Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2016/12650 K.2016/17009

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda; hüküm taraflarca süresi içinde temyiz edilmiş, davalı vekili tarafından duruşma istenmiş ise de; işin mahiyeti itibariyle duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili; davacının davalının alt işvereni olduğu ... A.Ş.'de güvenlik görevlisi olarak çalıştığını, ... Sendikasına üye olduktan kısa bir süre sonra davalı şirketin asıl işveren ... A.Ş.'nin personel eksikliği yapılmasını istediği gerekçesiyle iş akdine son verdiğini, davacının iş akdinin aslen sendikaya üye olması nedeni ile feshedildiğini ve feshin geçerli bir nedeni bulunmadığını öne sürerek feshin geçersizliğinin tespiti ile davacının işe iadesine karar verilmesini ve sendikal tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, iş akdinin ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş nin 17/03/2015 tarihli iş eksilişi yazısına istinaden ve talimatları doğrultusunda sona erdirilmiş olduğunu, davacının sendikal nedenlerle çıkarılmasının söz konusu olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir..

Mahkemece, feshin geçerli bir nedeni bulunmadığı, iş akdine sendikal nedenle son verildiğinin ise ispatlanamadığı gerekçesiyle davacının işe iadesine karar verilmiş, sendikal tazminat talebi ise reddedilmiştir.

Dosya içeriğine göre; davalı tanığının beyanı ile sabit olduğu üzere Türkiye genelinde davalı şirketin devam eden 40-50 projesi olduğu, davalı işverenin davacıya bu projelerde iş teklifinde bulunduğunu ancak davacının kabul etmediğini yöntemince ispatlayamadığı, bir başka deyişle feshin son çare olması ilkesine uyulmadığı anlaşıldığından mahkemece davacının işe iadesine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmayıp, açıklanan nedenle davalının temyiz itirazları yerinde değildir.

Dava konusu olayda uyuşmazlık feshin, sendikal nedene dayanıp dayanmadığı noktasında olup mahkemece bu konuda yapılan araştırma hüküm kurmaya elverişli değildir.

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25'inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. Sözü edilen maddenin ikinci fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamayacağı kuralı getirilmiştir.

İşverenin, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25'inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca iş sözleşmesini sendikal nedenlerle feshetmesi halinde işçi, 4857 sayılı Kanunun 18, 20 ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, iş yerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, iş yerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, iş yerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Mahkemece halen sendika üyesi işçiler olduğuna ve davacının üyeliğinin 22.3.2015 olmasına karşın işçi azaltımına ilikin ... yazısının 17.3.2015 olmasına değinerek feshin sendikal nedene dayalı olmadığı kabul edilmiş ise de; sendika yazı cevabından davacının 4.3.2015 tarhinde sendika üyeliği için başvuruda bulunduğu ancak başvurusunun 22.03.2015 tarihinde onaylandığı anlaşıldığından, mahkeme kabulü eksik değerlendirmeye dayalı olup sendikal neden konusunda yapılan araştırma yetersizdir.

Somut olayda, işyerinde halen çalıştığı anlaşılan davacı tanığı ..., sendika öncülerinin işverence yapılan toplantı sonrası işten çıkarıldıklarını, davacının da bunlardan biri olduğunu, yapılan toplantıda işverenin sendikaya üyeliğin kendilerine hiçbir fayda sağlamayacağını beyan ettiğini, kendisinin sendika üyeliğinden işten atılma korkusu nedeniyle istifa ettiğini, 15 güvenlik görevlisinin sendikal faaliyetlerde öncü olması nedeniyle çıkarıldığını beyan ettiği, diğer davacı tanığının da benzer beyanlarda bulunduğu görülmektedir.

Dosya da bulunan sendika yazı cevabı ise konunun çözümünde yeterli değildir. Davacının üyesi olduğu sendikanın yetki tespiti isteminde bulunup bulunmadığı, sendikaya üye işçisi sayısı, işçilerden kaçının istifa ettiği, istifa edenlerin işe devam edip etmediği, sendika üyesi kaç işçinin iş akdine son verildiği, iş akdine iş eksilişi nedeniyle son verildiği belirtilen işçilerin sayısı ve bu kişilerin sendika üyesi olup olmadığı, sendika üyesi olmadığı halde aynı fesih gerekçesi ile iş akdine son verilen işçi bulunup bulunmadığı anlaşılamamaktadır.

Mahkemece belirtilen yönlerden araştırmaya gidilmeli ve toplanacak deliller dosya içeriği ile yeniden bir değerlendirmeye tabi tutularak feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Davacının temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunda eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.