Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/3047 K.2026/193

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; borçlu aleyhine takip yapıp emekli ikramiyesi üzerine haciz konulduğunu, düzenlenen sıra cetvelinde paylaşıma konu bedelin tamamının davalıya ödendiğini, ancak davalı alacağının muvazaalı olduğunu, gerçek bir alacağa dayanmadığını belirterek sıra cetvelinin kendi alacağına öncelik verilecek şekilde düzeltilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının paylaşıma konu bedel üzerinde haczi bulunmadığını, davada hukuki yararı olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafın alacağının gerçek bir alacak olduğuna ilişkin delil sunamadığı, alacağını ispatlayamamış olduğu, her zaman düzenlenmesi mümkün olan bononun, üçüncü kişi açısından alacağın varlığını kanıtlamaya tek başına yeterli delil olarak kabul edilemeyeceği gerekçeleriyle davanın kabulü ile; sıra cetvelinde davalı alacaklıya ayrılan payın öncelikle davacının alacaklı olduğu dosya alacağına tahsisine, kalan kısmın davalıya bırakılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının paylaşıma konu emekli ikramiyesi üzerinde usulüne uygun konulmuş bir haczi bulunmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık sıra cetveline itiraz istemine ilişkindir.

Borçlunun üçüncü kişilerdeki mal, alacak ve diğer haklarının haczi İİK’nın 89. maddesi çerçevesinde mümkün kılınmıştır. Bu hükümle, üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi tebliğ edilmek suretiyle söz konusu mal, alacak ve hakların haczine imkân tanınmış, tebliğ edilen haciz ihbarnamelerine üçüncü kişinin itiraz yolu açık tutulmuştur. Kendisine birinci haciz ihbarnamesi gönderilen kimsenin, bu haciz ihbarnamesine itiraz etmemesi halinde, mal yedinde ve borç zimmetinde sayılır.

Üçüncü kişinin ihbarnameye süresi içinde itiraz etmesi halinde, usulüne uygun bir haczin varlığından bahsedilemez. Elinde borçluya verilmesi gereken bir mal ya da para bulunan üçüncü kişinin, gerçeğe aykırı itirazı halinde dahi hacizden söz edilemez ve alacaklının hakları ancak aynı yasanın 89/4 ve 120/2. maddeleri çerçevesinde korunabilir.

Borçlunun üçüncü kişi ile arasındaki bir hukuki ilişkiye dayanan henüz doğmamış olmakla beraber doğması muhtemel alacakları için İİK'nın 89. maddesine göre haciz ihbarnamesi gönderilebilir. Üçüncü kişilerde hak ve alacakların ne şekilde haczedilebileceği anılan maddede gösterilmiştir.

Bu yola tevessül etmeden, sadece haciz tezkeresi ile konulan haciz aynı Yasa'nın 88. maddesi kapsamında menkul haczi olarak nitelendirilebilir ve ancak mevcut bir hak ve alacak üzerine konulabilir; bir diğer ifade ile üçüncü kişi nezdinde doğacak (beklenen) alacakların tezkere yazılması suretiyle haczi mümkün değildir. Öte yandan bu yöntemde üçüncü kişinin itirazına ilişkin bir düzenleme de bulunmamaktadır.

Haciz ihbarnameleri ile borçlunun borçlusu konumundaki üçüncü kişinin elinde o anda bulunan mal, alacak ve diğer hakların haczedilmesi mümkün olduğu gibi, borcun tamamen ödenmesine kadar geçecek sürede (aylık kira bedeli, emekli ikramiyesi ve yüklenici lehine tahakkuk eden hak edişler vb. gibi) üçüncü kişi nezdinde oluşacak alacakların da haczine olanak tanınmıştır.

Anılan Yasa hükümlerinin uygulanmasından vazgeçilerek, bir diğer ifade ile, haciz ihbarnamesi göndermek yerine müzekkere ile alacak üzerine haciz konulması aynı Yasa'nın 88. maddesinde düzenlenen menkul haczi hükümlerine tabidir. Diğer yandan, üçüncü kişi nezdinde bulunan alacak için haciz talebi halinde, haciz tarihi belirlenirken gözetilecek tarih, haciz yazısının yazıldığı tarih değil, üçüncü kişiye ulaşıp, kayda işlendiği tarihtir.

Para ya da alacak hacizlerine ilişkin işlemler, kural olarak İİK'nın 88. maddesi hükmü uyarınca menkul mal haczini düzenleyen hükümlere göre yapılır. Borçluya ait nakit parayla karşılaşan icra memuru, İİK'nın 88. maddesi hükmü çerçevesinde bu parayı haczedebilir. Üçüncü kişinin elindeki bir paranın İİK’nın 89. maddesine göre değil de, taşınır hacizlerine ilişkin 88. maddesine göre haczedilmesinde, tıpkı taşınırlarda olduğu gibi, paranın somut olarak üçüncü kişi elinde mevcut olması gerekir. Henüz mevcut olmayan bir paranın taşınır hükümlerine göre haczine yasal olanak bulunmamaktadır.

Somut olayda, dava dışı borçlu .........ın 17.07.2023 tarihinde emekli olduğu .... Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü yazısı ile sabit olup bu tarih itibariyle emeklilik ikramiyesine hak kazanmıştır. Davacının alacaklı olduğu icra dosyasında borçlunun emeklilik ikramiyesinin hacziyle ilgili bu tarihten önce çeşitli tarihlerde İİK'nın 88. maddesi hükmü çerçevesinde yazı yazıldığı, son yazının ise emeklilik tarihinden önce 14.06.2023 tarihli olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda davacının dava dışı borçlunun bedeli paylaşıma konu emeklilik ikramiyesi üzerinde geçerli bir haczinin bulunmadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR