Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/881 K.2025/1972

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 20.03.2018 tarihinde 5.117.000,00 TL götürü bedelli bir yapım sözleşmesinin imzalandığını, 17.01.2019 tarihli ve 7161 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na eklenen geçici 4. maddeyle 31.08.2018 tarihinden önce ihalesi yapılan ve devam eden ihalelerin idarenin onayı ile tasfiye edilebileceğinin hüküm altına alındığını, müvekkili yüklenicilerin zikredilen bu düzenleme kapsamında 15.03.2019 tarihli dilekçeyle idareye başvurarak sözleşmenin feshedilip tasfiyesine karar verilmesi talebinde bulunduğunu,

idarenin bu başvuruyu Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın olumsuz görüşü sebebiyle reddettiğini, karara itiraz edilerek 10.07.2019 tarihli ikinci bir müracaat ile de 4735 sayılı Kanun'un geçici 4'üncü maddesi kapsamında sözleşmenin feshi başvurusunda bulunulan 15.03.2019 tarihi ile talebin reddedildiğinin bildirildiği 10.07.2019 tarihi arasındaki sürenin, makul bir süre olmaması nedeni ile aradaki bu sürenin süre uzatımı olarak verilmesinin talep edildiğini, davalı işveren kurum tarafından itiraz ve süre uzatımı taleplerinin başvuru süresinin 60 günle sınırlı olduğu gerekçesi ile reddedildiğini,

3. kez 29.07.2019 tarihinde yeniden davalı idareye başvurulduğunu ancak bu taleplerinin de reddine karar verildiğini, 01.10.2019 tarihli 4'üncü başvuru ile Kamu İhale Kurumu Düzenleme Daire Başkanlığı'nın 09.08.2019 tarihli ve 2019/14952 sayılı yazısına istinaden süre uzatımı verilmesini, aksi durumunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu'ndan görüş alınmasının talep edildiğini, ancak davalı idarece davacı yüklenici iş ortaklığına gecikme cezası uygulanmaya devam edildiğine ilişkin tutanaklar da eklenerek cevap verildiğini, yine işin bir an önce geçici kabule hazır hale getirilmesi gerektiği,

aksi halde sözleşmenin feshedileceğinin bildirildiğini, sonrasında davalı idarece işin geçici kabule hazır hale getirilmediği belirtilerek sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiğini ve fesih yazısının 02.12.2019 tarihinde tebliğ edildiğini, gerek 4735 sayılı Kanun'un geçici 4'üncü maddesi kapsamında yapmış oldukları fesih taleplerinin, gerekse sonrasındaki süre uzatımı taleplerinin hukuka aykırı olarak reddedilmesinin haksız olması nedeniyle davalı idare tarafından yapılan fesih işleminin haksız olduğunu belirterek,

davalı idarece yapılan feshin haksızlığının tespitini, bakiye hakediş alacağının ve sözleşme uyarınca davalı idarece haksız feshe dayanılarak irat kaydedilen 310.000,00 TL bedelli teminat mektubunun iadesini, bunun mümkün olmaması halinde teminat mektubu bedelinin irad kaydedildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı yüklenici iş ortaklığı tarafından Çorum 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/155 Esas sayılı dosyasında aynı sözleşmeden kaynaklanan muarazanın men'i davası bulunduğundan derdestlik itirazında bulunulduğunu, sözleşme sonrası 4735 sayılı Kanun'a eklenen geçici 4'üncü maddesi kapsamında davacı yüklenici iş ortaklığının işin tasfiyesi için 15.03.2019 tarihinde başvurduğunu, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın olumsuz görüşü sonrası taleplerin reddedildiğini, süre uzatım taleplerinin de Kamu İhale Kurulu'nun 04.04.2019 tarihli ve 2019/DK.D-71 sayılı kararına dayalı reddedildiğini,

sözleşmeye konu edimin süresi içinde bitirilmediğini tespiti sonrası davacı yüklenici iş ortaklığına gecikme cezası uygulandığını akabinde taahhüt yerine getirilmez ise sözleşmenin feshedileceğinin bildirildiğini, davacı yüklenici iş ortaklığı tarafından edimler yerine getirilmediğinden sözleşmenin feshedildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 4735 sayılı Kanun'un geçici 4'üncü maddesi kapsamında yapmış olduğu tasfiye talebinin davalı idarece reddedilmesine ilişkin karara karşı idari yargıda herhangi bir dava açmadığı, tasfiye talebi ile talebin reddedildiğinin bildirildiği tarih arasında geçen sürenin süre uzatımı olarak verilmemesinin Kamu İhale Kurulunun 04.04.2019 tarihli ve 2019/DK.D-71 sayılı kararı doğrultusunda mevzuata uygun olduğu,

feshin haksız olduğunun değerlendirilemeyeceği ve davacıların fiyat farkı teminat kesintisi, geçici kabul emanet kesintisi, 7 nolu hakediş kesintisi ve teminat mektubu bedelinin iadesi taleplerinin yerinde olmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda kesin hesap sonrası davacı yüklenicinin 1.022.047,42 TL alacağının bulunduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde.

07.01.2019 tarihli ve 7161 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na eklenen geçici 4. maddeyle 31.08.2018 tarihinden önce ihalesi yapılan ve devam eden ihalelerin idarenin onayı ile tasfiye edilebileceğinin hüküm altına alındığını, 15.03.2019 tarihinde söz konusu geçici 4'üncü madde kapsamında sözleşmenin feshi ve işin tasfiyesi için davalı idareye başvuruda bulunulduğunu, taleplerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan görüş sonrası reddedildiğini,

başvuru sonrası talebin reddedildiğinin bildirildiği 10.07.2019 tarihi arasındaki sürenin makul bir süre olmaması nedeni ile aradaki bu sürenin süre uzatımı olarak verilmesi talep edildiğini, ancak itiraz ve süre uzatımı taleplerinin, davalı idare tarafından reddedildiğini, diğer başvurularının da reddedildiğini, sonrasında sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, fesih taleplerinin reddedildiğinin bildirilmesine kadar geçen sürenin de sözleşme süresine eklenmesi gerektiğini beyan etmektedir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; zamanaşımı itirazları olduğunu, dava konusu müvekkil kurum tarafından yapılan feshin geçersizliğinin tespiti olduğunu, feshin haksız olmadığı kabul edilmesine rağmen mahkemece davanın kısmen kabulü kararı hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı idarece yapılan feshin geçersizliğinin tespiti, bakiye hakediş alacağının tahsili ve teminat iadesi istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davacılar vekilinin temyiz istemi yönünden;

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun Sözleşmelerin Tasfiyesi veya Devri başlıklı geçici 4. madde hükmüne göre.

31.8.2018 tarihinden önce 4734 sayılı Kanun'a göre ihalesi yapılan (3 üncü maddesindeki istisnalar dâhil) ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmeler, imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınarak idarenin onayına bağlı olarak feshedilip tasfiye edilebilir veya devredilebilir.

Bu durumda devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar, devir tarihi itibarıyla aranacak olup devirden veya fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar uygulanmaz. Yüklenimi ortak girişim tarafından yürütülen sözleşmelerde ortaklar arasında devir veya hisse devirlerinde ilk ihaledeki yeterlik şartları aranmaz. Sözleşmesi feshedilen veya sözleşmeyi devreden yüklenicinin teminatı iade edilir.

Bu fıkra kapsamında devredilen sözleşmeler ile bu fıkra kapsamına girmekle birlikte devredilmeyen sözleşmelerde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla süre uzatımına ilişkin kısıtlama ve şartlara tabi olunmaksızın Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idare tarafından süre uzatılabilir. (1. Fıkra).

Sözleşmenin bu madde kapsamında feshedilerek tasfiye edilmesi veya devredilmesi durumunda yüklenici, fesih veya devir tarihine kadar gerçekleştirdiği imalâtlar dışında idareden herhangi bir hak talebinde bulunamaz. Yüklenici tarafından, işin idarece uygun görülecek can ve mal güvenliği ile yapı güvenliğine yönelik tedbirlerin alınması şarttır (2. Fıkra).

Bu hüküm ile belirtilen tarihten önce yapılan ve ifası tamamlanmamış sözleşmeler yönünden imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle devir ve fesih imkanı tanınmıştır. Hüküm ayrıca salt başvuruyu yeterli görmemiş, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınarak idarenin onayına bağlı olduğunu düzenlemiştir.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; anılan geçici 4. madde hükmüne göre davacı tarafından ilk olarak 15.03.2019 tarihinde idareye fesih ve tasfiye için başvurulmuş, ancak idarece Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü doğrultusunda onay verilmemiştir. Davacının 10.07.2019 tarihli süre uzatımı talebinin de reddine karar verilmiş, yine davacının süre uzatım ve fesih taleplerini içerir 29.07.2019, 21.08.2019 ve 01.10.2019 tarihli başvurularının reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 4735 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesine dayanılarak yapılan fesih ve tasfiye talebinin kabul edilmediği dikkate alındığında her ne kadar idarenin yüklenicinin fesih ve tasfiye talebini kabul zorunluluğu bulunmasa da, idare kararları keyfiliğe yol açamayacağından sözleşme konusu işin mahiyeti yönünden özellikle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun Sözleşmelerin Tasfiyesi veya Devri Başlıklı geçici 4. madde hükmünde belirtildiği şekilde imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelip gelmediği, idarenin fesih ve tasfiye talebini kabul etmemede takdir hakkını yerinde kullanıp kullanmadığı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Yukarıda (2 ) no.lu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcın istek halinde ilgilisine iadesine,