Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/227 K.2025/1697

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Çankırı ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ...

Mevkiinde bulunan mülkiyeti müvekkiline ait 326 ada, 297 parsel numaralı taşınmaz üzerinde, davalı ... …A.Ş. ile imzalanan sözleşme uyarınca davalı şirket lehine 49 yıl süreli bağımsız ve sürekli nitelikte irtifak hakkı tesis edildiğini, işbu sözleşme uyarınca 2.906.803,00 TL toplam sabit yatırım tutarlı ve 20 kişi istihdam kapasiteli proje için taşınmaz üzerinde 4.645,00 m² kapalı inşaat alanlı patlayıcı madde üretim ve depolama tesisi yapılması gerektiğini,

taşınmazın emlak vergi değerinin %1'ine tekabül eden 21.285,00 TL irtifak hakkı bedeli üzerinden davalı şirket lehine 49 yıl süreli bağımsız ve sürekli nitelikte irtifak hakkı tesis edilmesinin Bakanlık Makamının 23.06.2011 tarihli olurlarıyla uygun görüldüğünü ve 14.11.2014 tarihli 1798 numaralı resmi senet ile irtifak hakkı sözleşmesinin imzalanarak tapuya şerh verildiğini, gerekli istihdamın sağlanmadığını, yatırımcının taahhüt ettiği inşaatın tamamlanmadığını, 30.04.2017 ve 16.03.2017 tarihli taşınmaz tespit tutanaklarında, taşınmazın etrafının tel örgü ile çevrili olduğu, 2 adet depo ve 1 adet iskelet halinde hizmet binasının bulunduğu,

fiili olarak çalışan bulunmadığı ve fabrikanın faaliyette olmadığı, şirketin 2011 ve 2012 yıllarında yıllık irtifak hakkı bedellerini ödediği, ancak 2013 yılı ve sonrasında irtifak hakkı bedellerini ödemediğinin tespit edildiğini, konu hakkında söz konusu şirketle imzalanan irtifak hakkı sözleşmesinin, “İrtifak Hakkı Bedeli” başlıklı 8. maddesinde “...İrtifak hakkı bedelinin iki yıl üst üste vadesinden itibaren otuz gün içinde yatırılmaması halinde irtifak hakkı sözleşmesi feshedilir” hükmünün bulunduğunu, 17. maddesinde de irtifak hakkının iptali hususunun düzenlendiğini,

söz konusu şirketle imzalanan irtifak hakkı sözleşmesinin anılan sözleşmenin belirtilen hükümleri de dikkate alınmak suretiyle davalı şirket lehine tesis edilen irtifak hakkının Bakanlık Makamının 30.05.2017 tarihli ve 15874 sayılı olurlarıyla iptal edildiğini, irtifakın dayanağı olan sözleşme iptal edildiğinden tescil edilen irtifak hakkının devamında da herhangi bir hukuki menfaatin kalmadığını, muvafakatlerinin olmadığının belirtildiğini, Tapu Sicil Tüzüğü'nün 69/1 maddesinde düzenlenen hüküm bağlamında hem birçok kez iflas idaresine terkin hususunda muvafakat verilmesi için hem de ...

Tapu Müdürlüğü'ne yazı yazıldığını, ancak terkin işleminin gerçekleştirilemediğinden bu davanın açılması gerektiğini, sözleşme iptal edildiği için üst hakkının kalmadığını, üst hakkı kurulan taşınmazın Devlet malı olduğunu, takyidatların devamında alacaklıların herhangi bir menfaati olmadığını belirterek, davalı şirket lehine tescil edilen irtifak hakkına ihtiyati tedbir konulmasına, yapılacak yargılama sonucunda irtifak hakkının tapudan terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı müflis şirket iflas idare memurluğu temsilcisi cevap dilekçesinde; dava konusu 326 ada, 297 parsel sayılı taşınmaz kaydında 14.11.2014 tarihli 1798 numaralı resmi senet ile 49 yıllık irtifak hakkı tesis edildiğini, müflisin bu hakkının halen dahi devam etmekte olup, iflas etmeden önce bir takım yatırımlar da yaptığını, iflas durumu oluşunca müflisin faaliyetinin durduğunu, müflisin irtifak hakkı ve taşınmazlarda yaptığı yatırımların masa malvarlığını oluşturduğunu, bu hakların paraya çevrilmesiyle iflas alacaklarının ödeneceğini,

