Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2012/9336 K.2013/8554

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalılardan ..., ..., ... ve ... ile ... tarafından istenilmiş olup, temyiz isteminin süresinde olduğu anlaşılmakla;dosya incelendi. Gereği görüşüldü:

Dava tapuya kayıtlı taşınmaz üzerindeki fabrika niteliğindeki muhdesatın 1/2 payının aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

Hemen belirtmek gerekir ki; aidiyet tespiti davaları kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Taşınmaz üzerinde bulunan muhdesat yönünden derdest ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığı takdirde bu dava görülemez. Kural olarak, öğretide ve yerleşik Yargıtay uygulamasında bu tür davalar yönünden eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki bir yararın bulunmadığı kabul edilmiştir. Bu hukuksal olguların ışığı altında duraksamasız belirtmek gerekirse hukuki yarar dava koşuludur ve yargılamanın her aşamasında var olması gerekir.

Öte yandan; aidiyet tespiti davalarının sadece ortaklığın giderilmesi davasının yargılaması sırasında muhtesatın davacı tarafından meydana getirildiğini kabul etmeyen ve uyuşmazlık çıkaran taşınmaz malik veya malikleri aleyhine açılması, uyuşmazlık çıkarmayan diğer taşınmaz malik veya maliklerinin gereksiz yere hasım gösterilmemesi gerekir.Bu kişilere karşı dava açılmasına adı geçenlerin sebebiyet vermeyeceği gibi,yine yargılama sırasında taşınmazdaki paylarını devreden maliklerin ortaklığın giderilmesi davasında taraf sıfatlarının son bulacağı ve bu olgunun da görülen davadaki konumlarını etkileyeceği kuşkusuzdur.

Ne var ki temyiz aşamasında bu yönde ileri sürülen hususların değerlendirilmesinin mevcut dosya kapsamıyla mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

O halde, davada az yukarıda açıklanan olguların belirlenmesi bakımından sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için öncelikle ortaklığın giderilmesi davasına ilişkin dava dosyası ile dava konusu taşınmaza ait güncel tapu kaydı getirtilmeli, tapu kayıt malikleri bu suretle belirlenmeli, güncel tapu kaydında paydaş olarak görülen kişilerin ortaklığın giderilmesi davasının yargılaması sırasında dava konusu muhtesatın davacı tarafa ait olduğunu açık bir biçimde kabul edip etmedikleri duraksamasız saptanmalı, davada kimlerin taraf olacağı bu şekilde belirlendikten sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm verilmelidir.