Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/4133 K.2026/192

Bölge Adliye Mahkemesi kararı alacaklı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. TALEP, Talep eden vekili talep dilekçesinde; müvekkili kimyevi gübre üretimi ve ticareti alanında faaliyet gösterdiğini, zaman içinde ekonomik durumunun bozulduğunu, sunulan konkordato projesi kapsamında borçlarını ödeyeceğini ileri sürerek konkordatonun tasdikine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Müdahil alacaklı vekilleri sundukları müdahale dilekçeleri ile yargılamaya müdahil olmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile konkordato projesinin tasdikine ilişkin şartların gerçekleştiği, konkordatonun borçlunun iflasına nazaran alacaklıların lehine olduğu, teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı bulunduğu gerekçeleriyle talebin kabulü ile konkordato projesinin tasdikine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı .... Türk Katılım Bankası A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Alacaklı .... Türk Katılım Bankası vekili temyiz dilekçesinde; alacağının projeye eksik yazıldığını, bir kısım alacağının USD cinsinden olup bu haliyle kaydı gerektiğini, bu hususun nisabı etkileyeceğini ve talep eden borçlunun kötüniyetli olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Talep, konkordatonun tasdiki istemine ilişkindir. Konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurabileceği kendine özgü bir cebri icra kurumudur. Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır.

Konkordato ile alacaklılar, alacaklarının bir kısmından vazgeçerler ve/veya borçluya, ödeme konusunda belirli bir vade tanırlar. Borçlunun borcun belli bir yüzdesini ödemeyi taahhüt ettiği ve alacaklıların da kalan alacaklarından vazgeçtiği durumda tenzilat konkordatosu söz konusu olur. İçinde bulunduğu mali koşullara göre borçluya borçlarını belirli bir oran ve/veya vadeyle ödeme imkanı verilmesi hem borçlu bakımından ve hem de alacaklılar bakımından olumlu sonuçlar doğurur. Aksi halde bu durumdaki borçlunun iflas etmesi, faaliyetlerinin tümüyle sona ermesine ve alacaklıların alacaklarını büyük oranda tahsil edememelerine neden olacaktır.

Konkordato; vade verilmesi, tenzilat yapılması ve bu ikisinin birlikte kabulü olan karma konkordato şeklinde olması mümkündür.

Konkordato talebi ile birlikte mahkemelerce kanundan kaynaklanan birtakım tedbirler alınmakta ve bu tedbirler tasdik kararı verilmesine kadar devam etmektedir. Bu süreler kanun koyucu tarafından oldukça kısa tutulmuş olup, kesin olarak da belirlenmiştir. Mahkemelerce tasdik kararı verilmesinden sonra uzun bir süre ödemesiz dönemin kabul ediliyor olması tedbirlerin bu süre kadar uzamasına sebep olacaktır ki böyle bir sonuç kanun koyucunun amacına uygun düşmez. Mahkemelerin projeye alacaklıların lehine müdahale etmesi mümkün iken, uzayan sürelere müdahale edilmemesi konkordatonun ruhuna aykırı düşecektir.

Öte yandan, konkordato projesinin tasdiki için evvela projenin kanunun aradığı nisapla alacaklılar tarafından kabul edilmiş olması gerekmektedir. Bunun yanı sıra borçlu tarafından teklif edilen tutarın kaynaklarıyla orantılı olması ve olası bir iflas halinde alacaklıların eline geçecek tutarın konkordato projesinde vaat edilen tutardan az olması yani konkordatonun alacaklılar için iflasa nazaran daha avantajlı olması gerekir. Bu şartlarla birlikte tasdik harcının yatırılması, imtiyazlı alacakların ve mühlet içi borçların da ödenmesi veya teminata bağlanması diğer şartlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

İcra ve İflas Kanunu'nun 305. maddesinde aranan konkordatonun tasdiki şartları zorunlu unsurlar olup, mahkemece bunların varlığı re'sen araştırılır. Mahkeme gerekli koşulların bulunmadığını tespit ederse, talebin reddine karar verir. Kararın gerekçesinde, şartlardan hangisinin ya da hangilerinin mevcut olmadığını dayanaklarıyla açıklaması gerekir.

Bu açıklamalar ışığında borçlu şirket yönünden konkordatonun tasdiki şartlarının mevcudiyetine yönelik olarak yapılan incelemede;

1) 20.01.2023 havale tarihli geçici mühlet raporunda talep eden borçlu şirketin toplam 77 alacaklısı bulunduğu, bu alacaklılardan 59 tanesinin adi alacaklı olup konkordatoya tabi alacağı bulunduğu yönünde tespit yapılmış olmasına rağmen nihai raporda ve tasdik edilen projede 9 alacaklının yer aldığı ve bu alacaklıların akıbeti hakkında bir açıklama yapılmadığı görülmüştür.

2) Konkordato uygulamalarında kanun koyucu rehinli alacaklılarla adi alacaklıları aynı muameleye tabi tutmamış ve rehinli alacaklıların adi alacak nisabına dahil edilmesine mani olmuştur. Bu genel ilkeye rağmen tasdik edilen projede bir kısım alacaklıların rehinli alacaklı olduğu, talep eden temyiz edenin de alacak belgelerinin tetkikinde bir kısım alacağının ipotekle teminat altına alınmış olduğu ancak bu alacaklardan ne kadarının rehinle teminat altına alındığı ve ne kadarının rehinli alacak, ne kadarının adi alacak olarak değerlendirilerek nisaba dahil edildiği anlaşılamamaktadır.

3)Konkordato projesinin tetkikinden alacaklı ... Kimya Dış Tic. A.Ş’nin garantör sıfatıyla başka alacaklıların alacağını ödemek suretiyle bu alacaklıların yerine geçerek alacaklı sıfatını kazandığı görülmüştür. Bu alacaklının geçici mühlet raporunda 15.587.597,00 TL tutarında alacağı varken nisapta 80.033.188,00 TL olarak dikkate alındığı ve bu artışın başka alacaklıların borçlarını üstlenmesinden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ancak buna ilişkin belgeler, ödemeler ve tutarlar da Yargıtay denetimine elverişli şekilde somut ve objektif olarak ortaya konmamıştır.

4) Yukarıda açıklandığı üzere konkordatonun tasdiki için sunulan projenin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması gerekmektedir. Bu bağlamda dosyaya ibraz edilen geçici mühlet raporunda borçlu şirketin cari oranının 15,18 olduğu tespiti yapılmıştır. Cari oran bir şirketin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü göstermektedir. Komiser raporunda yapılan bu tespitin doğru olması halinde borçlu şirket likidite bakımından çok güçlü durumdadır. Bu itibarla bu tespit yönünden de sektörel ortalamayla mukayeseli bir şekilde inceleme yapılarak tasdik için gerekli koşul olan teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması şartının incelenmesi zorunludur.

Bu durumda mahkemece; gelinen aşamada talep eden şirketin konkordato projesinin tasdikine ilişkin şartların İİK'nın 305. maddesi uyarınca değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle eksik inceleme ve yanlış değerlendirme ile konkordatonun tasdikine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;