Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2015/44679 K.2016/3796

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili; davacının asıl işveren olan davalı Bakanlığa bağlı hastanede diğer davalı alt işveren şirket üzerinden çalıştığını, iş akdinin işverence haklı nedene dayanmaksızın feshedildiğini belirterek bazı işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı şirket tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

Davalı Bakanlık vekili; davacının davalı idare işçisi olmadığı, idareye husumet yöneltilemeyeceğini savunmuştur.

... İş Mahkemesinin 13.6.2014 tarih ve 2013/285 – 2014/253 E – K sayılı kararı ile davacının çalıştığı yerin ... İlçesinde bulunduğundan bahisle yetkisizlik kararı vermiş, iş bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

... İş Mahkemesinin yetkisizlik kararının kesinleşmesinden sonra dosya yetkili mahkeme olduğu belirtilen ... Asliye Hukuk (İş) Mahkemesine gönderilmiştir.

... Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 23.10.2014 tarih ve 2014/321 – 441 E– K sayılı kararı ile “... davalı vekilince verilen cevap dilekçesinde davanın yetkisiz mahkemede açıldığını ileri sürdüğü ancak cevap dilekçesinin hiç bir yerinde yetkili mahkemenin ... Asliye (İş) Hukuk Mahkemesi olduğunu belirtmediği görülmüştür. 6100 Sayılı HMK ' nun 19./2 maddesi uyarınca "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir.

Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." açık hükmü karşısında usulüne uygun bir yetki itirazı olmamasına rağmen açılan davanın yetkisizlik nedeni ile reddine karar verilmesi yasaya yerleşik Yargıtay kararına aykırıdır. ...” gerekçesiyle karşı yetkisizlik kararı verilmiştir.

Yetkili mahkemenin hangi iş mahkemesi olduğu hususunun belirlenmesi gerekmektedir.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi uyarınca, iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme geçerli değildir.

İş mahkemesinin görevi kapsamında bulunan bir dava, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.

Türk Medeni Kanununun 19. maddesi uyarınca, gerçek kişi yönünden yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh olarak kabulü gerekir. Aynı Yasanın 49. maddesi gereğince, tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça, işlerinin yönetildiği yerdir.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde önemli olan işin yapıldığı işyeri tanımına, 5521 sayılı Yasada yer verilmemiştir. İşyeri, 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.

İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.

Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır.

İş veya toplu iş sözleşmesinin tarafları, davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer dışındaki bir mahkemenin yetkili olduğuna dair düzenleme yapmaları, 5521 sayılı Kanunun 5. maddesinin emredici nitelikteki son cümlesi gereğince geçersizdir. İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, davalı tarafça süresinde yetki itirazı yapılmamış olsa bile, mahkeme tarafından bu husus kendiliğinden göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hâkim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir.

Somut uyuşmazlıkta; dosya içerisinde yer alan davalılar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi, SGK evrakları ve tüm dosya kapsamına göre, davacının ... Devlet Hastanesinde çalıştığı, davalı şirket merkezinin ...'de, davalı Bakanlığın merkezinin ise ...'da bulunduğu anlaşılmıştır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesine göre gerek davalıların ikametgahları gerekse de işçinin işini yaptığı yer nazara alındığında Bursa İş Mahkemesinin yetkili Mahkeme olmadığı sabittir ve adı geçen Mahkemece verilen yetkisizlik kararı yerindedir. Her ne kadar ... Asliye Hukuk (İş) Mahkemesince davalılarca yetki itirazı yapılmadığı, bu bağlamda da yetkili mahkemenin de gösterilmediğinden bahisle karşı yetkisizlik kararı verilmiş ise de.

İş Mahkemelerinde yetki kuralı kamu düzenine ilişkin, kesin yetki kuralıdır ve taraflarca ileri sürülmese de Mahkemece resen nazara alınması gerekir. Yukarıda da ifade edildiği üzere davacının işini yaptığı yer ... Devlet Hastanesi olmakla ve HMK'nun 7/1. maddesine göre ortak yetkili Mahkemeye dair düzenleme de dikkate alındığında temyiz incelemesine konu davaya bakma hususunda yetkili mahkeme ... Asliye Hukuk (İş) Mahkemesidir.

Tüm bu tespitler karşısında hatalı değerlendirmeye dayanan ... Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 23.10.2014 tarih ve 2014/321 – 441 E – K sayılı yetkisizlik kararının bozulması gerekmiştir.