Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1166 K.2025/1496

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 15.04.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde duruşmalı temyiz talebinde bulunan davalı vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ...’ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı iş sahibi arasında ... ve ... yerleşkelerinde spor salonu yapımına dair 02.11.2017 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmenin anahtar teslimi götürü KDV hariç 9.610.000,00 TL toplam bedelli olduğunu, sözleşme kapsamındaki işin iki aşamadan oluştuğunu, 1. aşamanın proje süreci, etüt çalışmaları, sondaj, zemin etüt raporu vb. kesin proje hazırlanması ve uygulama projesi hazırlanması işleri olduğunu, 2.aşamanın ise yapım süreci olduğunu, sözleşme bedelinin 110.000,00 TL'sinin 1. aşama (projelendirme süreci), 9.500.000,00 TL'sinin ise 2. aşama (yapım süreci) bedelini teşkil ettiğini,

buna göre pursantaj düzenlenerek 1. aşama projelendirme sürecinin sözleşme bedelinin müvekkili şirkete ödendiğini, sözleşme ve akabindeki proje süreci dikkate alındığında yapım aşaması kış mevsimine denk geldiği gerçeği ile sözleşmede yapım işine başlayabilme tarihinin en erken Mart 2018 olarak öngörüldüğünü, müvekkili tarafından avan projeler ile ruhsat başvuruları yapıldığını, ... için ruhsatın 01.08.2018 tarihinde;

... için ise ruhsatın 07.05.2018 tarihinde alındığını, yer teslimi yapılabilmesi için gerekli olan mimari ve statik uygulama projelerinin davalı işverence bir türlü onaylanmadığını ve onaylı projelerin müvekkiline de teslim edilmediğini, 31.05.2018 tarihli yazı ile durumun iş sahibi davalıya bildirildiğini, 01.08.2018 tarihinde ... ruhsatı çıkmış ve 03.08.2018 tarihinde yer teslimi yapılmış ise de bu yer tesliminin esasen geçerli olmadığını, taraflarınca hazırlanıp idareye sunulan mimari projelerin onaylanarak taraflarına teslim edilmediğinden usulüne uygun olarak yapılmış bir yer tesliminin varlığından söz edilemeyeceğini,

sözleşme konusu arazinin içinden geçmekte olan doğalgaz boru hattı, arazi dışına çıkarılarak usulüne uygun bir şekilde inşaatın başlayabilmesine elverişli bir şekilde yer teslimi yapılmadığını, davalı tarafından 25.12.2018 tarihinde fesih yazısı gönderildiğini, sözleşmede öngörülen sürelere riayet edilmeden sözleşmeye aykırı olarak sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, edimini yerine getirmeyenin müvekkili şirket değil, davalı kurum olduğunu, davalının kesin teminatlarının 950.000 TL'lik kısmını irad kaydettiğini,

11.000,00 TL'lik kısmı da irad kaydedilmemekle birlikte müvekkiline iade edilmeyerek muaraza yaratıldığını ileri sürerek davaya konu sözleşmenin haksız olarak feshedildiğinin tespitini, haksız fesih sonucu davalı tarafından el atılarak nakde çevrilen teminat mektubu tutarı olan 950.000,00 TL'nin nakde çevrildiği tarihten itibaren, haksız fesih nedeniyle uğranılan zararlar karşılığı şimdilik 20.000,00 TL'nin haksız fesih tarihinden itibaren uğranılan müspet ve menfi zararlar kapsamında 91.000,00 TL damga vergisi ile 25.000,00 TL teminat mektubu faiz ve komisyonunun en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini,

teminat mektubunun 11.000,00 TL'lik kısmı için yaratılan muarazanın menini ve bu teminatın taraflarına iadesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ... yerleşkesinde spor tesisi inşaat ruhsatının 01.08.2018, ... yerleşkesi spor tesisi inşaat ruhsatının 07.05.2018 tarihlerinde alındığını, sözleşmeye göre projelendirme işinin ilk aşama olduğunu ve bunun 3 alt aşaması bulunduğunu, bunların Etüd Çalışması T04-45 gün, Kesin Proje T0445 gün, Uygulama Projesi T1E+45 gün olduğunu, birinci aşamanın sözleşmenin imzalanmasını müteakip 5 gün içerisinde başlayacağını,

davacıya yer teslimi yapılmış olmasına rağmen 31.12.2018 tarihinde ihtarname ile sözleşmeye süresinde başlamayan ve sözleşmede yer alan fiyatın %70 artırılmasını isteyen davacıya sözleşmenin feshi ile teminatın nakde çevrilmesinin ihtar olunduğu,

davacıya yer teslimi yapılmış olmasına rağmen süresinde tespit edemediği doğalgaz deplasesi işi için sürecin uzadığını, müvekkilinin projelendirme aşamasının tamamlandığını kabul ettiğini ve bedelini ödediğini, 1. aşamanın teminata tekabül eden kısmın bedelinin oranlamak suretiyle nakde çevrilmeyip bankada davacının hesabında bırakıldığını, yükleniciye projelendirme için etüt çalışmaları ve kesin proje için 45 gün ve uygulama projesi için 45 gün olmak üzere toplam 90 gün süre verildiğini, bu süreye müşavir firmanın kontrol/onay sürelerinin dahil olmadığını,

teslim edilen projelerin çok sayıda eksik ve hata içerdiğini ve talep edilen revizyonların keyfi olmadığını, pek çok eksikliğin bir sonraki teslimde de eksik olduğunu, pek çok projenin iletilmesi ve tamamlanmasının haftalar hatta aylar sürdüğünü, projelendirme sürecinde müşavir firmanın revizyon taleplerinin süreci uzatıyor gibi görünmesinin nedeninin yüklenicinin revizyonları parça parça gerçekleştirmesi olduğunu, ruhsat sürecinin projelendirmenin gecikmesi için bir gerekçe olmadığını, doğalgaz güzergahının daha ihale aşamasında yaklaşık güzergah olarak bildirildiğini ve yapının bu hat dikkate alınarak projelendirilmesinin istenildiğini,

hattın sahada gözle görülebilir şekilde işaretli olduğunu, yüklenicinin projelendirme süreci boyunca herhangi bir bilgilendirme yapmadığını, yüklenicinin yapım takvimini aksatmaması bakımından ... spor salonunun kazı işlemlerinin başlatılması,

...'da kazı işlemlerine geçilmesi aşamasına kadar deplase işleminin tamamlanması yönünde karşılıklı mutabakat sağlandığını, esasen projelendirme sürecini yavaşlatan en önemli faktörün yüklenici firmanın nisan ayından itibaren ekonomik kriz döviz kur artışı ve seçimleri gerekçe göstererek fiyat artışını zorlaması ve aksi takdirde işi yapamayacağını ifade etmesi olduğunu, davacının fiyat farkı verilmediği için işi yapmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, feragatin davayı sona erdiren tek taraflı irade beyanı olduğu, davacı vekilinin 03.12.2021 tarihli istinaf başvuru dilekçesinde, 950.000,00 TL teminat mektubu bedeli ve teminat mektubunun 11.000,00 TL'lik kısmı için muarazanın meni talebi haricindeki diğer tüm taleplerinden feragat ettiği ve vekaletnamesinde davadan feragat yetkisinin bulunduğu, davacı yüklenicinin yer teslimi sırasında doğalgaz boru hattı ile ilgili olarak ihtirazi kayıtta bulunmadığı, davalı tarafı uyarmadığı,

sözleşme anahtar teslim götürü bedelli olduğu halde maliyet artışını gerekçe göstererek fiyat farkı talep ettiği, ruhsat alınmasına rağmen ... işine başlanmadığı, davalı iş sahibinin de sözleşme ve eklerine uygun şekilde 10 gün süreli ihtar keşide ederek davacı yükleniciyi uyarmadığı, sonuç olarak olarak fesihte her iki tarafın kusurunun bulunduğu gerekçesiyle, kesin teminat mektubunun nakde çevrilen 950.000,00 TL kısmının 28.01.2020 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

kesin teminat mektubunun 11.000,00 TL kısmı yönünden muarazanın men’ine ve kesin teminat mektubunun davacıya iadesine, fazlaya ilişkin davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 47.b hükmü uyarınca teminatın irat kaydedilmesi yoluna gidildiğini, bu maddeye göre yapılan fesihte müvekkilin süre verme yükümlülüğü olmadığını, ilk derece mahkemesinin müvekkilin beyanlarının aksine 47.a maddesini dikkate alarak karar vermiş olmasının hukuka, dosya münderecatına, sözleşmeye aykırı olduğunu, genel hükümlere göre de müvekkilinin süre verme yükümlülüğünün bulunmadığını,

b. Davacı şirkete ait 31.08.2018 tarihli yazıda feshin davacı tarafça talep edildiğinin görülmekte olduğunu, bu nedenle süre verilmesinin anlamsız olduğunu,

c. İlk derece mahkemesinin yargılaması aşamasında ve süresinde davacı tarafın kendilerine 10 günlük süre verilmeden sözleşmenin feshedildiğini iddia etmediğini,

d. Bilirkişi raporundaki tespitlerin tümünü yok sayarak yalnızca fesihte usule uyulmadığı gerekçesiyle daha evvel tespit edilen bulgular yokmuş gibi müvekkil şirketin kusurlu sayılmasının hatalı olduğunu,

e. Uyuşmazlık konusunu teknik bir konu olarak değerlendirip bilirkişi incelemesine başvuran mahkemenin, kararın kaldırılması akabinde yeniden bilirkişi heyetine başvurmamasının doğru olmadığını,

f. Fiyat farkının verilmemesi nedeniyle yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getirmediği hususunun dikkate alınmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki eser sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğinin tespiti, nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin tahsili, haksız fesih nedeniyle müspet ve menfi zararların tanzimi, teminat mektubunun 11.000,00 TL'lik kısmı için yaratılan muarazanın men’i ve teminatın iadesi istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR