Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1738 K.2024/2985

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının konkordato projesinin 24.09.2020 tarihinde tasdik edildiğini, konkordato sürecinde bir kısım alacaklarının reddedildiğini ileri sürerek, kesin mühlet tarihi itibariyle ve kabul edilmeyen 2.552.388 TL alacağın kabulü ile rehinle temin edilmiş kısmına kesin mühletten itibaren faiz işlemeye devam edeceğinin tespitini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın 1 aylık sürede açılmadığını, haksız ve hukuka aykırı borçların kabul edilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince davacının nizaya uğrayan 643.064,22 TL alacaklı olduğu, İİK’nın 294/3. maddesindeki açık düzenleme karşısında rehinli alacaklılara faiz işlemeye devam edeceğinden ayrıca hüküm altına alınmasının istenilmesinde hukuki yararın bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı taraflar vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı taraflar vekillerince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de;

1-Eldeki uyuşmazlık, İcra ve İflas Kanunu'nun 308/b. maddesinde düzenlenen ve anılan maddede “alacakları itiraza uğramış”kavramı ile ifade edilen konkordato talep eden borçlunun alacağa itiraz etmesi sonucu “çekişmeli alacak” haline gelen alacağın tespiti ve tahsili istemine ilişkindir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 301. maddesine göre, konkordato projesinin hazırlanıp alacakların bildirilmesi ve tahkikinden sonra, komiser tarafından yapılacak ilanda yer alan alacaklının bir başka deyişle, konkordato projesine alacağı kaydedilen alacaklının alacağına borçlunun itiraz etmesi halinde bu alacak “çekişmeli alacak” vasfını kazanır.

İcra ve İflas Kanunu'nun 302/IV. bendi gereği mahkeme, çekişmeli alacağın hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına yaklaşık ispat ölçüsünde ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırarak karar verecektir. Bu şekilde inceleme yapan mahkemenin vereceği karar, maddi hukuk bakımından sonuç doğurmaz.

Çekişmeli alacağın oylamaya katılmasına ve katılacağı orana karar veren mahkeme, İİK’nın 308/b-II. bendi gereği tasdik kararında konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebileceği gibi çekişmeli alacağın oylamaya hiç katılmamasına da karar verebilir. Ancak ne yönde karar verilirse verilsin bu karar bağlayıcı olmayıp tasdik kararının ilanından itibaren İİK’nın 308/b-I. bendi gereği alacağı itiraza uğrayan alacaklı tasdik kararından itibaren bir ay içinde dava açabilir.

İİK'nın 308/5 maddesi ile çekişmeli alacaklılar hakkında dava ile özel bir düzenleme gelmemiştir. Alacağı itiraza uğrayan alacaklı tasdik kararının ilanından itibaren bir ay içinde dava açabilir. Süresi içerisinde dava açılmaması durumunda alacaklıların tasdik kararı veren mahkemenin çekişmeli alacağa karşılık olarak ayrılan ve bankaya yatırılan payı talep etmeleri de mümkün değildir. Bu amaçla ayrılan pay talebi borçluya iade edilecektir.

Buna karşın alacakları itiraza uğrayan alacaklıların genel hükümlere göre her zaman dava açmaları mümkündür. Bu durumda alacakların itiraza uğrayan alacaklıların bir ay içinde dava açmaları halinde çekişmeli alacak olarak İİK'nın 308/b maddesinden yararlanacağını, bir aylık süre içinde dava açmaması halinde ise, davanın genel hükümlere tabi olacağını ve çekişmeli alacak olarak bu hükümden yararlanamayacağını söyleyebiliriz.

Çekişmeli alacaklar hakkındaki açılacak dava, görevli ve yetkili mahkeme ile yargılama usulleri ve ispat hukuku kuralları bakımından genel hükümlere tabi olacaktır. Örneğin çekişmeli alacak kira sözleşmesinden kaynaklanmakta ise uyuşmazlık sulh hukuk mahkemesi’nde, işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlık ise iş mahkemesinde, ticari olmayan bir alacağa dayalı uyuşmazlık ise asliye hukuk mahkemesinde, ticari nitelikte bir alacak ise, asliye ticaret mahkemesinde görülecektir. Kanun koyucu burada her uyuşmazlığın uzman mahkemelerde görülmesine ilişkin genel ilkeye bağlı kalmıştır. Genel hükümlere tabi olma sadece bu konularda söz konusudur. Buna karşılık, alacağın tahsili genel hükümlere tabi değildir.

Yukarıda değinildiği üzere tasdik edilen konkordato genel olarak bütün alacaklılar için mecburi ve bağlayıcı olduğundan çekişmeli alacağın mukadderatı da konkordato hükümlerine tabidir. Bir başka deyişle çekişmeli alacak hakkında karar veren mahkeme, konkordato projesini göz önünde bulundurarak alacağın tasdik edilen vade, tenzilat ve diğer ödeme koşullarına göre tahsil edilmesi yönünde hüküm kuracaktır.

Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelince,

Davalı şirket hakkında 24.09.2020 tarihinde verilen konkordato tasdik kararı Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesince 09.05.2023 tarihinde kaldırılarak “konkordato tasdik talebinin reddine” karar verilmiştir. İşbu karar Dairemizin 2023/2482 Esas, 2024/93 Karar sayılı ilamıyla onanarak 11.01.2024 tarihinde kesinleşmiştir.

İİK’nın 308/b maddesinde düzenlenen çekişmeli alacaklar için açılacak davadan söz edebilmek için “ geçerli konkordato talebi ve tasdik kararının bulunması” bu davanın ön koşuludur.

Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin çekişmeli alacakla ilgili karar verdiği tarih olan 08.07.2021 tarihinde konkordatonun tasdikine ilişkin geçerli bir karar olmasına rağmen bu kararın reddine dair istinaf mahkemesi kararı 11.01.2024 tarihinde onanarak kesinleşmiştir. Bir başka deyişle çekişmeli alacak davasının temyiz incelemesinin yapıldığı tarihte davalı şirket hakkında verilen konkordatonun tasdikine dair bir karar mevcut değildir.

Hal böyle olunca, çekişmeli alacak davası için “konkordatonun kabulü” ön koşulu ortadan kalktığı için HMK’nın 30. maddesinde düzenlenen usul ekonomisi ilkesi de dikkate alınarak işbu davaya genel hükümlere göre alacak davası olarak devam edilmesi gerekir. Zira çekişmeli alacak davasında alacak talebi hakkında yapılacak yargılama genel hükümlere tabi ise de; verilecek hüküm ve sonuçlar konkordatonun yürürlükte olup olmamasına göre farklıdır. Konkordato yürürlükte iken alacağın konkordato projesi kapsamında, tasdik edilen konkordato hükümlerine göre ödenmesi gerekecek, örneğin konkordato faizsiz ise faiz uygulanmayacak, buna karşılık konkordato yürürlükte değil ise faiz de dahil tamamen genel hükümlere göre tahsil hükmü kurulacaktır.

Açıklanan nedenlerle İlk Derece Mahkemesince davanın genel hükümlere dayalı alacak davası kabul edilerek hüküm kurulmak üzere yeniden esas hakkında bir karar verilmesi için kararın re’sen bozulması gerekmiştir.

2-Bozma nedenine, göre taraflar vekillerinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.