Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/3672 K.2025/2628

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen 2023/1144 Esas sayılı davada davalı-birleşen 2022/215 Esas sayılı davada davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan 27.07.2015 tarihli sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak feshedildiğini, fesih bildiriminde hangi gerekçeyle sözleşmenin feshedildiğinin taraflarına bildirilmediğini, sözleşme kapsamında sunulan teminat mektubunun sahte olduğuna ilişkin yapılan suç duyurusu ile durumu öğrendiklerini, soruşturma dosyasında suçun unsurlarının oluşmaması nedeniyle 27.05.2020 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini,

teminat mektubunun aslı ile birlikte diğer tüm ihale şartnamesine uygun belgelerin ihale dosyasına konulduğunu ve ihalenin sözleşmeye uygun olarak bitirildiğini, davalının uhdesinde bulunan teminat mektubuna idare dışında kimsenin ulaşamayacağını, davacının kusurunun olmamasına rağmen davalının haksız ve hukuka aykırı olarak sözleşmeyi feshedip teminat mektuplarını nakde çevirdiğini, davalının ihale şartnamesine uygun davranmayarak davacıya hakedişlerini vermediğini, eksik işlerin tamamlattırılması için davacıya başvuruda bulunmadığını, aksine davacının idareye başvurarak kamulaştırma işlemlerinin ivedi olarak yapılmasını talep ettiğini,

davacının davalının yapmış olduğu eylemler ile birlikte manevi olarak yıprandığını ve psikolojik tedavi olmaya başladığını, haksız fesih nedeniyle teminat mektubunun bozulması ile birlikte banka teminatının karşılığı olan ipotek ve taşınmazlarını satışa çıkarmış bulunduğunu, suç duyurusu sonunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, lekelenmeme hakkı doğrultusunda davacının bu işlemlerden manevi olarak çok yıprandığını,

bu nedenlerle davalı idarenin fesih işlemimin haksız ve hukuka aykırı olduğunun tespiti ile haksız feshi nedeniyle uğramış olduğu zararların giderilmesi için fesih tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL hakediş alacağının, yoksun kalınan kâr alacağının ve haksız fesih nedeniyle uğramış olduğu maddi zararların ile 50.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini talep etmiştir.

2.Birleşen Samsun 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/215 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği davacının 3.100.000,00 TL tutarlı kesin teminat mektubunu sunmadığını, davacının teminat mektubunun aslı yerine sahte bandrollünü renkli fotokopisinin üzerine yapıştırmak suretiyle davalıya ibraz ettiğini, daha sonra teminat mektubu aslının bankaya ibraz edilerek,

teminat ilişkisini ortadan kaldırmaya yönelik hareketlerde bulunduğunu, yükümlülüklerini yerine getirmediğini, haklı nedenlerle feshedilen sözleşmeye dayanarak teminatların gelir kaydedilmesi gerekirken, teminat mektubu aslının sunulmaması sebebiyle gelir kaydedilemediğini, teminat mektubu bedelinin tahsil edilememesi sebebiyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın haksız olduğunu belirterek, Samsun İcra Dairesinin 2019/98493 Esas sayılı dosyasına ait ödeme emrine yapılan itirazın kaldırılmasına,

3.100.000,00 TL üzerinden takibin devamına, %20 den aşağı olmamak üzere davalı aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/1144 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile asıl davada davacı ... Nak. İnş. Mad. Turz. ve Özel Eğitim Hiz. San. Tic. Ltd.

Şti. ile adi ortaklık sözleşmesi imzaladıklarını, davalı idare ile imzalanan 27.07.2015 tarihli sözleşmenin tarafı olduğunu, davacının sözleşme gereği inşaat işinin tamamını bitirdiğini, bununla birlikte %19 keşif artışı verilmesi sebebiyle bu işin de %110'un bitirildiğini, davalı idarenin kamulaştırma işlemlerini yapmaması sebebiyle mağdur olduğunu, davalının haksız ve hukuka aykırı olarak sözleşmeyi feshettiğini, fesih gerekçesi belirtmediği gibi adi ortaklığa eksik işlerin tamamlattırılması için başvuruda da bulunmadığını,

aksine adi ortaklık tarafından idareye başvuruda bulunularak kamulaştırma işlemlerinin yapılması talep edilmişse de davalının bu konuda da bir dönüş yapmadığını, davalı idarenin sözleşmeyi haksız ve hukuka aykırı feshetmesi ve akabinde ihalelere girme yasağı alma neticesinde 3 yıl gibi uzun bir süre ihalelere katılamadığını, vadesi gelen borçlarını ödeyemediğini, adeta iflas noktasına geldiğini, aleyhinde icra takibi başlatıldığını ve haciz işleminin uygulandığını, teminat mektubunun sahte olduğu gerekçesiyle suç duyurusunda bulunulmuşsa da kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, adi ortaklığın kusurunun söz konusu olmadığını,

davalının teminat mektuplarını nakde çevirmesi, davacının 3 yıl gibi uzun süre ihale yasaklısı olması sebebiyle meydana gelen zararların tazminin gerektiğini, bu kapsamda davalı idarenin fesih işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunun tespitine, haksız fesih nedeni ile müvekkilinin uğramış olduğu zararların giderilmesi için fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL hakediş alacağı, yoksun kalınan kâr ve haksız fiil nedeni ile uğramış olduğu zararlarının fesih tarihinden işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı DSİ vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından imzalanan sözleşme kapsamında iki adet teminat mektubunun sunulduğunu, ilgili bankalarla yapılan yazışmalar neticesinde kesin teminat mektuplarının teyidini isteme ve teyit cevap yazılarının Muhasebe Şube Müdürlüğüne gönderildiğini, muhasebe kayıtlarına alındığını gösteren 2 adet kesin teminat mektubunun alındı makbuzlarının Proje ve İnşaat Şube Müdürlüğüne gönderilmiş olduğunu ve sözleşmenin ekine konulduğunu, ilgili bankalardan teminat mektubu sürelerinin bitecek olmasından ötürü en geç 01.10.2019 tarihinden 01.06.2021 tarihine uzatılması,

uzatılmadığı takdirde en geç 27.09.2019 tarihine kadar nakde çevrilerek DSİ 7. Bölge Müdürlüğüne ait hesaba yatırılması hususunda gereğinin yapılmasının talep edildiğini, Türkiye ... T.A.O.

Samsun Şubesinin 26.09.2019 tarihli yazısı ile süre uzatımının 42.000,00 TL tutarlı kısım için gerçekleştirileceği, ancak 3.100.000,00 TL tutarlı kesin teminat mektubunun yürürlükte olan kayıtlarda bulunmadığı, mektup aslının bankada olduğu ve süre uzatımının gerçekleştirilemeyeceğinin bildirildiğini, Muhasebe Şube Müdürlüğü tarafından yapılan inceleme sonucunda bahse konu teminat mektubunun kayıtlara alınmış olanın renkli fotokopisi olduğu ve belgenin sahte olduğunun belirtildiğini, bunun üzerine yüklenici firmaya 30.09.2019 tarihli yazı ile 3.100.000,00 TL tutarlı kesin teminat mektubunun 10.10.2019 tarihine kadar davalıya sunulması,

sunulmadığı takdirde yasal işlemlere başlanacağının belirtildiğini, bu tarihe kadar söz konusu firma tarafından idarelerine belirtilen miktarda kesin teminat mektubunun sunulmadığını, sözleşmenin KİK ve KİSK hükümleri uyarınca hukuka uygun olarak feshedilerek genel hükümlere göre tasfiye edilmesine karar verildiğini, davacı aleyhine alınan yasaklılık kararına karşı davacı tarafça itiraz edilmediğini, davacının onaysız fotokopinin herhangi bir sonuç doğurmayacağını düşünerek idareye ibraz etmekten imtina ederek aslının bankaya verilmesinin aldatma yeteneğinin varlığını objektif olarak ortaya koyduğunu,

davacı şirketin manevi tazminat talebinin yerinde olmadığını, yine temererrüt faizi isteminin de yerinde olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen Samsun 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/215 Esas sayılı dosyasında davalı ... Nak. İnş. Mad. Turz. ve Özel Eğitim Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı idarenin açmış olduğu itirazın iptali davasını kabul etmediklerini, zamanaşımı itirazları olup, zamanaşımı yönünden davanın reddini, idarenin tamamen hukuka aykırı olarak sözleşmeyi feshettiğini ve müvekkili şirkete ait olan teminat mektubunu icra takibi konusu yapıldığını, yapılan feshin hukuka aykırı olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden; davanın kısmen kabulü ile 2014/174126 ihale kayıt numarası ve 27.07.2015 tarihli DSİ Genel Müdürlüğü 7. Bölge Müdürlüğü'nün 79193514-755-06.02-149961 sayılı fesih bildirimine yönelik davalı idarenin fesih işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunun tespitine, davacının hakediş alacağı, yoksun kalınan kâr ve haksız fiil nedeni ile uğramış olduğu zarar toplamı olan 2.194.996,88 TL'nin fesih tarihinden işleyecek temerrüt faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat talebinin reddine;

birleşen Samsun 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/215 Esas sayılı dosya yönünden; davanın reddine; birleşen Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/1144 Esas dosya yönünden; davanın kısmen kabulü ile 2014/174126 ihale kayıt numarası ve 27.07.2015 tarihli DSİ Genel Müdürlüğü 7. Bölge Müdürlüğünün 79193514-755-06.02-149961 sayılı fesih bildirimine yönelik davalı idarenin fesih işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunun tespitine, davacının hakediş alacağı,

yoksun kalınan kâr ve haksız fiil nedeni ile uğramış olduğu zarar toplamı olan 548.749,23 TL'nin fesih tarihinden işleyecek temerrüt faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen 2023/1144 Esas sayılı davada davalı-birleşen 2022/215 Esas sayılı davada davacı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Asıl ve birleşen 2023/1144 Esas sayılı davalarda davalı-birleşen 2022/215 Esas sayılı davada davacı ... vekili temyiz dilekçesinde,

a. Davacının 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25/1-b maddesi gereği sahte belge düzenlemek ve kullanmak fiili gerçekleştirdiğinden feshin hukuka uygun olduğunu,

b. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda hukuka uygun olarak alınan yasaklama kararı gereği yasaklama dönemleri içinde davacının kâr kaybının hesaplanmasının hukuka aykırı olduğunu, yoksun kalınan kârın hesaplanmasında soyut verilerle, eksik değerlendirme yapıldığını,

c. 4735 sayılı KİSK'in 25. maddesi gereği ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemenin de tek başına bir fesih sebebi olduğunu,

d. Davalı adi ortaklığın sözleşmeden ve KİK'ten kaynaklanan sorumluluklarından kurtulmak amacıyla ve projeyi zamanında yetiştiremeyeceğini anladıktan sonra süresi gelmeden teminat senedini iade etmesinin hiçbir şekilde dürüstlük kuralıyla bağdaşmayacağını, yapılan incelemede adi ortaklığın ihale süreci başında davalıya sunulan teminat senedinin asıl teminat senedi olduğunu, ilerleyen aşamalarda Kurumun kasasından alınarak yerine sahtesinin konulduğunu, daha sonra farklı bir ihalede sunulan yeni teminat mektubunun tarihi ile uyuşmazlık konusu teminat mektubunun iade tarihinin aynı olduğunu, kusurun davacı adi ortaklıkta olduğunu beyan ederek, asıl ve birleşen davalar yönünden kararın bozulması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Asıl davada uyuşmazlık, eser sözleşmesinin feshinin haksız olduğunun tespiti ile maddi ve manevi tazminat istemine; birleşen Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/1144 Esas sayılı davasında uyuşmazlık, eser sözleşmesinin feshinin haksız olduğunun tespiti ile maddi tazminat istemine; birleşen Samsun 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/215 Esas sayılı davasında uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali ve takibin devamı ile icra inkâr tazminatı istemine ilişkindir.

Davalı idare tarafından teminat mektubunun bedeli tahsil edilmek istenmiş ise de davacı tarafından teminat mektubunun fotokopisinin sunulduğu, bu nedenle teminat mektubu bedelinin tahsil edilmediği dosya kapsamından anlaşılmıştır. Sözleşme gereği teminat mektubunu verme yükümlülüğü adi ortaklık tarafından yerine getirilmemiştir. Bu halde davalı idarenin kusurlu olduğundan söz edilemez. Mahkemenin tarafların ortak kusurlu olduğu yönündeki kabulü yerinde değildir. Mahkemece asıl ve birleşen Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/1144 Esas sayılı davanın kabulü ile teminat mektubunun bedelilin talep edildiği davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,