Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/159 K.2025/2122

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 10.10.2013 tarihinde imzalanan sözleşme ile Gürgen HES-3/0 Elektrik Tesisi -1/0 AWG ENH Tesisi ve Kabin İnşaatının malzemeli yapım ve montaj işlerini üstlendiğini, yapılması gereken işleri ödemeye esas Pursantaj Listesine göre yapıp tamamladığını, ayrıca işverenin talebi üzerine sözleşme gereği pursantaj ve proje dışı işler yapıldığını, ancak bu işlerin bedelinin ihtarnameye rağmen ödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 321.578,30 TL alacağın 25.04.2014 tarihinden işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin KDV hariç 600.000,00 TL bedel ile malzeme temini, montaj dahil anahtar teslimi olarak imzalandığını ve iş bedelinin ödendiğini, sözleşme dışı yapıldığı iddia edilen işlerle ilgili imzalı tek bir belge sunulamadığını, iş bedelinin yarısını aşan bir imalâtın ek protokol olmadan yapılmasının basiretli tacirden beklenemeyeceğini, kaldı ki geç teslim nedeniyle ek süre verildiğini, 28.08.2014 tarihinde yapılan geçici kabule göre 164 günlük gecikme nedeniyle 297.000,00 TL gecikme cezası alacağı doğduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 01.02.2018 tarihli kararı ile taraflar arasında sözleşme dışı imalâtlar ile ilgili bir protokol bulunmamakla birlikte davaya konu imalâtların davacı tarafça yapılıp davalının da bunları kullandığı, davalının bu imalâtların anahtar teslimi sözleşmenin kapsamında kalan işlerden olduğu, bedel istenemeyeceği savunmasının kabul edilemeyeceği, vekâletsiz iş görme hükümlerine göre bilirkişilerce hesaplanan 273.978,30 TL fazla iş bedelin 17.01.2015 ihtar tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalıdan talep edilebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Mahkeme kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesince, somut olayda davacı yüklenici tarafından, sözleşme dışında yapıldığı iddia edilen imalâtların bedeli talep edilmiş olup, mahkemece bilirkişi raporu esas alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, bilirkişi raporunun dosya üzerinden, mahallinde inceleme yapılmadan düzenlendiği, bu haliyle raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı,

Mahkemece mahallinde keşif yapılmak suretiyle, sözleşme kapsamına dahil olan işler ile davacının talebine konu imalâtların karşılaştırması yapılmak suretiyle, gerektiğinde dava dışı idare tarafından düzenlenen sözleşme ve belgelerde getirtilerek, hangi imalâtların sözleşme dışında yapıldığının tesbit edilip, bedellerinin vekâletsiz iş görme hükümlerine göre; yapıldığı yıl serbest piyasa fiyatlarına göre hasaplattırılarak,

sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, davacı tarafından sunulan belgeler üzerinden fiziki olgular (metraj, miktar vs.) değerlendirilmeden düzenlenen bilirkişi raporuna göre hüküm tesisinin doğru olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

2.Mahkemenin 10.02.2022 tarihli kararı ile hükme elverişli bulunan 26.07.2021 tarihli ek rapor kapsamına göre sözleşmeye dahil olan işler ile davacının talebine konu imalâtların karşılaştırması yapılmış, hangi imalâtların sözleşme dışında yapıldığı tesbit edilip bedelleri vekâletsiz iş görme hükümlerine göre yapıldığı yıl serbest piyasa fiyatlarına göre hesaplattırılmış olup, buna göre davacının dava tarihi itibariyle sözleşme dışı imalât alacağının faiz dahil toplam tutarının KDV hariç 351.222,16 TL,

%18 KDV dahil 414.442,15 TL olduğu belirlenmiş ise de ilk kararın davacı tarafından temyiz edilmediği ve davalı yararına oluşan kazanılmış hak gözetilerek önceki karar ile hükmedilen tutarın esas alınması gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne 273.978,30 TL'nin davalının temerrüde düşürüldüğü 17.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek reskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Mahkeme kararının süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 04.07.2023 tarihli ve 2022/2360 Esas, 2023/2589 Karar sayılı kararıyla; bilirkişi raporunda sözleşme dışı inşaat imalâtlarının bedeli ile elektrik imalâtlarının bedelinin vekâletsiz iş göre hükümleri dikkate alınarak serbest piyasa fiyatlarına göre hesaplanması gerekirken, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı inşaat birim fiyat tarifleri ile elektrik birim fiyatları esas alınarak hesaplandığı,

yine mahallinde yapılan keşif sonucu harita mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen raporda belirtilen "Pilye tesis ve ölçüm işleri" ile "Sayısal halihazır harita ve talvek kotu ölçüm işleri"nin sözleşme dışı iş olup olmadığının açıklanmadığı, "sözleşmeye göre harita işleri için İller Bankası harita yapım işi birim fiyatına göre" bedel hesaplamasının yapıldığı, bu haliyle hükme esas alınan rapordaki hesaplamanın bozma ilamına ve usuli kazanılmış hakka aykırılık teşkil ettiği, davalı vekilinin bilirkişi raporuna esaslı ve teknik nitelikte itirazlarda bulunduğu,

bu durumda mahkemece yapılacak iş, 6100 sayılı HMK'nın 281. maddesi hükmünce gerçeğin ortaya çıkması için yeniden konusunda uzman teknik bilirkişi kurulu oluşturularak mahallinde keşif de yapılmak ve tarafların önceki raporlara yaptıkları itirazlar da değerlendirilmek suretiyle hükmüne uyulan bozma ilamında açıklandığı üzere, sözleşme kapsamına dahil olan işler ile davacının talebine konu imalâtların karşılaştırması yapılmak suretiyle gerektiğinde dava dışı idare tarafından düzenlenen sözleşme ve belgeler de getirtilerek hangi imalâtların sözleşme dışında yapıldığının tespit edilip,

bedelllerinin vekâletsiz iş görme hükümlerine göre yapıldığı yıl serbest piyasa fiyatları uyarınca hesaplattırılarak gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınması gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

3.Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyulmasına, tarafların önceki raporlara yaptıkları itirazlar da değerlendirilmek suretiyle hükmüne uyulan bozma ilamında açıklandığı üzere sözleşme kapsamına dahil olan işler ile davacının talebine konu imalatların karşılaştırması yapılmak suretiyle hangi imalâtların sözleşme dışında yapıldığının tespit edilip, bedellerinin vekâletsiz iş görme hükümlerine göre yapıldığı yıl serbest piyasa fiyatları uyarınca hesaplattırılarak alınan rapor sonucunda davacının 215.934,95 TL toplam imalât bedeli alacağının hesaplandığı,

alacağın temerrüt tarihi olan 17.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde:

a. Geç teslim ve gecikme cezasına ilişkin savunmalarının değerlendirilmediğini,

b. Mahkemece davalı şirketin delil dilekçesinde yer alan deliller toplanmadan hüküm kurulduğunu, tanıkların dinlenmediğini, tarafların ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmadığını,

c. Davacı şirket sözleşmenin 2. maddesinin 2. fıkrasında işyerini ehil sıfatı ile gezdiğini, tetkik ve tahkik ettiğini bir talepte ve fiyat artışı istemeyeceğini kabul etmiş ise de sözleşme kapsamına giren iş kalemleri için fazla iş bedeli istemesinin hukuka aykırı olduğunu, hükme esas alınan raporda sözleşme kapsamı dışında kabul edilen işlerin sözleşemenin anılan maddesi de dikkate alındığında sözleşmeye dahil iş olduğunun anlaşılacağını,

d. Rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, yapıldığı yıl piyasa rayiç bedelin neye dayalı olarak belirlendiğinin açıklanmadığını,

e. 06.05.2024 tanzim tarihli raporda fen bilirkişisi tarafından yapılan ölçüm ve hesaplamaların hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşme dışı imalât alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 nci maddesi ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

İlk Derece Mahkemesince dosya kapsamında alınan bilirkişi raporuna davalı vekilinin yapmış olduğu itirazlar, raporun kanaat verici nitelikte bulunduğu gerekçesi ile reddedildiğinden buna yönelik temyiz sebebi yerinde görülmemiştir.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR