Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1077 K.2024/3236

1- İlk Derece Mahkemesince; itirazın iptali davasında, dava dışı işçinin ... personeli iken 5594 sayılı Yasa ile Ego Genel Müdürlüğü'ne devredildiği, Ankara 15. İş Mahkemesi'nin 09/11/2010 tarih ve 2008/963 E., 2010/812 K., sayılı kesinleşen kararı uyarınca Ego Genel Müdürlüğü ve Elmadağ Belediye Başkanlığının müştereken ve müteselsilen sorumluğuna karar verilen miktarın tamamının davacı yanca icra dosyasına ödendiği,

ilgili kararda dava dışı işçinin alacağından Elmadağ Belediyesi ile EGO Genel Müdürlüğü müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu belirtilmiş ise de mahkeme kararında hüküm altına alınan işçilik alacaklarının tamamının davalı bünyesinde çalıştığı döneme ilişkin olduğu, her ne kadar İş Kanunu gereği davacı da mahkeme kararında müteselsil sorumlu olarak gösterilmiş ise de rücu ilişkisinde müteselsil sorumluluktan söz edilemeyeceği gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

2-Bu karara karşı süresinde taraf vekillerince temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Kamu düzenine aykırılık hallerinin re'sen gözetildiği; dosya içeriği, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, keza; davalı ... personeli iken 5594 sayılı Kanun'un ek madde 2 hükmü gereğince davacı EGO Müdürlüğü'ne devri yapılan işçilerden olan dava dışı işçinin işçilik alacaklarından devreden kurumun sorumlu olduğunun ilgili yasa kapsamından anlaşıldığı, yine uyuşmazlık yargılamayı gerektirmekle likit bir alacağın söz konusu olmadığı gözetildiğinde taraf vekillerinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

KARŞI OY YAZISI

Elmadağ Merkez Belediye Başkanlığı 23 Temmuz 2004 tarih ve 25531 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun, geçici 2. maddesi hükmüne dayalı olarak Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisine dahil edilmiştir.

5594 sayılı Kanun'la 5216 sayılı Kanun'da ek 2. madde eklenmek suretiyle değişiklik yapılmış olup bu maddenin 1. fıkrası hükmüne göre; Birleşme, katılma veya geçici 2 nci madde gereğince büyükşehir belediyesi sınırlarına giren belediyelerin yürütmekte olduğu su, kanalizasyon, katı atık, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere bina, tesis, araç, gereç, taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları büyükşehir belediyesine veya ilgili bağlı kuruluşuna devredilir.

Hükmün 2. fıkrası ise şöyledir: Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen hizmet alanlarında Devlet memuru olarak çalışmakta olanlar kadrolarıyla birlikte, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49 ncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre sözleşmeli personel statüsünde çalışmakta olanlar ise bu şekilde çalışmalarına esas teşkil eden kadrolar ile birlikte büyükşehir belediyesine veya ilgili bağlı kuruluşuna devredilir. Devredilen personelin aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer mâlî haklarının ödenmeye devam olunması, atanma ve kadro unvanlarının yeniden düzenlenmesinde 5393 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi hükümleri uygulanır.

Maddede sözü edilen 5393 sayılı Kanun'un 50. maddesi hükmünde ise; Söz konusu personelin, atama işlemleri yapılıncaya kadar devredildikleri belediye veya il özel idaresince ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilebileceği, bunlar yeni bir kadroya atanıncaya kadar eski kadrolarına ait aylık, ücret, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını devredildikleri belediye veya il özel idaresinden almaya devam edecekleri hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde, rücu talebine konu alacak, ödeme yapılan işçilik alacağıdır. Dava dışı işçinin Elmadağ Belediyesi ve EGO Genel Müdürlüğü aleyhine açtığı davada, Elmadağ Belediyesi'nin devreden önceki işveren, EGO Genel Müdürlüğü'nün ise devralan sonraki işveren olarak sorumlu olduğu kabul edilerek sabit olan alacağın müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Davacı EGO Genel Müdürlüğü bu karar gereğince işçiye ödeme yaptığını ve hükmedilen alacakların devir öncesi doğan alacaklar olduğunu belirterek ödediği tüm miktarın Elmadağ Belediyesinden tahsilini istemiştir.

Kesinleşen karar gereğince kendisine ödeme yapılan dava dışı işçi Elmadağ Belediyesi'nin ulaşım hizmetlerinde otobüs şoförü olarak çalışmakta iken; ek 2. madde hükmü ile Elmadağ Belediyesi'nin ulaşım hizmetleri, Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin ilgili bağlı kuruluşu olan EGO Genel Müdürlüğü'ne devredilmiş buna bağlı olarak da yine aynı hüküm gereğince bu işçinin kadrosu EGO Genel Müdürlüğü'ne geçmiştir.

İşçinin yeni işverene devri; hukuki işlem niteliğinde sözleşmesel bir işyerinin devri veya iş ilişkisinin devri niteliğinde olmayıp kamu hizmetlerinin yürütülmesinde idari yapılanmayla ilgili açık bir Kanun hükmüne dayandığından somut uyuşmazlığın çözümünde Türk Borçlar Kanunu'nun 202. maddesinde düzenlenen işletmenin devri hükümleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 6. maddesindeki "İşyerinin veya bir bölümünün devri" hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

İş Mahkemesinde görülen davada her iki davalının sorumlu olduğu kabul edilerek karar verilmiş ise de bu sonuç, işçinin açtığı dava yönünden 4857 sayılı İş Kanunu 6. madde hükmünün yorumlanıp uygulanması niteliğindedir. İşçiye karşı sorumluluk yönünden yorumlanıp uygulanan bu hükmün iç ilişkide sorumluluk yönünden eldeki davada uygulanması ise açık Kanun hükmü karşısında mümkün değildir. Zira işyerinin ve iş ilişkisinin devri Kanun hükmü (ek 2. Madde) ile gerçekleşmiş olup devir öncesi işçilik alacaklarından iç ilişkide hangi işverenin sorumlu olduğu bu Kanunda açıkça düzenlendiğinden artık gerek TBK 202. madde, gerekse İş Kanunu 6. madde hükümlerine göre değil, ek 2. madde hükmüne göre bu sorumluluk belirlenmelidir.

Ek 2. maddenin 1. fıkrasında açıkça, devredilen Belediyenin ulaşım hizmetlerine ilişkin olmak üzere bina, tesis, araç, gereç, taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları büyükşehir belediyesine veya ilgili bağlı kuruluşuna devredildiği belirtilmiştir.

Maddenin personel devri ile ilgili 2. fıkrası ve atıf yapılan 5393 sayılı Kanun'un 50. maddesinde de birinci fıkradaki temel düzenlemeye istisna teşkil edecek devreden belediyenin sorumlu olmasını gerektirir bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu durumda devir öncesi döneme ilişkin olsa dahi iç ilişkide sorumlu olan Kuruluş, hizmetleri devredilen Elmadağ Belediyesi olmayıp tüm malvarlığıyla ve borçlarıyla ulaşım hizmetlerinin devredildiği EGO Genel Müdürlüğü'dür.

Bu Kanun hükmü ile hak ve borçları da kapsayan külli halefiyet doğmuştur. Külli halefiyet nedeniyle önceki dönem çalışmaya dayalı olsa da işçilik alacaklarına dayalı borçlardan artık devreden Belediyenin iç ilişkide devralana karşı sorumlu tutulması mümkün değildir.

Öte yandan ulaşım hizmetlerine dahil değerler itibarıyla; alacaklar da dahil olmak üzere tüm malvarlığı değerleriyle devir gerçekleştirmek suretiyle, devredene borçları ödeyebilecek bir faaliyet alanı ve malvarlığı bırakmayan bir Kanun hükmünün, borçlardan sorumluluğu devir edilen kuruluş üzerine aktarmamış olması da düşünülemez. Kaldı ki Kanun hükmü, hem alacak hem de borçların devir edildiğini açıkça düzenlemiştir.

Devir anını belirleyen ve borçların da devredileceğini belirtilen bir Kanun hükmünün başka şekilde yorumlanması da mümkün değildir. Zira devir için geçerli bir tarih var ise ve bu tarih için bir borçtan söz ediliyorsa bu zaten geçmiş dönem içinde doğan bir borçtur. Bu nedenle işçinin devir öncesi çalışması nedeniyle, işverenin işçiye karşı borçları da bu devir kapsamındadır. Devir sonrası çalışma için önceki işverenin sorumlu olmasından zaten söz edilemez.

Kanunda işçilik alacağı yazmamış olmasının da bir önemi yoktur. Zira, dava dışı işçinin devir öncesi çalışması nedeniyle ödenmemiş olan alacakları, devir eden Elmadağ Belediyesi için de borç niteliğinde olup ek 2. maddede devredildiği belirtilen borçlar kavramına, işçilere olan borçlar ve bu kapsamda rücu talebine konu olan borç da girer.

Açıklanan hukuksal nedenlere dayalı olarak rücu talebine konu işçi alacağı nedeniyle iç ilişkide tümüyle sorumlu olan davacı taraf olduğu için, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır

Yukarıdaki gerekçeyle hükmün bozulması gerektiği görüşünde olduğumdan, devir öncesi çalışma nedeniyle doğan işçi alacaklarından doğan borçların, ek 2. madde kapsamında olmadığı kabul edilmek suretiyle hükmün onanması yönünde oluşan değerli çoğunluk görüşüne katılamıyorum.