masa malvarlığını oluşturan irtifak hakkının iflas hükümlerine göre terkini talebinin yasaya aykırı olduğunu, davacının irtifak hakkı bedelinin ödenmediği hususundaki açıklamalarının doğru olmadığını, davacının irtifak hakkı konusunda bir alacağı varsa iflas hükümleri gereği bu konudaki alacaklarını iflas masasına kayıt ettirmesi gerektiğini, yapılan incelemede davacının alacaklarını masaya kaydettirmediğinin tespit edildiğini, bu konudaki sorumluluğun davacıya ait olduğunu, irtifak hakkı bedelinin ödenmemesinin irtifak hakkı terkinini gerektiren bir durum olmadığını,

irtifak hakkının Bakanlık Makamının 30.05.2017 tarih 15874 sayılı olur ile iptal edildiği savunmasının da gerçeği yansıtmadığını, yasa gereği bu tür iptal işleminin iflas tarihinden sonra yapılması halinde tebligatların iflas masasına veya iflas idaresine yapılması gerektiğini, iflas masasına yapılan böyle bir bildirimin de bulunmadığını, bu nedenle yapılan işlemin hukuka aykırı ve geçersiz olduğunu, tapu kayıtlarına göre müflisin irtifak hakkının devam ettiğini, irtifak hakkı süresinin de dolmadığını, masanın bu hakkı üzerinde tasarruf yaptığında kalan süre içerisinde gereken ve eksik kalan yatırımların yapılmasının mümkün olacağını,

müvekkili tarafından yapılan alt yapı ve üst yapı imalatları için bilirkişilerce belirlenen rakamların çok düşük tutulduğunu, belirlenen değerlere ve belirleme yöntemine itiraz ettiklerini, müflisin yaptığı imalatların çok daha yüksek maliyetli olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Bakanlık incelemelerinde irtifak kurulan alanın boş olduğu çalışan bulunmadığının tespit edildiği, şirketin 2011 ve 2012 yıllarında yıllık irtifak hakkı bedellerini ödediği ancak 2013 yılı ve sonrasında irtifak hakkı bedellerini ödemediğinin tespit edildiği, davalı tarafça bu durumun aksini kanıtlar herhangi bir ödeme belgesi ibraz edilmediği, davalı tarafından ödeme yapıldığı veya sözleşme gereği yükümlülüklerin yerine getirildiğine ilişkin iddiada bulunulmadığı ve delil ibraz edilmediği, ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/5 Değişik İş dosyası ile yapılan tespitte bu tarih itibari ile irtifak tesis edilen alanın boş olduğu ve amacı dışında hayvan barınağı olarak kullanıldığının tespit edildiği,

tüm bu durumların sözleşmenin ağır ihlali olduğu ve neticeten 30.05.2017 tarihli Bakanlık Oluru ile irtifak hakkının iptal edilerek iflas idaresine bildirildiği ve iflas idaresi tarafından durum en geç 02.08.2017 tarihinde öğrenilmiş olmasına rağmen İflas İdaresi tarafından Bakanlık işleminin iptali talebi ile dava açılmadığı ve iptal işleminin kesinleştiği bu kapsamda davalı lehine tapuya şerh verilen irtifak hakkının ortadan kalktığı ve şerhin herhangi bir hakka dayanmaması nedeni ile TMK'nın 683. maddesi kapsamında davalının, davacının mülkiyet hakkını herhangi bir hakka dayanmadan kullanmasına engel olduğu,

taraflar arasında imzalanan irtifak hakkı sözleşmesinin 17. maddesinin irtifak hakkı sözleşmesinin ağır şekilde ihlali halinde herhangi bir yargı kararı aranmaksızın irtifak hakkı iptal edilerek taşınmaz üzerindeki muhdesatın, zemin maliki idareye intikal edeceği ve ilgili idarenin talebi üzerine irtifak hakkının tapu idarelerince re'sen terkin edileceği düzenlemesi hep birlikte değerlendirildiğinde davanın kabulüne, dava konusu 297 parsel numaralı taşınmaz üzerinde ...

Patlayıcı Maddeler San. Tic. A.Ş. lehine 49 yıl süre ile bağımsız ve sürekli nitelikli tesis edilen irtifak hakkının tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde:

a. İrtifak hakkının, masanın mal varlığını oluşturduğunu, irtifak hakkı süresinin sona ermediğini, halen devam ettiğini,

b. İrtifak hakkı bedelinin ödenmediği açıklamalarının yerinde olmadığını,

c. sözleşmeden doğan bir alacağı varsa bunu iflas masasına kayıt ettirmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yatırım ve istihdamın teşviki amacıyla taşınmazda irtifak hakkı verilmesi sözleşmesi uyarınca tesis edilen irtifak hakkının terkini istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemeleri'nin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR