Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/639 K.2025/1246

Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili Avukat ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

Safranbolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2020/147 E., 2021/564 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasındaki sözleşme ile 4 blok, 69 dairesinin plastik doğrama cam ve mermer yapımı montaj ve işçiliğinin yapımı konusunda anlaşıldığını, sözleşme bedelinin KDV hariç 545.000,00 TL olduğunu, ancak sözleşmenin akdedilmesinden sonra meydana gelen fevkalade gelişmelerin beklenmeyen durum olmaması nedeniyle, işin yapımında kullanılacak malzemelerin, ham madde ve ekipmanlar ile işçilik maliyetlerinde objektif olarak öngörülemeyen yaklaşık 1'e 2 kat artış meydana gelmesi,

ithal gelen ürünlerdeki aşırı fiyat artışı, döviz kurunda meydana gelen ve TL/USD paritesinin iki katı artması karşısında artık davacının işi aynı bedelle yerine getirmesinin beklenemeyeceğini, bu nedenle sözleşmenin kararlaştırılan bedel üzerinden ifasının imkânsız hale geldiğini, işin maliyeti hakkında yapılacak basit bir araştırma ile dahi işin bedelinin 900.000,00 TL'nin de üzerinde olacağının görüleceğini,

davacının iflâsına neden olacak düzeyde dengenin bozulmuş olması nedeniyle sözleşme bedelinin uyarlanması gerektiğini belirterek BK'nın m 138 düzenlemesi uyarınca sözleşmeye hakimin müdahalesi ile iş bedelinin 850.027,95 TL olarak yeniden belirlenmesi amacıyla fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı tutularak şimdilik sözleşme bedeline ilaveten 100.000,00 TL’nin hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşme bedelinin 320.000,00 TL’sinin 14 ayrı çek yaprağı şeklinde sözleşme imzalandıktan hemen sonra davacıya teslim edildiğini, sözleşme bedelinin geri kalan kısmı olan 245.000,00’nin karşılığı olarak da Sehri Safran Konutları A blok, 7 no'lu dairenin davacı şirket yetkilisi ...’a devrinin taraflarca kararlaştırıldığını, sözleşmeye konu işlerin teslim tarihinin ise sözleşmede A-B bloklar için 15.08.2018, C-D bloklar için 15.03.2018 tarihi olarak belirlendiğini, davacı şirketin,

sözleşme bedeline karşılık toplam 320.000,00 TL’lik çekleri kooperatiften sözleşme kurulduktan hemen sonra malzeme almak için teslim almış olmasına rağmen, malzeme almak yerine piyasaya olan borçlarını ödemek için kullandığını ve sözleşmede öngörülen süre içinde işlerin teslimini gerçekleştiremediğini, davacı şirketin, ekonomik olarak sıkıntıya düştüğünü, sözleşmeye konu işleri tamamlayamayacağını kooperatife söyleyerek kalan işlerin yapımını dava dışı ... Pen Ltd.

Şti.’ye devrettiğini, buna ilişkin olarak taraflar arasında 09.01.2019 tarihli ek protokol yapıldığını, diğer taraftan davacı ile arasındaki sözleşmede fiyat farkı ödenmeyeceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin imzalandığı tarih ile sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihinin arasının kısa olduğunu, bu kadar kısa süreli sözleşme için ilgili sözleşme maddesine rağmen fiyat farkı istemesinin TMK'nın 2. maddesindeki doğruluk ve dürüstlük ilkesine aykırı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflarca 02.01.2018 tarihli, 545.000,00 TL bedelli plastik doğrama, camların yapılması, mermerlerin konulması ve montaj işi hususunda " ikili sözleşme" başlıklı sözleşme imzalandığı, davacı, davalı ve dava dışı ... Pen....Ltd.

Şti. arasında 09.01.2019 tarihli "Ek Protokol" başlıklı sözleşme düzenlendiği, işbu sözleşme ile davacı şirketin maddi yetersizlikler nedeniyle işi tamamlayamayacağı, işin tamamlanması için .............'e devredildiği, karşılığında davacı firmaya verilecek olan A blok, 7 no'lu daire üzerindeki tüm hakkından davacının feragat ettiği ve ... .........'e hakkını devrettiği, tarafların imzaladıkları bu sözleşme ile davacının işi tamamlayamayarak el çektiği ve hak ve yükümlülüklerini üçüncü bir firmaya devrettiği,

yerleşik Yargıtay içtihatlarıyla da sabit olduğu üzere edimini gereği gibi ifa etmeyen tarafın hakkaniyete ve objektif iyiniyet kurallarına aykırı şekilde hak iddia etmesi mümkün olmayacağından davacının edimini yerine getiremediği ve bu hali ile sözleşme bedelinin uyarlanmasını talep etmesinin hukuki dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde:

a. Maliyetlerdeki aşırı artış nedeniyle sözleşmenin oluşan yeni şartlara uyarlanması gerekmesine karşın davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

b. Dosyaya ibraz edilen raporun denetlemeye elverişli olmadığı gibi dayanak kabul edilerek hüküm kurulabilmesinin de mümkün olmadığını,

c. İmalâtın yerine getirilebilmesi için davalının inşaat seviyesi itibariyle belli bir aşamaya gelmesi kaba inşaatın doğrama takılabilir şekilde olması gerektiğini, ancak kat betonları atılmaksızın ve duvar örme işini ve sıvasının yapılması ile ancak ortada PVC doğrama takılabilecek aşamaya geleceğinden dolayı gecikmeden ve de dolayısı ile yaşanan imalât maliyet artışından davalının sorumlu olduğunu,

d. Fiili imalât ile proje üzerinde farklılık olduğunu,

e. Edimler arasındaki dengenin alt üst olması sebebiyle işlem temelinin çöktüğünü,

f. Sözleşmenin çekilmez hale gelmesinde objektif olarak öngörülmesi mümkün olmayan hadiseler meydana geldiği gibi, bunun gerçekleşmesinde davacıdan kaynaklanan bir sebep de olmadığını, şu aşamada sözleşmenin aynen ifasının talep edilmesinin dürüstlük kurallarına da aykırı düştüğünü,

g. Davacının ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tuttuğunu, sözleşmede yer alan iş bedeline hakimin müdahalesi ile sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması talep etme zaruriyeti ortaya çıktığını, ayrıca sözleşme kapsamında yer almamakla birlikte davalı tarafça ilave imalatların davacıya yaptırıldığını ancak bedelinin ödenmediğini, ilave işlerin de tutarının hüküm altına alınarak davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sözleşmenin uyarlanması istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle taraflar ve dava dışı 3. kişi arasında bakiye işin tamamlanmasına dair sözleşme yapıldığının, bu sözleşme kapsamında işin tamamlandığının ve ödemenin dava dışı 3. kişiye yapıldığının anlaşılmasına göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,