Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/678 K.2025/3295

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen dosyada davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 07.10.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl ve birleşen davada davalı vekili Avukat ... ile asıl ve birleşen davada davacı vekili Avukat ....'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında düzenlenen 01.11.2011 tarihli sözleşme ile davalının yükleniminde olan .... Emniyet Müdürlüğü inşaatlarının güçlendirme ve onarım işine ilişin mekanik tesisat işlerinin müvekkili tarafından üstlenildiğini, müvekkilinin dava dışı kurum tarafından izin verilmemesi nedeniyle belli mahallerde işi yapabildiğini, sözleşme kapsamında yer alan işler dışında davalının talimatı ile sözleşme dışı işleri de yaptığını, ancak sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedildiğini, iş bedelinin ödenmediği gibi sözleşmede teminat çeki olarak belirlenen ve davalıya teslim edilen çekin nakde çevrilmek istendiğini ileri sürerek, müvekkilinin 70.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında düzenlenen sözleşme kapsamında müvekkilinin sözleşme kapsamında yer alan işler ile sözleşme dışı işleri tamamladığını, ancak müvekkilinin sözleşme ile yüklendiği işlerin büyük bir kısmını müvekkile yer teslimi yapılmaması nedeniyle yapamadığını, davalı tarafça bakiye iş bedelinin ödenmediğini ileri sürerek, 778.182,55 TL iş bedeli alacağının 10.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının sözleşme ile üstlendiği edimleri tam olarak ve zamanında yerine getirmediğini, sözleşme dışı iş yapılmadığını, tespit dosyasında düzenlenen rapor ile işin %30 oranında yapıldığının tespit edildiğini, yapılan ve yapılmayan işlerin liste halinde belirlendiğini, yer tesliminin yapıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sözleşme konusu asıl iş kapsamında yaptığı imalatlarının toplam bedelinin 507.554,45 TL, sözleşme haricinde yaptığı imalatların toplam bedelinin ise 961.702,16 TL olduğu, bu durumda yapılan toplam imalat tutarının 1.439.916,54 TL olup, taraf şirketlerin ticari defterlerinde kayıtlı ve tarafların kabulünde olan davalı tarafından davacıya ödenen bedeller ile stopaj kesintisi, SGK kesintisi toplamı 700.982,67 TL tenzil edildiğinde davacının davalıdan talep edebileceği bakiye hakediş alacağının 738.933,87 TL olduğu,

öte yandan davacı taşeron tarafından yapılan 2. hakedişteki düzeltmenin yapılan imalatlar, taraflar arasındaki düzenlenen tutanaklar ve ilave işlerin kapsamı ile uyumlu olduğu, bu durumda davalının söz konusu hak edişteki düzeltme öncesinde davacının hak edişinden yaptığı 44.738,31 TL'lik ödeme kesintisinin geçerli hukuki bir dayanağı bulunmadığı, davacının nihai hakediş alacağı olarak tespit edilen miktardan mahsup isteminin de yerinde ve haklı olmadığı,

davalı tarafından davacı alt yükleniciye işi kararlaştırılan sürede ifa edebilmesi için iş yerinin tesliminin tam olarak zamanında yapılmadığı gibi sözleşme dışı ilave işlerin yapılması için gerekli ve yeterli süre uzatımının da verilmediği, davalı tarafından sözleşmenin feshinin haklı bir sebebe dayanmadığı,

bu durumda mahsup talebinin de hukuki dayanaktan yoksun olup reddi gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulüne, dava konusu çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çekin davacıya iadesine, birleşen davanın kısmen kabulüne, 738.933,87 TL'nin 12.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde; sözleşme kapsamında yapılan işlerin bedelinin hatalı hesaplandığını, mukayeseli keşif özeti ve ihale evraklarında görünen ve gerçekte yapılan işlerle davacının sunduğu evraklarda -sözde yaptığını iddia ettiği- işlerin karşılaştırmasının yapılmadığını, raporların hiçbirinin denetime elverişli olmadığını, davacının tek taraflı hazırladığı belgeler nazara alınarak karar verildiğini, iş azalmalarının dikkate alınmadığını, sözleşme dışı işler bakımından ispata elverişli belge sunulmadığını,

dava dışı iş sahibi ile müvekkili arasında düzenlenen belgeler ile davacı belgelerinin karşılaştırılması gerektiğini, sözleşmede anahtar teslim üstlenilen işlerin bedelinin ilave iş olarak talep edilemeyeceğini, hakedişte elle yapılan düzeltmenin kabulünün mümkün olmadığını, müvekkilinin alacaklarının mahsup edilmesi, hakedişlerde yapılan kesintilerin ödeme olarak hesaba katılması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmış olup, asıl davada menfi tespit, birleşen davada alacak istemine ilişkindir.

