Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1753 K.2025/2998

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü :

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, 15.05.2008 tarihli sözleşmeyle 10.000 Euro bedelli 1 adet ön ısıtıcı, 27.000 Euro bedelli 1 adet turboekstraktör, 195.000 Euro bedelli 1 adet konsantre ünitesi ve 3.000 Euro bedelli 1 adet kontrol sistemi olmak üzere KDV dahil toplam 257.500 Euro bedelli makine ve techizatın tesliminin üstlenildiğini, ödemelerin mahsubundan sonra davalının 88.500 Euro + 14.866,00 TL borcunun kaldığını iddia ederek, toplam 183.016,00 TL alacağın avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 26.11.2012 tarihli ıslah dilekçesiyle talep 19.318,87 TL artırılarak 202.334,87 TL'ye çıkarılmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin davacı şirketten 26.04.2008 - 26.08.2008 tarihleri arasında düzenlenen on yedi adet fatura ile toplam 444.825,19TL bedelli makine teslim aldığını, toplam 429.959,87 TL ödeme yaptığını, bakiye 14.865,32 TL borcun kaldığını, başkaca borcun bulunmadığını, davacının müvekkili şirkete 06.01.2009 tarihinde cari hesap mutabakatı gönderdiğini ve 31.12.2008 tarihi itibariyle 15.735,57 TL alacaklı olduğunu bildirdiğini, müvekkili şirketin de 14.01.2009 tarihli cevabı ile 14.865,32TL borcu olduğunu bildirdiğini, tarafların bu miktarda mutabakata vardıklarını, talep edilen bedelin mükerrer olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 21.12.2012 tarihli 2011/235 Esas-2012/265 Karar sayılı kararı ile "uyuşmazlığın 21.08.2009 tarihli KDV dahil 88.500 Euro bedelli faturadan kaynaklandığı, bu fatura davalı defterlerinde kayıtlı bulunmamakta ise de, davacı tarafından ibraz edilen belgelere göre bu faturanın davalıya tebliğ edildiği ve itiraza uğramaksızın kesinleştiği" gerekçesiyle dava ıslah da dikkate alınarak kabul edilmiş, 202.334,87 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 21.12.2012 tarihli kararının süresinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 31.03.2014 tarih ve 2013/2294 Esas, 2014/2184 Karar sayılı ilamı ile,"...Mahkemenin kabulüne göre uyuşmazlık 21.08.2009 tarihli KDV dahil 88.500 Euro bedelli faturadan kaynaklanmaktadır.

Faturanın açıklama bölümünde, faturanın, davalıya teslim edilen 1 adet ön ısıtıcı (O160), turboekstraktör (TE20), konsantre ünitesi (OMS20) ve ısı kontrol sistemi nedeniyle düzenlendiği belirtilmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde faturanın mükerrer olarak düzenlendiğini savunmuş, temyiz dilekçesinde de bu savunmasını detaylandırarak 10.000 Euro bedelli 1 adet ön ısıtıcının (O160) 14.06.2008 tarihli 19.277,00 TL, 27.000 Euro bedelli 1 adet turboekstraktörün (TE20) 01.07.2008 tarihli 53.100,00 TL, 195.00 Euro bedelli 1 adet konsantre ünitesinin (OMS20) 12.08.2008 tarihli 182.500,00 TL, 3.000 Euro bedelli 1 adet ısı kontrol sisteminin de 14.06.2008 tarihli 5.760,00 TL bedelli faturalara bağlandığını ve bedelinin ödendiğini, bu faturalar ile dava konusu 21.08.2009 tarihli 88.500 Euro bedelli fatura içeriğinin aynı olup mükerrerlik oluşturduğunu,

bu nedenle ticari defterlerine kayıt edilmediğini bildirmiştir. Mahkemece davalının mükerrerlik savunması üzerinde durulmamış, bu konuda hiçbir inceleme ve araştırma yapılmadan ıslah da dikkate alınarak dava aynen kabul edilmiştir. Uyuşmazlık konusu faturanın mükerrer olarak düzenlendiğinin kanıtlanması halinde bu faturaya dayalı istemin reddi gerekeceği tartışmasızdır.

O halde mahkemece yapılacak iş; uyuşmazlık konusu işlerde uzman ve deneyimli olan inşaat mühendisi, makine mühendisi ve mali müşavirden oluşturulacak üç kişilik bilirkişi kurulundan rapor alarak, uyuşmazlık konusu 21.08.2009 tarihli 88.500 Euro bedelli fatura ile davalının mükerrer düzenlendiğini savunduğu diğer faturaları karşılaştırarak 21.08.2009 tarihli faturanın diğer faturalara konu makine ve teçhizatları kapsayıp kapsamadığını, mükerrer olarak düzenlenip düzenlenmediğini açıklığa kavuşturmak, mükerrer düzenlendiği sonucuna varılması halinde yalnızca kabul edilen 14.865,32 TL alacak yönünden davayı kabul edip, fazla istemi reddetmek,

mükerrer düzenlendiği sonucuna varılmadığı takdirde ise şimdiki gibi davayı tamamen kabul etmekten ibarettir. Mahkemece davalının savunması üzerinde durulmadan ve bu konuda bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır" gerekçesiyle davacının tüm, davalının sair temyiz itirazları reddedilerek kararın temyiz eden davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemenin 20.11.2014 tarih ve 2014/949 Esas, 2014/402 Karar sayılı kararı ile bozma kararına karşı direnilmesi üzerine, direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 21.02.2019 tarihli, 2017/15-490 Esas, 2019/201 Karar sayılı kararı ile, "... arasında 15.05.2008 tarihinde, 10.000 Euro bedelli bir adet ön ısıtıcı, 27.000 Euro bedelli bir adet turboextraktör, 195.000 Euro bedelli bir adet konsantre ünitesi ve 3.000 Euro bedelli ısı kontrol sistemi olmak üzere KDV dahil toplam 257.500 Euro bedelli makine ve teçhizatın imalatına dair sözleşme imzalandığı bilahare düzenlenen mutabakat belgesinde ise 31.12.2008 tarihi itibariyle davalının 14.865,32 TL borçlu olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

Davacı şirket mutabakat belgesinden sonra uyuşmazlığa konu 21.08.2009 tarihli ve 88.500 Euro bedelli faturayı düzenlemiş ve 27.08.2009 tarihinde davalı şirkete tebliğ etmiştir. Faturanın açıklama bölümünde ise davalıya teslim edilen bir adet ön ısıtıcı (O160), ... (...), bir adet konsantre ünitesi (OMS20) ve ısı kontrol sistemi nedeniyle düzenlendiği belirtilmiştir.

Böyle olunca, 21.08.2009 tarihli ve 88.500 Euro bedelli faturada yer alan malzemelerin davalıya teslim edilip edilmediğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Mahkemece, yanların ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda ise, davacı şirketin ticari defter kayıtlarında 21.08.2009 tarihli 88.500 Euro bedelli faturanın kayıtlı olduğu, ancak söz konusu faturanın davalı şirketin ticari defter kayıtlarında yer almadığı belirlenmiştir.

Dosya içerisinde yer alan ve davalı şirketin sunduğu faturaların incelenmesinde, yanlar arasında imzalanan sözleşme kapsamında bir adet ön ısıtıcı ve ısı kontrol sistemi için 14.06.2008 tarihli ve 29.559,00 TL bedelli, bir adet turboextraktör için 01.07.2008 tarihli ve 53.100,00 TL bedelli, bir adet konsantre ünitesi için 12.08.2008 tarihli ve 182.900,00 TL bedelli faturalar düzenlendiği de anlaşılmaktadır.

Davalı şirket, dava konusu 21.08.2009 tarihli 88.500 Euro bedelli faturanın içeriğinin, yanlar arasında imzalanan sözleşme kapsamında teslim edilmesi gereken malzemeler ile aynı olup, mükerrer düzenlendiğini iddia etmektedir.

Her ne kadar 21.08.2009 tarihli 88.500 Euro bedelli fatura davalıya tebliğ edilmiş ise de, az yukarıda açıklandığı üzere faturaya tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde itiraz edilmemesi sadece o faturanın miktar ve fiyat yönünden içeriğinin kabul edildiği anlamına gelmekte, söz konusu faturada yazılı malzemelerin davalı şirkete teslim edildiği anlamına gelmemektedir. Davacının faturada yer alan malzemeleri davalıya teslim ettiğini, ayrıca ispat etmesi gerekir. Fatura, sözleşmenin yapılması ile ilgili değil, sözleşmenin ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Bu nedenle düzenlenen faturanın yanlar arasında imzalanan sözleşme şartlarını değiştirir nitelikle olmaması gerekir.

O hâlde mahkemece, davaya konu işte uzman ve deneyimli olan inşaat mühendisi, makine mühendisi ve mali müşavirden oluşturulacak üç kişilik bilirkişi kurulundan rapor alınarak, yanlar arasında imzalanan 15.05.2008 tarihli sözleşme kapsamında yapılması kararlaştırılan işler de dikkate alınmak suretiyle, uyuşmazlık konusu 21.08.2009 tarihli 88.500 Euro bedelli fatura ile davacının, yanlar arasında imzalanan sözleşme uyarınca düzenlediği diğer faturalar da karşılaştırılmak suretiyle 21.08.2009 tarihli faturanın diğer faturalara konu makine ve teçhizatları kapsayıp kapsamadığı,

mükerrer olarak düzenlenip düzenlenmediği tespit edilerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlık konusu 21.08.2009 tarihli ve 88.500 Euro bedelli faturanın davalıya tebliğ edildiği ve faturaya itiraz edilmediği, davacının kendi ticari defterlerine göre de alacaklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü yerinde değildir.

Bu durumda yerel mahkemenin belirtilen direnme gerekçesi, Özel Daire bozma kararında ve yukarıdaki belirtilen bu ilâve gerekçeler dikkate alındığında usul ve yasaya aykırıdır" gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

3. Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 241.610,00 Euro tutarında ödemenin davalı ... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından, davacı ... Makine ve Ticaret A.Ş.'ye ödendiğinin tespit edildiği, bilirkişi raporlarında daha önce tespit edilen davalı ... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 31.12.2008 tarihi itibari ile davacı ...

Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye 14.865,32 TL borçlu olduğunun görüldüğü, sözleşme konusu olan ... (...) ve Isı Kontrol Sisteminin 14.06.2008 tarihli 777068 numaralı fatura ile Turboextraktörün (...) 01.07.2008 tarihli 777082 ve 777083 numaralı faturalar ile Konsantre Ünitesinin (...) ise 12.08.2008 tarihli 777123 numaralı fatura kapsamında davacı tarafından imalatı yapılarak davalı firmaya teslim edildiği, sözleşme dışında ilave yapılacak makine ve imalat ile ilgili yazılı bir belge bulunmadığı, dava konusu fatura ile ilgili irsaliye bulunmadığı,

belirtilen makineler dışında davacı tarafın davalı tarafa fatura kesmesinin söz konusu olamayacağı, 21.08.2009 tarihli 777241 numaralı 88.500,00 Euro tutarlı faturanın belirtilen makineleri kapsadığı, bu nedenle, davacı tarafından davalı tarafa mükerrer kesildiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 14.865,32 TL'nin dava tarihi 25.05.2010 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; a. Davalının sözleşme konusu bedelin tamamını ödediğini ispat edemediği dikkate alınarak davanın kabulüne karar vermesi gerektiğini,

b. Bilimsel verilere ve defter kayıtlarına dayalı 19.01.2021 tarihli bilirkişi raporunun dikkate alınması gerekirken, mahkemenin 15.06.2023 tarihli celsesinde talep edilen hususları içermeyen bilirkişi raporunu hükme esas alınmasının doğru olmadığını,

c. Kök rapordan farklı bir değerlendirme içermeyen ek raporun hükme esas alınmasının hatalı olduğunu,

d. Mükerrer kesildiği iddia edilen fatura ile önceki faturaların bedellerinin farklı olması gözetilerek, dava konusu faturanın mükerrer olmadığının ve fark faturası mahiyetinde olduğunun dikkate alınması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin 2. fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi ile 439. maddesinin 2. fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, mahkemece Hukuk Genel Kurulu kararında açıklandığı şekilde araştırma ve inceleme yapılarak 21.08.2009 tarihli faturanın mükerrer olarak düzenlendiğinin tespit edildiği anlaşılmakla, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı harcın temyiz eden davacıdan alınmasına,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,