Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/998 K.2024/1005

Taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinden ihraca ilişkin genel kurul kararının iptali isteminden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; yönetim kurulu tarafından tapuda müvekkiline ait olmayan tasarruf yetkisi eşine ait olan bahçenin ürününün de teslim edilmesi gerektiği, eğer bu bahçenin ürünü teslim edilmez ise kendi sahibi olduğu bahçenin ürününün de alınmayacağı ve ortaklıktan çıkartılacağının müvekkiline 13.11.2017 tarihli ihtarname ile bildirildiğini, müvekkilinin eşine ait olan bahçenin ürününü eşi ile arasında olan kira sözleşmesinin sona ermesi,

eşinin kendi malı üzerinde yönetim ve tasarruf hakkına sahip olması nedeniyle bu yıl ve sonraki yıllarda teslim edemeyeceğini, bu nedenle Çiftçi Kayıt Sistemi'nde eşine ait olan kaydını kendi üzerinden sildirdiğini bu durum 10.11.2017 tarihli ihtarname ile bildirdiğini, müvekkili hakkında verilen ihraç kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek davalı kooperatifin 09.02.2018 tarihli genel kurulunun müvekkilinin kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının kağıt üstünde eşinden kiraladığı aile bahçesinde ürettiği değeri yüksek olan mandalinayı kooperatife vermekten imtina ettiğini, ürünü daha yüksek fiyatlardan kooperatif dışı tüccarlara sattığını, davacının kendisine ait olan mandalina bahçesinden elde edilen ürünün eşinin bahçesinden çıkan ürüne kıyasla daha düşük kalitede olup daha ucuza satıldığını, çıkarma kararının yerinde olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ortaklıktan çıkartılmasına sebebiyet verecek nitelikte ortaklık yükümlülüklerine aykırı herhangi bir davranışının bulunmadığı, davacının ortaklıktan çıkartılmasına ilişkin genel kurul kararının usul ve yasaya uygun olmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile, davalı kooperatifin 09.02.2018 tarihli genel kurulunun 8. maddesi ile alınan davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin kararın iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacının ... ada ... parsel sayılı taşınmazı aile bahçesi olarak işletmesine rağmen kağıt üzerinde eşinden kiralamış gibi gösterdiğini, davacının uzun yıllar müvekkili kooperatife eşi adına kayıtlı bahçeden çıkan ürünleri de verdiğini, ancak 2015-2016 ve 2016-2017 sezonlarında bu bahçede üretilen değeri yüksek mandalinayı vermekten imtina ederek taahhüt ettiğinin aksine kendi bahçesindeki değeri düşük mandalinaları verdiğini, değeri yüksek olan mandalinaları ise haricen daha yüksek fiyatlara sattığını, kooperatifin satışını engellemek,

ürününü daha yüksek bedelle başka bir tacire satmak amacıyla kötü niyetli olarak ÇKS belgesi ve kira sözleşmesinin feshi iddiasında bulunduğunu, 2017 üretim sezonuna ait ÇKS belgesinde ... Ada ...

Parsel sayılı taşınmazın kaydının bulunduğunu bu ÇKS belgesini dosyaya sunduklarını, mahkemece İzmir İl Tarım Müdürlüğü'nden doğruluğunun kontrol ettirilmediğini, davacının 2017 yılı için ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin sorumluluğunun devam edip etmediği yönünde de net bir tespit yapılmadığını, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden gelen cevabi yazı ekinde 2017 Yılı ÇKS dosyasının gönderildiğini, 13.06.2017 tanzim tarihli Seferihisar Ziraat Odası Çiftçilik Belgesinde "Arazi Varlığı" balıklı bölümünde ...

Ada ... Parsel sayılı taşınmazın davacı tarafından işletildiğine ilişkin kaydın bulunduğunu, ... Ada ...

Parsel sayılı taşınmaza ait arazi miktarı, vasfı ve kullanım şeklini içeren bir belge bulunduğunu, bu belgede bulunan "Çiftçi Kayıt formunda bulunan bilgilerimin doğruluğunu, yukarıda yazılı arazileri işlediğimi veya üretim yaptığımı beyan ederim." ibaresinin altının 13.06.2017 tarihinde davacı tarafça imzalandığını, yine bu belgede çiftçinin köy sınırları içerisinde bulunan ... Ada ... Parsel sayılı araziyi işlediğine dair beyanının ve bilgilerinin doğruluğunun ...

Köyü Mahalle Muhtarı ve iki aza tarafından onaylandığını, bilirkişi raporunun hükme esas alınmaya elverişli olmadığını, kooperatif tarafından davacının tasarruf ve yetkisinde olan tüm parsellere ürün bakımı vs konularında kooperatifçe gider yapıldığını, haricen satıp kooperatif vermediği 2015-2016 ve 2016-2017 sezonlarında kooperatif desteklerinden faydalandığını, kooperatifin tüm bakım ve giderleri yapacağı bunun karşılığında ise ürün teslim alamayacağı yönündeki tespitin hukuka ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, ... ada ...

Parsel sayılı taşımazın 14.06.2017 tarihinden sonra ancak 2017 yılı içerisinde ÇKS kayıtlarından çıkartılmış olması durumunda bile davacının 2017 senesinde kooperatife karşı yükümlülüklerinden biri olan mahsulleri teslim etme yükümlülüğünün ifa etmesi gereken tarihte ÇKS kayıt belgesinde .../... parsel sayılı taşınmazın kaydının bulunduğu gerçeğinin ortadan kalkmayacağını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ortağın eşine ait taşınmazdaki ürünü kooperatife teslim etmesi gerektiğine dair bir koşul bulunmadığı, davacının yükümlülüklerini yerine getirmediğinin davalı tarafça usulüne uygun şekilde kanıtlanamadığı, davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin alınan genel kurul kararının 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunununa ve ana sözleşmeye aykırılık oluşturduğu, ihraç kararının iptaline karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kooperatif üyeliğinden ihraca ilişkin genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 ncu maddesinin birinci fıkrası, 370 ve 371 nci maddeleri, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 16 ve 27 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Davacı 10.11.2017 tarihli ihtarında eşine ait bahçenin ürününü kooperatife vermeyeceğini bildirmiş, uyuşmazlık da bu bahçenin ürününün kooperatife verilmemesi nedeniyle çıkmıştır. Davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 21 nci maddesinde ortaklıktan çıkarılma şartları düzenlenmiş olup bu madde uyarınca davacının Çiftçi Kayıt Sistemindeki kayıtlı taşınmazlardaki bahçe ürününü kooperatife teslim yükümlülüğü bulunmaktadır.

2. Dosyada bulunan Seferihisar Ziraat Odası 13.06.2017 tarihli Çiftçilik Belgesi'nde ... ada ... parseldeki taşınmaz kira işlemi adı altında davacı adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. 25.09.2019 tarihli Çiftçi Kayıt Sistemi belgesinde ÇKS'ye kayıtlı arazi bilgilerinde mülkiyeti eşine ait taşınmazın davacı adına kayıtlı olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak, bu belgedeki tarih davacının ihraç tarihinden sonradır. ... ada ... parseldeki taşınmaza ilişkin kaydın ÇKS sisteminden ne zaman çıkarıldığı dosyadaki belgelerden tespiti mümkün olmamaktadır. Davacı hakkında verilen ihraç kararından önce mülkiyeti eşine ait taşınmazın ÇKS sisteminden çıkarılması halinde bu taşınmazdaki ürünü kooperatife teslim etmemesi ana sözleşmenin yukarıda belirtilen hükmünde aykırılık teşkil etmeyecektir.

3. Bu halde mahkemece yapılacak iş; davacının eşine ait taşınmazı ÇKS sisteminden çıkarttığı tarihin ilgili kurumdan sorularak tespit edilmesinden sonra yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda sonuca gidilmesi gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının davalı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcın istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,