Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2015/5987 K.2016/5709

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı 04.03.2006 ile 28.08.2012 tarihleri arasında davalı işveren şirketin yükleminde olan .... Eğitim ve Araştırma Hastanesi işinde otomasyon görevlisi olarak asgari ücretle çalıştığını belirterek kıdem tazminatı ile fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir.

Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararları da bu yöndedir

Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

Davacı davalı işyerinde 08.00-17.00 saatleri arasında 2 ayda 1 cumartesi ya da Pazar 8 saat nöbet tuttuğunu iddia etmiştir. Davalı ise davacının 2006-2008 yılları arasında 5 gün 17.00-24.00 saatleri arasında , 2009-2010 yıllarında ise sadece cumartesi Pazar 08.00-24.00 saatleri arasında ve 2011-2012 yıllarında ise haftada 5 gün 08.00-17.00 saatleri arasında çalıştığını savunmuştur.

Yargılama sırasında dinlenen davacı tanıklarından .... beyanında 2010 yılına kadar vardiya olduğunu, saatlerinin 17.00-24.00 ve 08.00-17.00 arası olduğunu, hafta sonu çalışma olmadığını ancak ayda bir gün hafta sonu 08.00-24.00'e kadar nöbet olduğunu, davacının bu dönemde gece çalıştığını, 2010 yılında vardiyanın kalktığını acilde birlikte çalıştıklarını, bu dönemde davacının hafta sonları 08.00-24.00 arası çalıştığını, hafta içi çalışmadığını , diğer davacı tanığı ... haftanın 5 günü 08.00-17.00 arası çalıştıklarını, hafta sonunun tatil olduğunu, 2-3 ayda bir gün 08.00-17.00 arası veya 17.00-24.00'e kadar nöbet olduğunu,

davalı tanıklarından .... ise beyanında davacı ile beraber çalıştıkları dönemde davacının hafta sonları 08.00-24.00 arası çalıştığını, hafta içi çalışmadığını söylemiştir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının 13.03.2008-31.12.2009 arası için 5 gün 08-17.00 veya 17-24.00 saatleri arası birinci vardiyada 1 saat ara dinlenmesi düşüldüğünde 8 saat çalıştığı ve 2.vardiyada ise 1 saat ara dinlenmesi düşüldüğünde 6 saat günlük ortalama 7 saat çalışma ve 5 gün 35 saat ve iki ayda bir 8 saat nöbet tuttuğunda da 43 saat çalışma olacağından fazla mesaisinin olmadığı ve 01.01.2010-28.08.2012 arası cumartesi Pazar günleri 08.00-24.00 arası 16 saat çalışıp hafta içi çalışmadığı, 2 saat ara dinlenmesi düşüldüğünde 14 saat günlük 3 saatten haftada 6 saat fazla mesai yaptığı kabul edilmiştir.

Somut olayda davacı 08.00-17.00 saatleri arasında 2 ayda 1 cumartesi ya da Pazar 8 saat nöbet tuttuğunu iddia etmiş olup davacının bilirkişinin hesapladığı gibi 01.01.2010-28.08.2012 arası cumartesi Pazar günleri 08.00-24.00 arası çalıştığına dair bir talebi bulunmadığı halde davacının talebi aşılarak 01.01.2010-28.08.2012 tarihleri arasında cumartesi Pazar günleri 08.00-24.00 arası 16 saat çalışıp hafta içi çalışmadığı kabul edilerek hesaplama yapılması hatalı olup bozma nedenidir.