Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2012/8638 K.2013/8563

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dava taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de dava koşulunun araştırılması yönünden toplanan deliller hüküm vermeye yeterli değildir.

Dava dilekçesi ve hükmün gerekçesi ile dosya içerisindeki belgelerden dava konusu muhdesatların üzerinde yer aldığı taşınmazlar hakkında Şarköy Sulh Hukuk Mahkemesinin 2008/29 Esas sayılı dosyası üzerinden görülen ortaklığın giderilmesi davasının sonuçlandığı (2008/390 karar sayısı ile) anlaşılmaktadır.

Aidiyet tespiti davaları kendine özgü davalardan olup dava sonucunda elde edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Taşınmaz üzerinde bulunan muhdesat yönünden derdest ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığı takdirde bu dava görülemez. Kural olarak, öğretide ve yerleşik Yargıtay uygulamasında bu tür davalar yönünden eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki bir yararın bulunmadığı kabul edilmiştir.

Bu hukuksal olguların ışığı altında duraksamasız belirtmek gerekirse hukuki yarar dava koşuludur ve davanın her aşamasında mevcut olması gerekir.

Somut olayda ortaklığın giderilmesi davası sonunda verilen kararın kesinleşmesi halinde, davacı tarafın tespit davası açmakta başlangıçta var olan hukuksal yararının ortadan kalkacağı ve bu durumda davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verileceği gözetildiğinde davada sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için verilen kararın kesinleşip kesinleşmediğinin belirlenmesi gerektiği kuşkusuzdur. Ne var ki bu husus mahkemece araştırılmadığı gibi anılan ortaklığın giderilmesi dava dosyası da getirtilmediğinden açıklanan olgu temyiz incelemesinde denetlenememektedir.

Dava koşulu olduğu kuşkusuz olan hukuki yararın, taraflarca öne sürülmese bile mahkemece ve temyiz aşamasında Yargıtay’ca kendiliğinden (resen) dikkate alınabileceği tartışmasızdır.