Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/2549 K.2026/113

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar asıl ve birleşen davalardaki karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı kooperatife yaptığı müracaat sonucu üyeliğinin kabul edilmediğini, bu konuda müvekkilinin tespit davası açtığını ve davayı kazandığını, müvekkilinin davalı kooperatife üyeliğinin 28.03.2003 tarihinde yapıldığını, 10.10.2005 tarihinden itibaren 36 ay süre ile kooperatife üye olamadığından dolayı zarara uğradığını ileri sürerek, 54.000.00 TL tazminatın davalı kooperatiften tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/529 Esas sayılı dosyasında davacı vekili müvekkilinin 28.03.2003-10.10.2005 tarihleri arasındaki aylık 400 TL’den 12.000,00 TL zararını talep etmiş, 10.06.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 36.000,00 TL'ye artırmıştır.

3.Birleşen Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/23 Esas sayılı dosyasında davacı vekili müvekkilinin 10.10.2008-01.08.2011 tarihleri arasındaki aylık 400 TL’den 13.600,00 TL zararını talep etmiş, 10.06.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 70.950,00 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen davalarda davalı vekili cevap dilekçesinde, zamanaşımı itirazında bulunarak davaların reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin bozma kararına uyarak verdiği 22.02.2021 tarihli ve 2017/135 Esas, 2021/186 Karar sayılı kararı ile, asıl ve birleşen 2011/23 Esas sayılı davanın kısmen kabulüne, birleşen 2011/529 Esas sayılı davanın zamanaşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Mahkemenin 22.02.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 29.09.2022 tarihli, 2021/3794 Esas, 2022/4446 Karar sayılı ilâmıyla; davacı vekilinin birleşen 2011/529 Esas sayılı davada verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının reddi ile bozma ilâmında belirtilmesine rağmen davalı kooperatifin üye sayısı kooperatifte aracı olan çalışan ortak sayısı bu ortaklara rutin bir şekilde hangi aralıkta iş verdiği ve bu işlerden elde edilen ortalama kazanç belirlenmeden,

davacının boşta kaldığı dönem içerisinde kooperatif dışında çalışma yapmış olabileceği değerlendirilmeden eldeki kararın verildiği, öncelikle davacının zarar istediği dönem içerisinde aracının olup olmadığı, davalı kooperatifin üye sayısı kooperatifte aracı olan çalışan ortak sayısı bu ortaklara rutin bir şekilde hangi aralıkta iş verdiği ve bu işlerden elde edilen ortalama kazanç belirlenip, bu kazançtan araç için yakıt amortisman vb giderler düşülüp, davacının boşta kaldığı dönem içerisinde kooperatif dışında çalışma yapmış olabileceği de göz önünde bulundurularak,

tüm bu veriler ışığında davacının kazanç kaybının şehirler ve ilçeler arası yolcu taşıma sektöründe faaliyet gösteren uzmanın da katıldığı bilirkişi kurulundan rapor aldırılarak tespit edilmesi, bilirkişi raporu ile kazanç kaybının gerçek miktarının somut verilerle tam olarak saptanamaması halinde TBK'nın 50. vd. madde hükümleri uyarınca mahkemece somut olayın özellikleri gözönünde bulundurularak, takdiren hakkaniyete uygun bir miktar kazanç kaybına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma ilâmı doğrultusunda alınan bilirkişi raporunda davacının 13.07.2001-31.10.2011 arasında 34... plaka sayılı araç sahibi olduğu bu bağlamda talep dönemi içerisinde araç maliki olduğunun kabul edilmesi gerektiği, davalı kooperatifin defter kayıtları imha edildiğinden dava dönemine ait iş yoğunluğu ile emsallerden daha çok veya daha az olduğuna ilişkin net bir tespit yapılamadığı,

ne var ki TBK 50. maddesine göre hakimce değerlendirme yapılması gerektiği ancak bu değerlendirmenin keyfi olmadığı bu itibarla 05.02.2025 tarihli heyetten aralıklı olarak tahmini gelir ve giderin hesaplanması konusunda rapor alındığı alınan raporda dosya kapsamında alınan raporlarda piyasa şartları kapsamında elde edilen gelirin emsal tespiti bakımından 26.05.2014 tarihli raporun gerçeğe en uygun rapor olup,

bu raporda da gider yönünden tespit yapılamadığından emsal olarak faaliyet gösteren Karayolu Yük Taşıma Kooperatifi gibi kooperatifler nezdinde yapılan araştırmada ortalama aylık gelirin %30'unun giderlere (araç bakımı ve yakıt vs.) harcandığı bakiyesinin ise sektörel net kazanç olarak değerlendirildiği, bu bağlamda kesinleşen dava konusu dönem hariç 10.10.2005-10.10.2008 arası kazanç miktarı 51.600,00 TL kazanç, 15.480,00 TL gider olmak üzere net kazancın 36.120,00 TL.

10.10.2008-01.08.2011 arası içinse 70.950,00 TL kazanç, 21.285,00 TL gider net kazancın ise 49.665,00 TL den davalı kooperatif tarafından belgelerin tam olarak sunulmadığı da gözetilerek takdiren %15 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak takdir olunan tazminat bedellerinin talep olunan tarihlere göre vicdani kanaate uygun olup taraflarca aksinin ileri sürülüp kanıtlanamaması da gözetilerek Mahkememizin asıl dava olan 2023/7 Esas (bozma öncesi 2013/457 Esas sayılı) dosyası yönünden; davanın kısmen kabulü ile.

30.702,00.TL maddi tazminatın dava tarihi olan 01.03.2009 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, Mahkememizin birleştirilen 2011/23 Esas sayılı dosyası yönünden.

Davanın Kısmen Kabulü ile 42.215,50 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 12.08.2011 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, %15 hakkaniyet indirimi uygulanan kısım bakımından davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; zamanaşımı itirazlarının değerlendirilmediğini, husumet itirazlarının dikkate alınmadığını, davacının taleplerini somutlaştırmadığını, rapora itirazlarının değerlendirilmediğini, üyelik şartlarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmediğini, bozma ilâmındaki gibi davacının boşta kaldığını iddia ettiği dönem içerisinde kooperatif dışında çalışma yapmış olabileceğinin değerlendirilmediğini, faiz başlangıç tarihlerinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre asıl ve birleşen davalar, kooperatif üyeliğine dayalı kazanç kaybının tahsili istemine ilişkindir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, asıl ve birleşen dosyalarda davalı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davalı vekilinin asıl ve birleşen 2011/23 Esas sayılı davalarda temyiz itirazlarının incelenmesinde:

Mahkemece, Dairemizin 29.09.2022 tarihli, 2021/3794 Esas, 2022/4446 Karar sayılı bozma ilâmına uyulduğu halde, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmeden karar verildiği anlaşılmıştır. Bozma ilâmında belirtilmesine rağmen davacının boşta kaldığı dönem içerisinde kooperatif dışında çalışma yapmış olabileceği değerlendirilmeden eldeki karar verilmiştir.

Bu nedenle öncelikle davacının zarar istediği dönem içerisinde aracının olup olmadığı, davalı kooperatifin üye sayısı kooperatifte aracı olan çalışan ortak sayısı bu ortaklara rutin bir şekilde hangi aralıkta iş verdiği ve bu işlerden elde edilen ortalama kazanç belirlenmeli, bu kazançtan araç için yakıt amortisman vb giderler düşülmeli, davacının boşta kaldığı dönem içerisinde kooperatif dışında çalışma yapmış olabileceği de göz önünde bulundurularak,

tüm bu veriler ışığında davacının kazanç kaybının şehirler ve ilçeler arası yolcu taşıma sektöründe faaliyet gösteren uzmanın da katıldığı bilirkişi kurulundan ek rapor aldırılarak tespit edilmesi, bilirkişi raporu ile kazanç kaybının gerçek miktarının somut verilerle tam olarak saptanamaması halinde TBK'nın 50. vd. madde hükümleri uyarınca mahkemece somut olayın özellikleri gözönünde bulundurularak, takdiren hakkaniyete uygun bir miktar kazanç kaybına hükmedilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1,Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,