Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/4177 K.2024/2754

Davacı vekili; müvekkili ile davalılar arasında hizmet sözleşmesi imzalandığını, davalı yüklenicilerin işçilerinin toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının tahsili için dava açtıklarını, davada hüküm altına alınan alacakların müvekkili kurum tarafından icra dosyalarına ödendiğini, bu işçi alacaklarından davalı yüklenicilerin sorumlu olduğunu ileri sürerek 300.060,15 Türk Lirası'nın ödeme tarihi olan 30.03.2017 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsiline karar verilmesini talep ve talep etmiştir.

Davalılar vekilleri, ayrı ayrı davanın reddini istemişlerdir.

İlk Derece Mahkemesince; dava dışı işçilerin davalı ... Turizm Taşımacılık Otomotiv Gıda Ürünleri Temizlik Hizmetleri İletişim Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. bünyesinde çalıştığı, diğer davalı şirketler bünyesinde çalışmalarının olmadığı, davacı ile hizmet sözleşmesinin ifasına ilişkin ihaleyi alan şirketler değişmişse de, işçilerin çalışmasının kesintisiz ve aralıksız olarak devam ettiği, bu nedenle davalı ...

Turizm Taşımacılık Otomotiv Gıda Ürünleri Temizlik Hizmetleri İletişim Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti.'nin dava konusu alacaktan dava dışı işçileri çalıştırdıkları süre boyunca sorumlu olduğu gerekçesiyle davalı ... Turizm Taşımacılık Otomotiv Gıda Ürünleri Temizlik Hizmetleri İletişim Sanayi ve Dış Ticaret Ltd.

Şti. yönünden 300.060,15 Türk Lirası'nın dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsiline, diğer davalı şirketler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekili ve davalı ... Turizm Taşımacılık Otomotiv Gıda Ürünleri Temizlik Hizmetleri İletişim Sanayi ve Dış Ticaret Ltd.

Şti. vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvurusunun esastan kabulü ile kararın kaldırılmasına; davalının temerrüde düştüğü, bu nedenle ödeme tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken dava tarihinden itibaren faize karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle davalı ...

Turizm Taşımacılık Otomotiv Gıda Ürünleri Temizlik Hizmetleri İletişim Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. yönünden 300.060,15 TL'nin 30.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsiline, diğer davalı şirketler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı süresinde davacı vekili ve davalı ... Turizm Taşımacılık Otomotiv Gıda Ürünleri Temizlik Hizmetleri İletişim Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Uyuşmazlık, toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Davacı idare tarafından Konya Eğitim hastanesinde veri hazırlama ve tıbbi kayıt hizmetlerinin yerine getirilmesi için ilk kez 2009/116149 sayılı ihale ile 01.11.2009-31.12.2011 tarihleri arasında 144 işçi çalıştırılmak üzere davalı ... Ltd ile sözleşme imzalanmış olup daha sonra 2011/206810 nolu ihale 01.01.2012-31.03.2012 dönemi için davalı ... Temizlik Hizmet Taahhüt Gıda İnşaat Medikal Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile, 2011/120299 nolu ihale ile 01.01.2012-31.12.2013 dönemi için davalı Makromed Ltd ile son olarak 2013/71950 nolu ihale ile 01.11.2013-01.08.2016 dönemi için Davalı ... Ltd Şirketi ile sözleşme imzalanmıştır.

Dosya içerisinde bulunan Yüksek Hakem Kurulu’nun 02.11.2011 T 2011/106 E 2011/138 K kararına göre davalı ... ... Temizlik Taahhüt İnşaat Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile 01.05.2011-31.12.2012 arasında uygulanmak üzere “Toplu İş Sözleşmesi” düzenlendiği, yine Yüksek Hakem Kurulu’nun 19.04.2013 tarihli 2013/31 E 2013/33 K no.lu kararı ile 01.01.2013-31.12.2014 tarihleri arasında uygulanmak üzere yeni bir “Toplu İş Sözleşmesi” düzenlendiği anlaşılmaktadır.

4 Ocak 2002 tarihinde kabul edilerek 1.1.2003 tarihinde yürürlüğe giren Kamu İhale Kanunu 62/e.2 maddesinde “personel çalıştırılmasına dayalı” hizmet alımları düzenlenmiş olup bu madde değişik tarihlerde yeniden düzenlenmiş en son 7079 sayılı Kanun ile 1.2.2018 tarihli düzenlemeden sonra;

“2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konuşu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70'lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder.

Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir.

Hizmet alım sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez.

3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.”hükmünü içermektedir.

Yine 5 Ocak 2002 tarihinde kabul edilip 1.1.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu 8. maddesine 6552 sayılı Kanun ile 10.9.2014 tarihinde eklenen Ek Fıkra ile “4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. nci maddesinde tanımlanan asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde alt işveren tarafından münhasıran bu Kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak olan toplu iş sözleşmeleri;

alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerine göre yürütülür ve sonuçlandırılır. Toplu iş sözleşmesinin kamu işveren sendikası tarafından bu fıkraya göre sonuçlandırılması hâlinde, belirlenen ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışı kadar idarece fiyat farkı ödenir.

Kamu işveren sendikası tarafından yürütülmeyen ve sonuçlandırılmayan toplu iş sözleşmeleri için fiyat farkı ödenemez, 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası esas alınarak asıl işveren sıfatından dolayı ücret farkına hükmedilemez ve asıl işveren sıfatıyla sorumluluk yüklenemez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenir.”hükmü getirilmiştir.

4734 sayılı KİK Md 62/e göre bir işin “personel çalıştırılmasına dayalı hizmet işi” olabilmesi için 1-çalışacak personelin ihale dökümanında belirtilmesi, 2- bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanılması 3-yaklaşık maliyetinin en az %70'lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluşması, 3-niteliği gereği süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Somut olayda işin taraflar arasındaki sözleşmenin “personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı” olduğu konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır.

4735 Sayılı KİSK Md.8 Ek 3. fıkra hükmü ile kural olarak toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışlarının fiyat farkı olarak yükleniciye ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Madde metninden anlaşılacağı üzere bu fiyat farkının ödenmesi için toplu iş sözleşmesinin “alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından”sonuçlandırılması gerekmekte olup aksi halde fiyat farklarının ödenmesi mümkün değildir.

Somut olayda, Yüksek Hakem Kurulu’nun 19.04.2013 tarihli 2013/31 E 2013/33 K nolu kararına göre en son toplu iş sözleşmesinin 01.01.2013-31.12.2014 tarihleri arasında uygulanmak üzere düzenlendiği, toplu iş sözleşmesinin işçi sendikası olan Sağlık-İş Sendikası ile Yüklenici Davalı Makro-Med Ltd arasında yapıldığı, Davalı Makromed Tıbbi Teknik Makina ve Sağlık Malzemeleri Sanayi ve Dış Tic. Ltd.

Şti. ile davacı arasındaki sözleşmenin 31.12.2013 tarihinde sonlanmasına rağmen bu Toplu İş Sözleşmesinin 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmeleri Kanunu 37. maddesine göre sonraki yüklenici olan Davalı ... Ltd. Şti. yönünden de bağlayıcı olduğunun kabulü gerekir. Ancak toplu iş sözleşmesinin düzenlendiği tarihte KİSK 8. maddesinin ek 3. fıkrası yürürlükte olmadığından toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacakların bu maddeye göre incelenmesi de mümkün değildir.

Bu nedenle uyuşmazlığın çözümlenmesinde taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre değerlendirme yapılması zorunludur.

Mahkemece yapılması gereken iş; yeni bir bilirkişiden alınacak rapor ile taraflar arasındaki sözleşmelerin tamamı getirilmek suretiyle bu sözleşmelerde işçilik ücretleri ile ilgili hükümler incelenerek bu maddelere göre davacı idarenin rucü edebileceği alacak bulunup bulunmadığının tespitinin yapılması, hükme esas alınan bilirkişi raporunda talep edilen alacakların 2014-2015 yıllarına ilişkin olduğu belirtildiğinden 2015 yılı için yeni bir toplu iş sözleşmesinin düzenlenip düzenlenmediği, düzenlenmiş ise bu dönem ile ilgili yapılan sözleşmenin KİSK 8.ek 3 fıkrada düzenlendiği şekilde yapılıp yapılmadığının incelenmesi,

eğer bu maddede belirtildiği şekilde yetkili kamu işveren sendikası ile düzenlenmiş toplu iş sözleşmesi bulunması halinde, toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacakların bu sözleşmede belirtilen esaslara göre hesaplattırılıp, davacının alacaklı olup olmadığının saptanması, eğer yetkili bir kamu işveren sendikası ile yapılmış bir sözleşme yok ise 2015 yılı için 6356 Sayılı Kanun 36/2 maddesine göre değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmesinden ibrettir.

Açıklanan bu gerekçeye göre Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... Ltd. Şti. bakımından davanın kabulüne dair verilen kararın bozulması uygun bulunmuştur.