Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/1096 K.2013/19018

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava ve temyize konu 124 ada 180 parsel sayılı 7012,81 m2 yüzölçümündeki taşınmaz tarla niteliği ile davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ... tapu kaydına dayanarak dava açmıştır.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne, dava ve temyize konu 124 ada 180 parsel sayılı taşınmazın uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 30.07.2012 tarihli rapor ve haritada (A) harfi ile gösterilen 3458,15 m2 yüzölçümündeki bölümün davacı ... adına, geriye kalan ve dava konusu edilmeyen bölümün ise davalı Hazine adına tapuya tesciline, hak iddia edilmediği anlaşılan 124 ada 155 parsel sayılı taşınmaz hakkında açılan davanın reddi ile taşınmaza ait kadastro tutanak aslının olağan usuller ile kesinleştirmek üzere Tapu Müdürlüğü'ne geri çevrilmesine,

dava konusu edildiği anlaşılan 124 ada 181 parsel sayılı taşınmaz hakkında usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığından bu taşınmaz yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece dava ve temyize konu 124 ada 180 parsel sayılı taşınmazın uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 30.07.2012 tarihli rapor ve haritada (A) harfi ile gösterilen 3458,15 m2 yüzölçümündeki bölümünün davacının tutunduğu 11.10.1938 tarih 41 sayılı tapu kaydı kapsamında kaldığı gibi taşınmazın bu bölümü üzerinde tespit tarihinde zilyet davacı ... yararına 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14. maddesinde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma, uygulama hüküm vermeye yeterli değildir.

Şöyle ki; davacı tarafın dayanağı olan tapu kaydının uygulamasına ilişkin yerel bilirkişi, tutanak bilirkişi ve tanık sözleri soyut ve gerekçesiz uzman bilirkişi tarafından düzenlenen rapor ve eki harita keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan vermediğinden yetersiz olduğu gibi dosya kapsamında davacı tarafın dayanağı tapu kaydının tedavül edip etmediği veya dava dışı başkaca taşınmazlara revizyon görüp görmediğine dair bir cevabi yazıya rastlanmamıştır.

Öte yandan zilyetlik yönünden yapılan araştırma ve soruşturma da yetersiz olduğu gibi hükme dayanak yapılan yerel bilirkişi sözleri ile taşınmazın komisyon kararı ile ifraz edildiği 124 ada 155 parsel sayılı taşınmazın tespitinde görev yapan tutanak bilirkişilerinin beyanları çeliştiği halde tutanak bilirkişileri dinlenilmemiş, varsa nedenleri gerekçeli kararda gösterilmemiştir.

Ayrıca davacı ile dayanağı tapu kayıt malikleri arasındaki akdi ya da ırsi ilişki nüfus kayıtları getirtilerek denetlenmemiştir.

Kaldı ki dava konusu taşınmazın güney sınırında eylemli durumda 124 ada 178 parsel numarası adı altında tespit edilen mera niteliğindeki taşınmaz bulunmasına, davacı dayanağı tapu kaydının da kuzey ve güney sınırlarının mera okumasına rağmen somut olayda tahsisli mera araştırması yapılmadığı gibi komşu köylerden yerel bilirkişi dinlenilmek suretiyle kadim mera araştırması dahi yapılmamıştır. Böylesine yetersiz araştırma ve soruşturma ile hüküm kurulamaz.

Kural olarak, mahkemece bir yerin mera olarak kabul edilebilmesi için taşınmazın yetkili idari merciler tarafından mera olarak tahsis edilmesi yada taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde kamu malı niteliğinde mera olarak kullanılagelmiş olmasına bağlıdır.

O halde uyuşmazlığın saptanan niteliği dikkate alınarak taşınmazların bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753-5618 sayılı Yasalar uyarınca mera tahsisi yapılmış ise Özel İdare Müdürlüğünden, 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca taşınmazın bulunduğu bölgede mera tahsisi yapılmamış ise aynı doğrultudaki araştırma, 4342 sayılı Yasa uyarınca, mülki amirlikten sorulup saptanması zorunludur. Mahkemece bu doğrultuda bir araştırma ve soruşturma yapılmamıştır.

Kuşkusuz 4753 ve 5618 sayılı Yasalar ile 4342 sayılı Yasalar uyarınca taşınmazın bulunduğu bölgede mera tahsisi yapılmamış ise, aynı doğrultudaki araştırma dava sonucunda yararı olmayan taşınmazın bulunduğu köye komşu köyler halkından seçilecek elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi ve tanıkların anlatımları ile uyuşmazlık çözümlenecektir.

O halde sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle davacı tarafın tutunduğu 11.10.1938 tarih 41

sayılı tapu kaydı ilk oluştuğu günden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte varsa haritaları da Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Tapu Müdürlüğünden getirtilmeli, dayanılan kaydın dava dışı başka taşınmazlara revizyon görüp görmediği,

Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğünden sorulup saptanmalı, revizyon görmüş ise dava konusu taşınmaz ile revizyon gördüğü dava dışı taşınmazlara komşu taşınmazları da bir arada gösterecek şekilde geniş kapsamlı birleşik harita ile komşu taşınmazların tespit tutanakları varsa dayanakları kayıtlar Kadastro Müdürlüğü ve Tapu Müdürlüğünden getirtilmeli, ayrıca dava konusu taşınmaza komşu olan 124 ada 152, 151, 150, 149, 148, 153, 159, 156 ve 157 parsel sayılı taşınmazlara ait kadastro tutanak örnekleri ile varsa dayanağı kayıtlar Tapu Müdürlüğü'nden getirtilmeli,

sonrasında dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753 ve 5618 sayılı Yasalar uyarınca mera tahsisi yapılıp yapılmadığı Özel İdare Müdürlüğünden, 4342 sayılı Yasa uyarınca mera tahsisi yapılıp yapılmadığı Mülki Amirlikten sorulup saptanmalı, yapılmış ve bu yönetimsel işlemler kesinleşmiş ise mera tahsis haritası ve eki belgeler yerinden getirtilmeli, bundan sonra yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, dava konusu taşınmazın bulunduğu köye komşu köyler halkından seçilecek yerel bilirkişi ve tanıklar ve uzman bilirkişi tapu fen memuru ve uzman ziraatçi bilirkişi,

tespit tutanağı bilirkişilerinin tümü hazır olduğu halde dava konusu taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, öncesinde davacının dayanağı tapu kaydı yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi eliyle yerine uygulanmalı, kayıtlarda tarif edilen sınır yerlerinden yerel bilirkişice bilinemeyen sınırlar yönünden tanık bilgisine başvurulmalı, uzman bilirkişiden keşfi denetlemeye imkan verecek şekilde rapor alınmalı, dava konusu taşınmazın davacı tarafın tutunduğu tapu kaydı kapsamında kalıp kalmadığı duraksamasız belirlenmeli,

somut olayda davacı dayanağı tapu kaydının kuzey ve güney yönlerinin mera okuduğu gözetilerek değişebilir ve genişletebilir sınırlar ihtiva eden bu tapu kaydı yönünde okunan ve sabit sınır sayılan kişi taşınmazından başlamak üzere miktarı ile kapsam tayin edilmeli, dava konusu taşınmaz ya da taşınmaz bölümünün tutunulan tapu kaydı kapsamı dışında kaldığı saptandığı takdirde öncelikle taşınmaz ya da taşınmaz bölümünün kamu malı niteliğinde mera olup olmadığı araştırılmalı, bu araştırma yapılırken bölgede mera tahsisi yapılmış ise mera tahsis haritasının ölçeği ile kadastro paftasının ölçeği eşitlendikten sonra yerel bilirkişi yardımı,

uzman bilirkişi fen memuru eliyle yerine her iki harita çakıştırılmak suretiyle uygulanmalı, uygulamada haritalarda tarif edilen

belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerindeki doğal yada yapay sınır yerlerinden yararlanılmalı, bu yolla dava konusu taşınmazın mera tahsis haritasının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamaya meydan vermeyecek şekilde belirlenmeli, taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından mera tahsisi yapılmamış ise yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde mera olarak kullanılıp kullanılmadığı yolunda tespit tutanağı bilirkişilerinden olaylara dayalı bilgi alınmalı,

somut olayın özelliğine göre kişilerin dayandıkları bilgi ve belgelerin lehlerine olduğu kadar aleyhlerine de delil teşkil edeceği gözetilerek davacının dayanağı tapu kaydının iki yönünde mera okuduğu dikkate alınmak suretiyle dava konusu taşınmazın meradan açma olup olmadığı değerlendirilmeli, yapılan araştırma sonunda dava konusu taşınmaz ya da taşınmaz bölümünün davacının dayanağı tapu kaydı kapsamı dışında kaldığı gibi kamu malı niteliğinde mera da olmadığı sonucuna varıldığı takdirde bu kez zilyetlik araştırması yapılmalı, bu cümleden olarak dava konusu taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kimden kime kaldığı,

taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı olaylara dayalı bilgiler alınmalı, tespitte saptanan hukuksal olgu dikkate alınarak tutanak bilirkişileri taşınmaz başında dinlenerek tespitte saptanan hukuksal olgu ile hükme dayanak yapılan keşifte dinlenen yerel bilirkişi ile yapılması muhtemel keşifte dinlenecek olan yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları arasında aykırılık duraksamasız giderilmeli, öte yandan uzman ziraatçi bilirkişi aracılığıyla taşınmazlar bizzat mahkemece görülüp gözlenmeli, taşınmazların fiziksel yapısı, meyil durumu,

taş ve toprak unsurundan hangisinin galip olduğu ayrıntılı şekilde keşif tutanağına geçirilmeli, komşu taşınmazların toprak yapısı ile dava konusu taşınmazın toprak yapısı mukayese edilmeli, bu fiziksel olgular da keşif tutanağına geçirilmeli, dava konusu taşınmaza komşu taşınmazların tespit tutanakları içeriğine göre tespitlerine bir kayıt ve belge esas alınmadığı dikkate alınarak tutanakları içeriğinde vurgulanan maddi ve hukuki olgularla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli, belge esas alınmış ise sözü edilen belgelerin nizalı parsel yönünü ne biçimde ve kimin yeri olarak sınır gösterdiği incelenmeli,

davalı olup olmadıkları tespitlerinin kesinleşip kesinleşmediği incelenip irdelenmeli, özellikle uzman bilirkişi fen memurundan keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye, uzman ziraatçi bilirkişiden ise mahkemenin keşif tutanağına geçen gözlemini yansıtmaya elverişli ayrıntılı,

gerekçeli rapor alınmalı, taşınmazın fotoğrafları çektirilmeli daha sonra 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14. maddesi hükmüne göre davacı taraf ile ortak miras bırakanı ölmüş ise ortak miras bırakanın varsa, dava dışı mirasçılarının onaylı nüfus kayıt örnekleri ilgili Nüfus Müdürlüğünden getirtilerek kimlikleri bu yolla sağlıklı biçimde belirlenip ilgililer adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğiyle başkaca taşınmaz mal tespit yada tescil edilip edilmediği, Kadastro, Tapu ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüklerinden ayrı ayrı sorulup saptanmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.