 yılı için ise yine aralarında yazışmalar neticesinde davacı kurumun talepleri doğrultusunda indirimlerin yapılarak ödemelerde bulunulduğunu ve sözleşme kapsamındaki alacak ve borçların neticelendiğini, teşvik uygulamasının davacı kurumun lehine olduğunu, müvekkiline herhangi bir katkı sağlamadığını,

buna rağmen her yıl garanti yolcu sayısı aşılmış olduğundan davacının her yıl için zaten kâr elde ettiğini, bu sebeple zarara uğradığına dair iddianın doğru olmadığını, teşvik uygulamasında indirime tabi olan yolcu sayısını garanti yolcu sayısının üstündeki yolcular olduğunu, DHMİ'nin her yıl bu teşvik uygulaması nedeniyle garanti yolcunun üstünden ek gelir elde ettiğini ve bu gelirlerin de süresinde kasasına intikal ettirildiğini beyan ederek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Uygulama Sözleşmesi'nin 30. maddesine göre garanti edilen yolcu sayısına ulaşılana kadar tahakkuk eden tüm dış hat giden yolcu servis ücreti gelirinin görevli şirkete ait olacağı, garanti edilen yolcu sayısına ulaşıldığında davalı şirketin indirim öngörülen aylarda yolcu servis ücretini % 50 uygulamasının ise yukarıda belirtilen tarife hükmü gereği olduğu,

garanti yolcu sayısına ulaşılmasından sonraki yolculara indirim uygulanacağı şeklindeki davacı yan iddiasının yolcu servis ücreti Tarifesi m.1/e hükmüne aykırı düştüğü, 2009 yılında garantiyi aşan yolcu sayısının 353.349, indirimli tahsilat yapılan yolcu sayısının ise 30.044 olduğunun tarafların kabulünde olduğu, davacı tarafın iddia ettiği gibi garantiyi aşan yolcu sayısı için % 50 indirim yapılmış olsaydı, davacının daha fazla yolcuya indirim uygulaması gerekeceği, indirim uygulanmasında esas olanın garantiyi aşan yolcu sayısından ziyade taraflarca belirlenen teşvikli ayların dikkate alınması olduğu,

davacı şirket Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan Yolcu Servis Hizmeti Tarifesi ile 2009-2014 yıllarında belirlenen aylarda indirim yapılması öngörülmüş olmasına göre davalı şirketçe anılan yıllarında indirim öngörülen aylar için yolcu servis ücretinin % 50 indirimli tahsil edilmiş olmasında herhangi bir hukuka aykırılık söz konusu olmadığı, tarifenin "Garanti edilen sayıya ulaşılamaması durumunda yapılan indirim nedeniyle görevli şirkete geri ödeme yapılmaz." düzenlemesinin dahi; davalı şirketin teşvikli aylarda indirim uygulaması için garanti yolcu sayısına ulaşması gerekmediğini ortaya koyduğu,

davalı şirket tarafından yapılan indirimlerin davalının uhdesinde kalmadığı, havayolu taşıyıcısı şirketlere yansıtıldığı, tarife hükümleri uyarınca belirlenen tarih aralıklarında davalı şirketçe indirim uygulanması nedeniyle davacı şirketin uğradığı bir zarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Mahkemece dosyadaki son bilirkişi heyetinin tarifelerdeki çok açık düzenlemeleri aşar nitelikteki yorumuna itibar edilerek müvekkili kuruluşa ait olmayan dönemdeki (garanti sayısına ulaşılmamış aylardaki) yolcu servis ücretlerinden de indirim yapılması gerektiği gibi hatalı bir sonuca varıldığını,

b. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda sadece 2009 yılına ait hesaplama yapıldığını, bu hesabın da yanlış yapıldığını,

c. Uçuş sayılarının, dolayısıyla da yolcu sayılarının nispeten düşük olduğu aylardaki teşvik uygulanmasının, garanti edilen yolcu sayısına daha erken ulaşılmasını sağlayarak hem havayolu şirketlerinin yılın geri kalan indirimli dönemde yolcu servis ücretlerindeki % 50 indirimden istifade etmelerini özendirmeyi, hem de yolcu sayısının yüksek olduğu dönemde müvekkili kuruluşun daha yüksek gelir elde edebilmesini amaçlandığını, garanti edilen yolcu sayısına ulaşılmayan dönemdeki şirkete ait yolcu gelirlerinin indirimli tahsil edilmesinin izahının mümkün olmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yap, işlet devret sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR