Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1263 K.2024/1839

Taraflar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı sözleşmenin feshi, tapu iptali ve tescil ile kal davalarından dolayı mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında görülen itirazın iptali davasında mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın asıl davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekillerince tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 24.11.2022 tarihli ve 2021/4104 Esas, 2022/5455 Karar sayılı ilamıyla hükmün yeniden bozulmasına karar verilmiştir.

Bu kez Dairemiz bozma kararına karşı Asıl davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekillerince karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

Yapılan inceleme neticesinde;

I. DAVA

Asıl ve birleşen davalarda davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı arsa sahipleri ile asıl davada davalı yükleniciler ... ve ... arasında birleşen davanın davalısı arsa sahibi ...'ın da taraf olduğu 11.07.1997 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, diğer davalıların ise yüklenicilerden bağımsız bölüm satın alan üçüncü kişiler olduklarını, davalı yüklenicilerin edimlerini yerine getirmeyip ruhsata aykırı inşaat yaptıklarını ileri sürerek, sözleşmenin feshi ile davacı ... tarafından yükleniciye ve yüklenici tarafından da diğer davalılara devredilen hisselerin tapu kayıtlarının iptalini ve davacı ... adına tescilini ayrıca binanın kal'ini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekilleri, sözleşmede taraf olan ... ın da davada taraf olması gerektiğini, davacıların kendilerine ait bağımsız bölümleri kullandıklarını savunarak, davanın reddini istemişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 13.11.2012 tarihli 2009/344 E., 2012/322 K. sayılı kararı ile; davanın konusu sözleşmeye göre yüklenicinin edimini yerine getirmediği ve fesih şartlarının oluştuğu gerekçesiyle, sözleşmenin feshi talebi nedeniyle davanın kabulüne, ve sözleşmenin geriye etkili olarak feshine, mevcut yapının kal'ine, davacı ... yönünden tapu kaydındaki tedavül ve davaya dahil olan davalılara yapılan pay devirleri yönüyle tapu iptali ve davacı adına tesciline, menfi zarar yönünden davadan feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı ... vekili, asıl ve birleşen davada davacılar vekili ve asıl davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 23. (Kapatılan) Hukuk Dairesinin 19.09.2014 tarih, 2014/4679 Esas, 2014/5814 Karar sayılı ilamı ile; dava dilekçesi davalıya usulüne uygun tebliğ edilerek, iddia edilen hususlar hakkında savunma ve delilleri sorulup, bunlar üzerinde durularak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, dava dilekçesi tebliğ edilmeden adil yargılanma hakkının ihlali ve savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğuracak şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamış, davacılar vekili ve davalılar ..., ..., ...,...,..., ...,..., ..., ..., ... vekilinin tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmeksizin kararın bozulmasına karar verilmiştir.

V. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İKİNCİ KARARI

1. Mahkemenin 10.12.2015 tarihli 2014/656 E., 2015/480 K. sayılı kararı ile;binanın iskanının olmadığı, ruhsata aykırılıklar nedeniyle hakkında encümen tarafından yıkım kararı verildiği, Belediye Başkanlığının 17.10.2011 tarihli yazısında yapının mevcut hali ile veya tadilat projesiyle ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığının bildirildiği, yüklenicilerin sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmedikleri gerekçesiyle, sözleşmenin feshine mevcut yapının kal'ine, bir kısım davalılar üzerinde kayıtlı hisselerin iptaline karar verilmiştir.

VI. İKİNCİ BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını asıl davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... vekili ve asıl davada davalı ... vekilleri temyiz etmiştir.

2. Yargıtay (kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 2016/3972 E., 2019/1019 K. ve 14.03.2019 tarihli kararı ile kanunda belirtilen süre içinde başvurulup gerekli işlemler tamamlanarak yapı kayıt belgesi alınmak suretiyle yapının yasal hale getirilip getirilmediği saptanmak üzere uyuşmazlığın mahkemece yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulduğu anlaşılmıştır.

VII. İLK DERECE MAHKEMESİNİN SON KARARI

Mahkemenin 2019/279 E, 2021/54 K. ve 12.02.2021 tarihli kararı ile Zeytinburnu Belediye Başkanılığı imar ve şehircilik müdürlüğünün yazı cevabında yapının mevcut hali ile veya tadilat projesiyle ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığının belirtildiği, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün dosyaya gelen müzekkere cevabı ile taşınmazlar yapı kayıt belgesi almak için başvurunun bulunmadığının bildirildiği, yüklenicilerin sözleşmeden kaynaklanan edimini yerine getirmedikleri anlaşılmakla sözleşmenin geriye dönük fesih koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne;

davacılar ve yükleniciler ... ve ... arasında Zeytinburnu 1. Noterliğinin 11/07/1997 tarih ... yevmiye nolu kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshine mevcut yapının kal'i ne davalılardan ... e ait tapuda 40/332 pay ile birleşen dosya davalısı ...dan devredilen sözleşme dışı hisse payı hariç tapuda davalılar adına olan 51/332 hissenin iptali davalı ... adına ve 40/332 hissenin davalı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, davacılar vekilinin 20/12/2010 tarihli dilekçesi ile menfi zarar talebinden vazgeçtiğinden bu yöndeki talebin reddine,

sözleşmenin feshi ve yapının kal'i konusunda karar verilmiş olmakla yoksun kanılan kira ve yapının imara uygun hale getirilmesi talebi konusunda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VIII. BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını asıl davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekili temyiz etmiştir.

2. Dairemizin 2021/4104 Esas, 2022/5455 Karar ve 24.11.2022 tarihli kararı ile; mahkemece, sözleşmenin feshine ilişkin davaya taraf olması şart olan birleşen dava davalısı arsa sahibi ...'ın tapu iptali ve tescil talebi bulunmadığı dikkate alınmaksızın bu davalı lehine, HMK'nın 26. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde, hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir.

IX. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Talep Edenler

Dairemizin yukarıda belirtilen ilamına karşı süresi içinde asıl davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Bir kısım davalılar vekili karar düzeltme dilekçesinde; sözleşmede taraf sıfatını haiz olan toprak sahibi ...’ın davacı vekilince davaya katılımının sağlanmadığı, dava dışı arsa sahibi ... aleyhine sözleşmenin feshi davası ikame edilmek suretiyle bu usuli eksikliğin giderilmesi cihetine gidildiği, daha sonra da iki dosya birleştirilerek yargılamaya devam edildiği,

bu nedenle öncelikle dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği, sözleşmenin dava yolu ile feshi için taraf olan arsa sahiplerinin her birinin, sözleşmenin feshini istemesi gerektiği ancak arsa sahibi ve sözleşmenin tarafı olan dava dışı ...’ın sözleşmenin feshini talep etmiş etmediğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiği, dava konusu taşınmazda davacılara ait bölümlerin kendilerine teslim edildiği ve uzunca bir süreden beri tasarruflarında olduğu hususu açıkça ifade edilmiş olmasına rağmen, bilirkişi incelemeleri sırasında bu hususlar dikkate alınmadığını,

Yargılama safahatı süresince dosyaya sunulan bilirkişi raporlarının yeterli inceleme yapılmadan ve eksik inceleme ile tesis edilmiş edildiği, mahkeme kararının da bu raporlara itibar edilmek suretiyle tesis edildiği gerekçesiyle 24/11/2022 tarihli bozma kararının tashih edilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl ve birleşen dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı sözleşmenin feshi, tapu iptali ve tescil ile kal istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 nci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 440 ıncı maddesi, 6098 sayılı TBK'nın 470-486. maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Yargıtay kararının düzeltilmesi 1086 sayılı Kanunun 440 ncı maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre asıl davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekilinin HUMK’un 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiçbirisine uymayan tüm karar düzeltme itirazlarının reddi gerekmiştir.

3. Re’sen yapılan incelemede;

492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre yargı işlemlerinden bu Kanun'a bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir.

Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz (16/3. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). Harçlar Kanunu 28. maddeye göre (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilam harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.).

Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.).

Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Somut uyuşmazlığın, sözleşmenin feshi ile yapının kal'ine ve sözleşme dışı yapılan devirler hariç diğer hisseler hakkında tapu iptali ve tescile ilişkin olması nedeni ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun belirtilen amir hükümlerine göre kal’ine karar verilen yapının değerlerinin tespiti yapılarak varsa eksik harcın davacılar tarafından yatırılması zorunludur. Yatırılması gerekli peşin harçlar yatırılmaksızın davanın görülmesi mümkün değildir.

Harç kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece gözetilmesi gerektiği gibi temyiz nedeni olarak ileri sürülmese dahi Yargıtay tarafından da gözetilmesi gerekir. Bu durumda mahkemece varsa eksik harcın tamamlanması için davacı tarafa süre verilmeli, süresi içinde harç yatırılmaz ise bu talep yönünden dosya işlemden kaldırılmalı, harç eksikliği tamamlanır ise yargılamaya devam edilerek esastan inceleme yapılmalıdır.

Mahkemece bu kurallara aykırı harç hesabı yapılmadan esastan inceleme yapılarak karar verilmesi doğru olmamıştır.

4. Mahkemece hüküm fıkrasında “davalılardan ... e ait tapuda 40/332 pay ile birleşen dosya davalısı ... devredilen sözleşme dışı hisse payı hariç tapuda davalılar adına olan 51/332 hissenin iptali davalı ... adına ve 40/332 hissenin davalı ... adına tapuya kayıt ve tesciline” şeklinde hüküm kurulmuş, Dairemizce birleşen dava davalısı arsa sahibi ...'ın tapu iptali ve tescil talebi bulunmadığı dikkate alınmaksızın bu davalı lehine, HMK'nın 26. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde, hüküm kurulmasının doğru olmadığı belirtilerek karar bozulmuştur.

Ancak bu kez yapılan incelemede bu sebebe ilaveten hükümde tapusunun iptaline karar verilen davalıların kimler olduğu ve hariç tutulan hissenin miktarının belirtilmediği, hükmün bu hali ile infaz kabiliyetinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Hükmün infazının mümkün olabilmesi için davalıların isimleri ve iptal edilen arsa paylarının hükümde açıkça belirtilmesi gerekir.

Kararın Dairemizin 24.11.2022 tarihli, 2021/4104 E. ve 2022/5455 K. sayılı bozma kararının (2) no.lu bendinde yer alan gerekçeye ilave olarak bu gerekçelerle de bozulması gerekirken sadece (2) no.lu bentte yazılı gerekçeyle asıl davada bir kısım davalılar yararına bozulması doğru olmamış, yukarıda (3) no.lu ve (4) no.lu bentteki gerekçelerinin de ilavesi suretiyle bozulması uygun bulunmuştur.

X. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle asıl davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekilinin karar düzeltme istemlerinin reddine,

Yukarıda 3. ve 4. bentte açıklanan nedenlerle Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 24.11.2022 tarih, 2021/4104 E. ve 2022/5455 K. sayılı kararının Değerlendirme bölümünün (2) no.lu bendine ilave olarak yukarıda yukarıda (3) no.lu bentteki “492 sayılı Harçlar Kanunu'nun belirtilen amir hükümlerine göre kal’ine karar verilen yapının değerlerinin tespiti yapılarak varsa eksik harcın davacılar tarafından yatırılması zorunludur.

Yatırılması gerekli peşin harçlar yatırılmaksızın davanın görülmesi mümkün değildir. Harç kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece gözetilmesi gerektiği gibi temyiz nedeni olarak ileri sürülmese dahi Yargıtay tarafından da gözetilmesi gerekir.

Bu durumda mahkemece varsa eksik harcın tamamlatılması için davacı tarafa süre verilmeli, süresi içinde harç yatırılmaz ise bu talep yönünden dosya işlemden kaldırılmalı, harç eksikliği tamamlanır ise yargılamaya devam edilerek esastan inceleme yapılmalıdır.” ve (4) no.lu bentteki “hükmün infazının mümkün olabilmesi için davalıların isimleri ve iptal edilen arsa paylarının hükümde açıkça belirtilmesi” gerekçelerinin bozma gerekçesine ilave edilerek kararın BOZULMASINA,

Talep halinde karar düzeltme harcının ilgilisine iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,