Taraflar arasında düzenlenen 01.11.2011 tarihli sözleşme ile .... Emniyet Müdürlüğü binasının güçlendirme ve onarım inşaatı kapsamında kalan mekanik tesisat işlerinin yapımı kararlaştırılmıştır. Sözleşme birim fiyat esaslı olup, iş bedeli 975.000,00 TL+KDV olarak belirlenmiştir. Davacı alt yüklenici, davalı yüklenicidir.

1. Asıl davada davacı vekili sözleşmenin 7.1. maddesi gereğince davalıya teslim edilen teminat çeki bakımından menfi tespit talep etmiş olup, bu talebin birleşen dava yönünden izah edilen tespitler değerlendirilerek bir karara bağlanması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

2. İlk Derece Mahkemesince taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümü için üç farklı bilirkişi kurulundan rapor alınmış ise de, Bölge Adliye Mahkemesi’nin 08.03.2022 tarihli ve 2020/988 Esas, 2022/193 Karar sayılı İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ilişkin kararından sonra alınan 31.07.2023 tarihli uzlaştırma raporunun ve 05.03.2024 tarihli ek raporun kaldırma gerekçelerini ve tarafların teknik itirazlarını cevaplamadığı halde, çelişkili raporlara dayanılarak ve tarafların teknik itirazları giderilmeden hüküm kurulmuş, bilirkişi raporunun Yargıtay denetimine elverişli olmadığı dosya içeriği ile anlaşılmıştır. Öte yandan mahkemece davalının feshinin haksız olduğu tespit edilerek hüküm kurulmuş ise de bu konudaki değerlendirmenin de açık ve denetime elverişli olmadığı görülmüştür.

O halde mahkemece yapılacak iş.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 281/3. maddesi uyarınca maddi gerçeğin ortaya çıkması için HMK’nın 266. maddesi hükmüne göre yeniden oluşturulacak uyuşmazlık konusunda uzman teknik bilirkişi kurulundan dosyada bulunan tüm bilirkişi raporları değerlendirilerek ve dava dışı iş sahibi ile davalı yüklenici arasında düzenlenen sözleşmeye ilişkin tüm evrak, hakedişler ve eki belgeler de incelenerek sözleşmenin feshinde davalı yüklenicinin haklı olup olmadığının denetime elverişli şekilde değerlendirilmesi ve gerekçelendirilmesi,

davacı tarafça yapılan sözleşme kapsamındaki işler ile sözleşme kapsamı dışında yapıldığı ileri sürülen işlerin açık şekilde tespit edilmesi, davalı yüklenicinin iş azalışı olduğunu ileri sürdüğü iş kalemlerinin belirlenmesi, yine davalı yüklenicinin bir kısım işleri dava dışı 3. kişiye yaptırdığı iddiasının değerlendirilerek karine olarak davalı yüklenici işi başkasına yaptırdığını ispat edemediği takdirde bu işleri davacı taşeronun yaptığının kabul edilmesi suretiyle sözleşme kapsamındaki iş ile ilave iş bedelinin belirlenmesi,

belirlenen bu bedelden ihtilafsız ödemeler ile mahsubu gereken kalemler varsa bu kalemlerin mahsup edilerek hazırlanacak gerekçeli ve denetime elverişli, tarafların teknik itirazlarını karşılayan rapor alınıp, asıl ve birleşen davada sonucuna uygun şekilde hüküm kurmaktan ibarettir.

Açıklanan nedenlerle kararın bozulması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Takdir olunan 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl ve birleşen davada davacıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan asıl ve birleşen davada davalıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,