Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2013/9744 K.2013/8425

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, davacının iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından geçerli neden olmadan feshedildiğini belirterek, feshin geçersizliğine ve davacı işçinin işe iadesine, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre için ücret ve diğer hakların belirlenmesini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili, belediyenin içinde bulunduğu ekonomik sebepler ve fen işlerindeki eleman fazlalığı nedeniyle feshin işletmenin ve işyeri gereklerine dayandığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davalı belediyenin cevabi yazısına göre iş akdinin fesih tarihinde aynı işi yapabilecek 2 görevlinin bulunduğu bunlardan birisinin 20/08/2003 tarihinde, diğerinin 16/08/2011 tarihinde işe alındığı ayrıca belediyeye 2011 yılında bir adet mevsimlik işçi alındığı belirtilmiştir. Davalı kurumdan alınan ve yukarıda zikredilen yazı cevabı karşısında davacının iş akdinin haksız olarak feshedildiği sonucuna varılmış, feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine, işe başlatmama tazminatının davacı işçinin kıdemine göre 8 aylık ücreti tutarında (23.708,72 TL) belirlenmesine karar verilmiş ve boşta geçen süre tazminatı belirlenmemiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca, mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin başvurusu üzerine işveren tarafından bir ay içinde işe başlatılmaz ise, işçiye ödenmek üzere en az 4, an çok 8 aylık ücreti tutarında tazminatın belirlenmesi gerekir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesin yerleşik uygulaması gereği, iş güvencesi niteliğindeki bu tazminat işçinin kıdemi, fesih sebebi gibi olgular dikkate alınarak belirlenmelidir.

Maddenin alt ve üst sınırları aşılamaz. Üst sınırın aşılmasının tek istisnası 2821 sayılı Sendikalar Kanunu’nun 31. maddesindeki sendikal nedenle yapılan fesihlerdir. Bu maddede sendikal neden halinde işe başlatmama tazminatının işçinin en az bir yıllık ücreti tutarında belirleneceği açıklanmıştır. Dairemizin uygulaması da bu yöndedir.

Dairemiz yıllık ücretli izinle ilgili 53. maddedeki kıdem sürelerini dikkate alarak 6 ay ile 5 yıl arasında kıdemi olan işçi için 4, 5 yıl ile 15 yıl arasında kıdemi olan işçi için 5, 15 yıldan fazla kıdemi olan işçi için 6 aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatın belirlenmesini öngörmekte, fesih sebebine göre bu miktarlarda azami sınır 8 aya kadar da çıkmaktadır.

Aynı maddenin 3. fıkrası gereğince, mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakların ödenmesini de hüküm altına alınması gerekir. İşçi işe başlatılırsa, peşin olarak ödenen bildirim süresine ait ücret ile kıdem tazminatı, yapılacak bu ödemeden mahsup edilir.

Bu süre üst sınır olup, aynı maddenin son fıkrası uyarınca sözleşme ile değiştirilemez, aksi hükümler geçersizdir. Yasa koyucu yargılama süresini dikkate alarak bu düzenlemeyi yapmıştır. Yargılama süreci 4 aylık sürenin altında kaldığında, kısaca fesih ile işe iade kararı sonrası başvuru arasında boşta geçen süre 4 aydan az olduğu takdirde, başvuru tarihine kadar ki ücret ve diğer haklar hüküm altına alınacaktır.

Ancak yargılama süreci 4 aydan fazla sürdüğünde, yasanın amir hükmü gereği boşta geçen süre için 4 aya kadar ücret ve diğer hakların ödenmesi gerekecektir. Görüldüğü gibi boşta geçen süre ücret ve diğer hakların ödenmesi, işe alınmaması şartına değil, işçi işe başlatılırsa da ödenmesi gereken bir alacaktır. Dolayısı ile işçinin işe başvurması bu alacağın muaccel olması için yeterlidir.

Boşta geçen süre için ücret ve diğer hakların ödenmesi, feshin geçersizliğine bağlı ikincil bir sonuçtur. Talep olmasa da mahkemece dikkate alınması gerekir. Ayrıca feshin geçersizliği istemi tespit niteliğinde olduğundan, boşta geçen süre için ücret ve diğer hakların miktar belirtilmeksizin, hüküm altına alınması ve ödenmesi gerektiğinin tespiti ile yetinilmesi gerekir.

Dosya içeriğine göre mahkemece feshin geçersizliğine ve davacı işçinin işe iadesine karar verilmesi yerindedir. Ancak boşta geçen 4 aya kadar süre için ücret ve diğer hakların belirlenmemesi ve davacının kıdemine göre işe başlatmama tazminatının üst sınırdan belirlenmesi hatalıdır. Davacının kıdemine göre işe başlatmama tazminatının 5 aylık ücreti tutarında belirlenmesi yerinde olacaktır. 4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.