Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/175 K.2025/637

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 20.02.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'nün gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından montajı yapılan makina ve yan ekipmanın, teknik şartnamede belirtilen kapasitede olmadığının anlaşıldığını, davalının sorunu gidermediğini ileri sürerek, söz konusu makina ve yan ekipmanın davalıya iadesi ile davalıya ödenen toplam 643.041,00 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; makinaların muayene ve test edilerek davacıya teslim edildiğini, yine davacının teşvik ödemesi aldığı ilgili idare tarafından da makinaların incelendiğini ve test edildiğini, makinalar ayıplı olmadığı gibi süresinde ayıp ihbarı da yapılmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.02.2017 tarihli kararı ile davacı tarafın makinaların ayıplı olduğunu usulüne uygun şekilde ve yasada belirtilen sürede (TTK 18/3 ve 23/1-c) davalı tarafa bildirmediği, ayrıca davalının kendisini iğfal ettiğine ilişkin iddiasını da kanıtlayamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 16.02.2017 tarihli kararına karşı süresinde, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 01.11.2019 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 16.02.2017 tarihli kararının süresinde, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin (kapatılan 15. Hukuk Dairesi) 03.06.2021 tarihli, 2020/1722 E., 2021/2490 K. sayılı kararıyla, taraflar arasındaki sözleşme satış sözleşmesi değil eser sözleşmesi olduğundan TTK hükümlerinin somut olayda uygulanmasının mümkün olmadığı, bu durumda, yeniden oluşturulacak konusunda uzman teknik bilirkişi kurulu seçilip keşif de yapılarak eserde ayıp olup olmadığı, var ise eserdeki ayıpların eserin reddini gerektirecek derecede olup olmadığı, ayıbın ağırlığına göre ayıpların giderilmesinin mümkün bulunup bulunmadığı,

ayıplı eserden ötürü ücretten indirim gerekip gerekmediği konusunda rapor alınıp garanti süresi ve ayıp ihbarı itirazlarının da eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilerek sonucuna uygun karar verilmesi gerektiği belirtilerek, karar davacı yararına bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde: mahkemenin gerekçesiz olarak davanın reddine karar verdiğini, bilirkişilerin test yapmadan rapor hazırladıklarını, fanların ölçümlerini yapmadıklarını, fanların teknik şartnameye aykırı olduğunu, bilirkişilerin dava konusu makinalar hakkında yeterli bilgiyi sahip olmadıklarını, yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak hüküm verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Taraflar arasındaki 26.12.2011 tarihli sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı BK’nın 360 ve 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK’nın 475. maddesinde ayıp halinde iş sahibine üç seçimlik hak tanınmıştır. Bunlar, eserin kullanılamayacak ve kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırı olması halinde sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı masraf gerektirmediği takdirde onarımı isteme ya da onarım bedellerini talep etmek hakkıdır.

Ayrıca, sözleşmede garanti hükmünün bulunması halinde, gizli ayıbın ortaya çıkması durumunda, ayrıca ayıp ihbarına gerek kalmaksızın gizli ayıptan mütevellit zarar, garanti süresi içinde her zaman talep edilebilir.

Somut olayda, davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir. Davalı yüklenicinin, sözleşme konusu makine ve ekipmanı, montajını yaparak teslim ettiği sabittir. Uyuşmazlık, yapılıp monte edilen makinanın eksik ve kusurlu olup olmadığı ve kusurun eserin reddine gerektirip gerektirmeyeceği, buna göre iş sahibinin hangi seçimlik hakkını kullanabileceği hususlarında toplanmaktadır.

Sözleşmenin 1. maddesinde liste halinde, imal edilecek makine ve ekipman, fiyatları ile birlikte gösterilmiş, garanti başlıklı 5. maddesinde teklif edilen malların alıcıya teslim edildiği tarihten itibaren en az 24 ay boyunca imalatçı garantisi altında olacağı, teknik özelliklerin yer aldığı bölümde ise freezerin bezelye kapasitesinin 4000 kg/h, parmak patates kapasitesinin 2000 kg/h ve fan adetinin 8 fan x 11kw olacağı düzenlenmiştir.

Davacı iş sahibi dava dilekçesinde, özellikle ana makine konumundaki freezerin, bezelye ve patates dondurma kapasitesinin sözleşmede kararlaştırılan düzeyde olmadığını ve ayrıca makinadaki fan adedinin 8 değil 7 olduğunu, bu durumun işleme kapasitesini olumsuz etkilediğini beyan ederek, ayıp nedeniyle sözleşmeden dönme ve bedelin iadesi talebinde bulunmuştur.

Öncelikle, dava konusu makine ve ekipman 26.12.2011 tarihinde teslim edilmiş olup sözleşmedeki 24 aylık garantisi süresi dava tarihi olan 28.11.2013 tarihi itibariyle henüz sona ermediğinden, davacı iş sahibinin, ihbar şartı aranmaksızın ayıp nedeniyle talepte bulunabileceğinin kabulü gerekir.

Hükme esas alınan 29.07.2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda, cihazda 7 adet fan bulunduğu, bu fanların saatte 4000 kg bezelye dondurma işlemi için evaporatörün maksimum kapasitedeki soğutma gücünün ancak yeterli olacağı, fan sayısının (kullanılan fanların sayısı gücü, tipi, basınçlandırma kapasitesi gibi etmenlerle birlikte) makinanın istenilen soğutmayı gerçekleştirebilmesi için önemli bir husus olduğu belirtilmiş, ek raporda ise mevcut fanların vaad edilen değerleri sınırda olacak biçimde sağlayabileceği belirtilmiştir.

Sonuç olarak, imal edilen makinanın, sözleşmede belirlenen nitelikleri tam olarak karşılamadığı, 7 adet fanla maksimum kapasitede çalışması halinde sözleşmede belirlenen kapasiteleri yakalayabileceği, bu haliyle, makinanın ayıplı olduğu açık ise de özellikle teslimden sonra iki sezon kullanılmış olduğu da gözetildiğinde, söz konusu ayıbın eserin reddini gerektirir düzeyde olmadığı, seçimlik hakkın sözleşmeden dönme olarak kullanılmasının hakkaniyete aykırı olacağı, iş sahibinin bu durumda ancak bedelden indirim isteyebileceği kabul edilmelidir.

Bu durumda, eserdeki ayıbın kabule zorlanamayacak ölçüde olmaması nedeniyle, davacının talebinin sözleşmeden dönme ve bedelin iadesi olmakla birlikte çoğun içinde az da vardır ilkesi uyarınca iş bedelinin tamamı da ödenmiş olduğundan, ayıp oranında bedelden indirim isteyebileceği gözetilerek, konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyetinden alınacak raporla, dava tarihindeki rayiç değerler üzerinden, sözleşmeye göre imal edilecek olan makine ve ekipman ile mevcut makine ve ekipman arasındaki fiyat farkı tespit edilip, bulunan bedelin davacı iş sahibi yararına hüküm altına alınması gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Yargıtay duruşmasında vekili hazır bulunun davacı yararına takdir olunan 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,