Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1858 K.2025/2347

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan 31.08.2018 tarihli beton kaplama sözleşmesi uyarınca Çankırı ili, ... ilçesi, ...Projesi kapsamında iletim kanalı beton kaplama, kuyruksuyu ve iletim kanal kazısı işinin davacı tarafça üstlenildiği, asıl iş sahibinin davalı ....Elektrik Üretim ve Hidroelektrik Santralleri A.Ş olduğunu, işi davalı ... İnşaat Tesisat Ticaret ve San.

A.Ş.'ye verdiği için müteselsilen sorumlu olduklarını, davacı tarafından sözleşmede taahhüt edilen ve sözleşme dışı işlerin tamamının sözleşmeye uygun ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ancak davalı şirketçe taahhüt edilen ödemelerin yapılmadığını, yapılan işe ilişkin ...Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/3 D.

İş sayılı dosyasında delil tespiti yaptırıldığını, delil tespitinde davacı tarafından yapılan imalatlar tespit edilmesine rağmen davalının kazı miktarını kabul etmeyerek, yapılan işe ait eksik ödemeler yaptığını, ayrıca davacı tarafından fazla yapılan yaklaşık 500 metre nakliye mesafesine ilişkin ödeme yapmadığını, davalının akaryakıt getirdiği traktörün eksik ölçüm yapması sebebiyle davacının %10 eksik kısmın karşılığı olarak toplamda 18.000 litre fazladan akaryakıt bedeli ödediğini, bu sebeplerle fazlaya ve faize ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla davacının ek imalat olarak yaptığı sanat yapısı kazısı için 1.000,00 TL,

...suyu kanalı sağ ve sol kısımlarına servis yolu yapımı için 1.000,00 TL, santral yapısı önü drenaj kazısı için 1.000,00 TL, regülatör su alma yapısı önü sedde kazısı için 1.000,00 TL, elle beton dökme işi için 1.000,00 TL, ...suyu kanalında şev başlarının doldurulması için 1.000,00 TL, finisher ve HMK-300 kazı makinaları kiraları için 500,00 TL, yapılan ve fazla imalat olarak yaptığı işler den iletim kanalı kazısı için 1.000,00 TL, ...suyu kanalı kazısı için 1.000,00 TL, fazla yapılan nakliye mesafesi için 1.000,00 TL,

fazla mazot bedeli için 500,00 TL olmak üzere toplamda 10.000,00 TL’nın piyasa rayiç bedeli üzerinden yüklenici karı da eklenmek suretiyle ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 12.02.2020 tarihinden itibaren işleyen ticari faiziyle birlikte, ödenmeyen hakediş bedeli olarak fazlaya ve faize ilişkin dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL’nin hakediş tarihi itibariyle ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı ... Elektrik Üretim ve Hidroelektrik Santralleri A.Ş. ile davacı arasında sözleşme imzalanmadığı için husumet itirazlarının bulunduğunu, davalı ... İnşaat Tesisat Ticaret ve San. A.Ş. sahadaki toplam işin %24'lük kısmına ilişkin işlerin tamamlanması için beş farklı alanda dört farklı alt yüklenici ile çalışmaya başladığını, bu kapsamda davacı ile davalı ... İnşaat Tesisat Ticaret ve San.

A.Ş. arasında 31.08.2018 tarihli alt yüklenicilik sözleşmesi imzalandığını, çalışmaların belirli koordinat ve kotalarda yapıldığından gerek günlük raporlarda gerekse şantiye kayıtlarında davacının hangi koordinatlarda çalışma yaptığının tespit edildiğini, kazı beton dökülmesi işlerinden ne miktarda yaptığının kesin olarak belli olduğunu, delil tespitinin gerçek dışı olduğunu, davacıya iki adet hakediş raporunun düzenlendiğini ve bu hakedişlere dayanılarak kendisine ödemelerin peyderpey ve avans olarak yapıldığını, davacının SGK borcunu ödemek için davalı ...

İnşaat Tesisat Ticaret ve San.

A.Ş.'den aldığı avansla da prim borcunu ödemediğini ve kesin hesap hakediş raporunu imzalamaktan imtina ettiğini, hazırlanan kesin hesaba ve davacının koordinatları ile birlikte belirtilen imalatlarına ilişkin alacağının bulunmayıp borcunun söz konusu olduğunu, fazla mazot yakıt bedelinin kesilmediğini, sözleşmesi gereğince kendi tankeri ile akaryakıt teslim alıp, kendi araç ve makinalarına kendisinin ikmal yapması gerektiğini, davacının kendi yapacağı işler için sözleşme gereğince kendi servis yolunu yapması gerektiği için bedel talep edemeyeceğini,

davacının sahaya getirdiği beton finisheri makinasının arızalı olması sebebiyle 45 gün beton dökülmediği için iş programını aksatıp zarara uğrattığını, davacının makine ile dökemediği betonu elle dökmeye çalıştığını, ancak elle dökemediği için davalı ... İnşaat Tesisat Ticaret ve San.

A.Ş.'ye ait beton finisherinin kullanıldığını, davacının iş makinası kullanıldığı takdirde günlük rapora yazılmış ve hakediş raporuna da bedelinin dahil edildiğini, şantiye şefi tarafından teyit edilip yazılı olarak onaylanmamış hiçbir ek imalatın ve işlemin iddia ve talebe konu olamayacağını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyuşmazlık konusu sözleşmede davalı ... Elektrik Üretim ve Hidroelektrik Santrali Anonim Şirketi'nin taraf olmaması nedeni ile davalı yönünden husumetten reddine, davalı ... İnşaat Tesisat Ticaret ve San. A.Ş. yönünden ise davacının alacak taleplerine ilişkin davasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde:

a. ... hidroelektrik santrali üretim tesisi yapım işinde ana işverenin davalı ... Elektrik Üretim ve Hidroelektrik Santralleri A.Ş. olduğundan, verilen husumetten ret kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu,

b. Dosyada mevcut kök ve ek bilirkişi raporları ile Çankırı Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/3 D. İş sayılı dosyasındaki bilirkişi raporu arasındaki çelişkiler giderilmeden hüküm kurulduğunu,

c. Mahkemece davalı tarafından dosyaya sunulan koordinatları içerir CDler çerçevesinde davacının fazladan yapılan imalatlarının bedelinin 2 nolu hakediş kapsamında hesaplandığının kabul edilmesinin hatalı olduğunu, davacı tarafından 2 nolu hakedişin imzalanmadığını ve bağlayacılığının olmadığını, taraflar arasında bir hakedişin düzenlendiğini,

d. Davacının ek imalat olarak yaptığı işlerden olan sanat yapısı kazısından kaynaklı alacaklarına ilişkin talebin göz ardı edilerek, hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedildiğini,

e. Davalının kesin hakediş raporunun yapılmadığı ve kesin hesap futarasının kesilmediğini kabul etmesine rağmen davacının fazladan yapılan imalata ilişkin herhangi bir alacağının bulunmadığı, aksine davalının, davacıya 169.976,68 TL fazla ödeme yaptığı yönünde değerlendirme yapılmasının hatalı olduğunu,

f. Elle beton dökme işinin davalı ... İnşaat Tesisat Ticaret ve San. A.Ş.'nin talebi ile yapıldığına dair mesajların dosyaya sunulmasına rağmen talebin usul ve yasaya aykırı olarak reddedildiğini,

g. Makine kiraları ve fazla nakliye mesafelerinden kaynaklı alacaklar yönünden eksik araştırmayla hatalı hüküm kurulduğundan kararın bozulması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

1-Davacının, davalı ... Elektrik Üretim ve Hidroelektrik Santralleri A.Ş. hakkında verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı vekilinin davalı ... Elektrik Üretim ve Hidroelektrik Santralleri A.Ş. hakkında verilen hükme yönelik temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davacının, davalı ... İnşaat Tesisat Ticaret ve Sanayi A.Ş. hakkında verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Davacı ile davalılardan ... İnşaat Tesisat Ticaret ve Sanayi A.Ş. arasında Çankırı ili, Kızılırmak ilçesi ... Projesi kapsamında; "iletim kanalı beton kaplama, kuyruksuyu ve iletim kanal kazısı işine ilişkin eser sözleşmesi bulunmaktadır. Bu sözleşmeye göre davacı yüklenici davalı iş sahibidir. Diğer davalı ... Elektrik Üretim ve ...Santralleri A.Ş. bu sözleşmenin tarafı olmayıp, davalılar arasındaki sözleşmeye göre iş sahibi durumundadır.

Davacı davasında gerek sözleşme kapsamında yapılan işler gerekse ek iş ve fazla imalat olarak yapılan işler nedeniyle bir kısım alacaklarının ödenmediğini belirterek bu davayı açmıştır.

6100 sayılı HMK hükümlerine göre; mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir (266/1).

Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler (281/1).

Mahkeme, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada, sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da kendiliğinden isteyebilir (281/2). Mahkeme, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla, tekrar inceleme de yaptırabilir (281/3).

Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK 282/1).

Raporu serbestçe değerlendirme yetkisi, hakimin, bilirkişinin yerine geçerek hakimlik mesleği dışında özel ve teknik bilgi gerektiren bir durumda şahsi bilgisi ile karar verebileceği anlamına gelmez. HGK'nın 04.02.2009 tarihli 2008/4-8 23... /50 Karar sayılı kararında da hakimin kendisini bilirkişi veya bilirkişi kurulu yerine koyamayacağı, özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda şahsi bilgisi ile sonuca gidemeyeceği, o konuda bilirkişi incelemesi yaptırması gerektiği belirtilmiştir.

Bilirkişi raporları arasında çelişki olduğu ve bu çelişkinin giderilmesi teknik bilgiyi gerektirdiği takdirde, hakim bu çelişkiyi giderecek rapor almalıdır. Bu şekilde çelişkiyi gideren rapor almaksızın raporlardan birini esas alarak karar verilmesi halinde hakimin özel ve teknik bilgi gerektiren bir durumda şahsi bilgisi ile karar verdiği gibi bir sonuç ortaya çıkacaktır.

Mahkemece oluşturulan bilirkişi kurulundan yerinde keşif yapılmaksızın rapor ve ek raporlar alınmıştır. Ayrıca davacı tarafın yaptırdığı delil tespiti sonucu alınan bilirkişi raporu bulunmaktadır. Yerinde yapılan inceleme ile alınan delil tespiti bilirkişi kurulu raporu ile dosya üzerinden alınan bilirkişi kurulu raporu arasında yapılan işin kapsamı konusunda önemli farklılıklar bulunmaktadır. Raporlar arasındaki çelişkinin giderilebilmesi için yerinde keşif yapılarak oluşturulacak yeni bilirkişi kurulundan rapor alınması gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle mahallinde keşif yapılarak yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulundan davacının sözleşme kapsamında yaptığı işler ile yaptığını belirttiği sözleşme kapsamındaki fazla işler ve sözleşme kapsamında olmayan ek işler yerinde görülüp incelenerek uyuşmazlık kapsamında davacının ... İnşaat Tesisat Ticaret ve Sanayi A.Ş.'nden isteyebileceği alacak miktarına ilişkin önceki raporlar arasındaki çelişkileri de giderir şekilde yeni rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin davalı ... Elektrik Üretim ve Hidroelektrik Santralleri A.Ş. hakkında verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı vekilinin, davalı ... İnşaat Tesisat Ticaret ve Sanayi A.Ş. hakkında verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,