Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/199 K.2024/1044

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil isteminden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince istemin kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; arsa sahibi olan müvekkili ile dava dışı ... İnşaat Orman Ürünleri Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında düzenlenen 11.03.2003 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin yüklenicinin edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle feshedildiğini, sözleşme kapsamında davacının yükleniciye devrettiği hissesinin 5/140‘lik kısmının yüklenici tarafından davalıya devredildiğini ve hissenin halen davalı uhdesinde olduğunu, sözleşmenin feshi nedeniyle avans olarak üçüncü kişilere devredilen tapuların iptali ve müvekkilleri adına tescili gerektiğini ileri sürerek, davalı ... adına kayıtlı 5/140 hissenin tapu kaydının iptaline ve müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin adına tescilli dava konusu hisseyi dava dışı ...'dan ücret karşılığında satın aldığını, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir satış işlemi gerçekleşmediği için bu davanın muhatabı olmadığını, müvekkilinin iktisabının kanunda aranan şartları taşıdığını ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.12.2015 tarihli ve 2014/349 Esas, 2015/521 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1- Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2- Yargıtay (kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 05.02.2019 tarih ve 2016/2839 Esas, 2019/272 Karar sayılı kararı ile verilen onama ilamına karşı davalı vekilince yasal süresi içerisinde karar düzeltme talebinde bulunulmuştur. Karar düzeltme talebini inceleyen Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesince, 22.01.2020 gün 2019/1868 Esas, 2020/190 Karar sayılı ilam ile davalı vekilinin ıslah dilekçesi ile ileri sürdüğü zamanaşımı def’i bakımından olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, bununla ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın işin esasının incelenerek davanın sonuçlandırılmasının doğru olmadığı gerekçesi ile onama ilamı kaldırılarak yerel mahkeme kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 08.10.2020 tarihli ve 2020/97 Esas, 2020/233 Karar sayılı kararıyla, taraflar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinin Beyoğlu ... Noterliğinin 05.07.2004 tarih ve ... yevmiye numaralı fesihnamesi ile karşılıklı olarak feshedildiği, davanın ise 10 yıllık zamanaşımı süresinin son günü olan 05.07.2014 tarihinden sonra 23.07.2014 tarihinde açıldığı, cevap dilekçesinin ıslahı ile zamanaşımı def’inin ileri sürülmüş olması nedeni ile de davanın zamanaşımından reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1- Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2- Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 15.01.2022 tarih ve 2021/1198 Esas, 2022/795 Karar sayılı kararı ile; davanın mülkiyete ve ayni hakka dayanan tapu kaydının iptali ve tescili davası olduğu, bu tür davalarda, kural olarak zamanaşımının söz konusu olamayacağı ve bu nedenle somut olayda zamanaşımına yönelik mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 125. maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146. maddesinin uygulanma imkanının bulunmadığı, yerel mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, davanın zamanaşımından reddine karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bozmaya uyularak davanın kabulü ile İstanbul ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada 1 parsel sayılı taşınmazda davalı ... adına kayıtlı bulunan 5/140 hissenin iptali ile iptal edilen hissenin davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin adına tescilli dava dışı ...'dan ücret karşılığında satın aldığını, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir satış işlemi gerçekleşmediği için bu davanın muhatabı olmadığını belirterek, kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinin feshi nedeniyle yüklenici tarafından davalıya devredilen tapu payının iptâl ve tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi nedeniyle davalı üçüncü kişiye, yüklenici tarafından satışı yapılan bağımsız bölüm tapusunun iptali ile tescili talebine ilişkindir.

2. TBK’nın 147/6 ıncı maddesi.

3. Değerlendirme

1. Tapu iptali ve tescil davası, tapu kaydının gerçeği yansıtmadığı durumlarda (tapu kaydının kanuna aykırı olarak düzenlenmesi, tapu kaydının usulsüz ya da yolsuz düzenlenmesi vb.) açılan ve tapudaki kayıtların gerçek hak sahibi lehine düzeltilmesini sağlayan bir dava türüdür.

Tapu iptali ve tescili davası gayrimenkulün aynına, yani mülkiyet hakkına ilişkin bir dava olup, açılacak davanın dayandığı sebebin farklı olması halinde zamanaşımı süresinin de söz konusu sebebe göre değerlendirilmesi gerekir.

Örneğin; muris muvazaası nedeniyle açılmış bir tapu iptali ve tescili davası zamanaşımı ve hak düşürücü gibi herhangi bir süre kısıtlamasına tabi değilken, irade fesadına dayalı olarak açılacak tapu iptali ve tescil davaları (hata, hile, korkutma) 1 yıllık hak düşürücü sürede açılmak zorundadır. Ayrıca sözleşmeden kaynaklı tapu iptali ve tescil davalarına uygulanacak zamanaşımı süresi de, sözleşmenin niteliğine göre değişmektedir.

Örneğin; taşınmaz satış vaadi sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil davasında özel bir zamanaşımı süresi öngörülmediğinden on yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Söz konusu açıklamayı somut uyuşmazlık bakımından değerlendirdiğimizde; mahkemece her ne kadar dairemizin 15.01.2022 tarih ve 2021/1198 Esas, 2022/795 Karar sayılı bozma ilamına uyularak davanın mülkiyete ve ayni hakka dayanan tapu kaydının iptali ve tescili davası olduğu, bu tür davalarda, kural olarak zamanaşımının söz konusu olamayacağı gerekçesiyle davalının zamanaşımı itirazı reddedilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de; dairemizin yukarıda bahsedilen bozma ilamı maddi hataya dayalıdır.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, eser sözleşmesinin bir türüdür. Yükleniciden bağımsız bölüm satın alan üçüncü kişiler yüklenicinin halefi olduklarından, arsa sahipleri ile onlar arasındaki ilişkide de eser sözleşmesi hükümleri geçerli olacaktır. TBK’nın 147/6 ncı maddesi uyarınca, bazı durumlar ayrık olmak üzere eser sözleşmesinde uygulanacak zamanaşımı süresi 5 yıldır.

Arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinin feshi halinde zamanaşımının başlayacağı tarih, mahkeme kararıyla feshedilmiş ise mahkeme kararının kesinleştiği, tarafların mutabakatı ile feshedilmişse fesih konusunda taraf iradelerinin birleştiği tarih olacaktır. Somut uyuşmazlıkta, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi Beyoğlu .... Noterliğinin 05.07.2004 tarih ve ... yevmiye numaralı fesihnamesi ile karşılıklı olarak feshedilmiştir.

Feshedilen sözleşmeden kaynaklı alacaklar, fesih tarihinden itibaren 5 yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacaktır.

Davacı arsa sahipleri ile dava dışı yüklenici arasındaki kat karşılığı inşaat sözleşmesi 05.07.2004 tarihinde feshedilmiş olup, iş bu davanın açılış tarihi 23.07.2014 arasında 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşıldığından mahkemece davalının zamanaşımı itirazının kabulü ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek kabul kararı verilmesi doğru olmamış, kararın belirtilen nedenlerle bozulması uygun bulunmuştur.

2. Bozma nedenine göre, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı lehine BOZULMASINA,

2.Bozma sebebine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,

3. Peşin alınan harcın ilgiliye iadesine,

4. Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

5.Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,