Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/3395 K.2025/3719

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin açık ihale usulü ... Merkez ... 24 derslik ilkokul binasının yapım işini ihale ile aldığını, 02.10.2018 tarihli sözleşme ile müvekkili şirketin işi üstlendiğini, 02.10.2018 tarihinde müvekkili şirketin yer teslimi alarak 2 adet binanın yıkımını yaptığını, 20 günlük çalışma sonrasında şantiye alanının kurulduğunu ancak ...

Belediye Başkanlığı ile davalı kurum arasında 21.01.2020 tarihine kadar çalışmanın durduğunu, 21.01.2020 tarihinde davalı tarafından yeni bir yer temin edilerek çalışmalara başlandığını, geçen 16 aylık süre içerisinde tüm inşaat imalatlarına yaklaşık %120 oranında zam geldiğini, müvekkili şirketin mağdur olduğunu, yapılan itirazlarının kabul edilmediğini ileri sürerek ödenmeyen fiyat farkı alacağından kaynaklı olarak uğramış olduğu zararların/fiyat farkı alacağın şimdilik 10.000,00 TL’nin işlemiş/işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı şirkete 02.10.2018 tarihinde yer teslimi yapılarak çalışmaya başlanıldığını, ...

Belediye Başkanlığı tarafından Belediye Meclisinin imar değişikliği işleminin iptali talebiyle açılan davada yürütmeyi durdurma kararı verildiğini, yapılan itirazların reddedildiğini, davacının 17.06.2019 kayıt tarihli dilekçesiyle davalı idareye başvurarak 02.10.2018 tarihli sözleşmenin 24. maddesinin (a) bedine uygun olarak başka bir yer gösterilmesi halinde taahhüdünü yerine getirmeyi kabul ve beyan ettiğini, davacının davalı idareye sunduğu 03.07.2019 tarihli dilekçesiyle yapım işinin tamamlanması için başka bir yer tahsis edilmesini, aksi takdirde zararının tazminini ve kâr hakkını talep edeceğini bildirdiğini,

akabinde davacı şirketin dilekçesiyle yapıyı ... Mahallesi, 854 ada, 1 no'lu parsel üzerine aynı sözleşme şartlarıyla yapacağını taahhüt ettiğini, davacı kurumun 18.10.2019 tarihli dilekçesiyle gerekli olan tüm revizeleri yaparak davalı idareye bildirdiğini, ancak tüm fiyat farkı taleplerinin kurullarca reddedildiğini, davacının fiyat farkı talebinin reddinin uygun olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; gerek mahallinde yapılan keşfe istinaden alınan bilirkişi raporunda, gerekse emekli sayıştay uzman denetçisi, vergi müfettişi, inşaat mühendisinden oluşan bilirkişi heyet raporunda; gerek 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 8. maddesinde, gerekse yüklenici ile İdare arasında imzalanan Sözleşmenin 14.3. maddesinde, sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamayacağı hüküm altına alındığından,

fiyat farkına ilişkin daha önce belirlenen esas ve usullerde değişiklik yapılamayacağını değerlendirildiğinin görüldüğü, taraflar arasındaki sözleşme ile yasal düzenlemeler uyarınca, özel şartlar niteliğinde olan TBK' nın 138. ve 480/2' nci maddelerindeki şart ve koşulların dava tarihinde mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde. Bölge Adliye Mahkemesinin red gerekçesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, dava konusu işin teslim süresinin uzamasının davalının kusurundan ve/veya mücbir sebepten kaynaklandığını, işin uzamasının, işin yapılacağı arsanın mülkiyetinin devletin iki ayrı kurumu arasında ihtilaf oluşturması ve işin yargıya intikal etmesi nedeni ile meydana geldiğini,

normal koşullarda yani idarenin kusurunun olmadığı ve mücbir sebebin varlığının bulunmadığı koşullarda yüklenicinin kendisinden kaynaklı olarak iş programının aksamasından dolayı maliyetlerin artışını öngörmemesinin tacir olarak basiretsizlik kabul edilebileceğini ancak somut davada işin yaplacağı arsanın mülkiyetinin ihtilaf konusu olmasının ve bu durumun yargıya intikal etmesinin ülke koşulları ile ilgili olmadığı gibi müvekkilin böyle bir durumu öngörmesinin de beklenemeyeceğini,

inşaat imalat kalemlerine gelen % 100' ün üzerindeki zamlar nedeni ile işin zararına yapılıp kanuni hakları saklı kalmak kaydı ile ihtirazi kayıtla yapılıp teslim edildiğini, müvekkilin fiyat farkı alacağının ödenmemesinden kaynaklı olarak zarara uğradığını, müvekkilin mutabakat metni ile yeniden davalı idare ile sözleşme yapmasının söz konusu olduğunu, yeni sözleşme niteliğinde olan mutabakat metninin imzalandığı tarihte 08.08.2019 tarihli "Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile yapılan düzenlemenin yürürlükte olduğunu,

yürürlükteki yönetmelik hükümleri gereğince de idarenin kusuru veya mücbir sebep nedeni ile yükleniciye fiyat farkı ödenmesi gerektiğini, sözleşmede ve idari şartnamede fiyat farkı hesaplanamayacağına dair hükümlerin geçersiz olduğunu, yine Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu' nun 4. maddesi hükmü uyarınca tek taraflı olarak idare lehine maktu bir düzenleme ile bırakılan ve müvekkil şirketin yani yüklenicinin müzakere etme şansı bulunmayan maddelerin geçersiz olduğunu, müvekkilin yapımını üstlendiği işin yerinin davalı idarenin kusuru ve /veya mücbir sebeple değiştirildiğini,

bu süreçte işin 16 ay durduğunu ve akabinde süre uzatımı verilerek işin yeni yerinde yapılarak teslim edildiğini, müvekkile süre uzatımı verilmesi gerçeği dikkate alındığında hukuken fiyat farkının verilmesi de gerektiğini, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre de müvekkil şirkete fiyat farkı alacağını alamamasından kaynaklı olarak uğramış olduğu zararların verilmesi gerektiğini, TBK' nın 138' inci maddesinin sözleşmenin güçsüz tarafına çıkış yolu sağladığını, zira TMK'nın madde 2 ile düzenlenen dürüstlük kuralı gereği, aşırı ifa güçlüğü ile karşı karşıya kalan taraftan sözleşmenin mevcut hükümlerine bağlı kalmasının beklenemeyeceğini,

bu halde, kanun koyucu aşırı ifa güçlüğü ile karşı karşıya kalan tarafa, TBK madde 138’ de öngörülen şartların varlığı halinde hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlamasını talep etme hakkını tanıdığını, bunun mümkün olmaması halinde ise borçlunun sözleşmeden dönebileceği; sürekli edimli sözleşmelerde ise kural olarak fesih hakkını kullanabileceğini, müvekkile uğramış olduğu maddi zararların ödenmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi niteliğindeki kamu ihale sözleşmesi kapsamında maliyet artışların nedeniyle fiyat farkının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR