Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2021/8741 K.2023/762

Taraflar arasındaki geçit tesisine ilişkin mahkeme kararına yönelik yargılamanın yenilenmesi talep edilmesi üzerine yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiştir.

Kararın bir kısım davalılar (yargılamanın yenilenmesini isteyenler) vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince kararın miktar yönüyle kesin olması nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım davalılar (yargılamanın yenilenmesini isteyenler) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince 16.07.2021 tarihli ek karar ile temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Ek karar ve asıl karar bir kısım davalılar (yargılamanın yenilenmesini isteyenler) vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma talebinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunanlar (iptali istenen dosyada bir kısım davalılar) ... vd. vekili dava dilekçesinde.

Denizli 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/339 Esas ve 2020/137 Karar sayılı kararı ile müvekkillerine ait 363 ada 27 No.lu parsel aleyhine, iptali istenen dosya davacısı adına kayıtlı 363 ada 29 parsel lehine 3 metre genişliğinde geçit hakkı tesis edildiğini, kararının istinaf edildiğini ancak, ...Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 2020/577 Esas, 2020/506 Karar sayılı kararı ile dava değerinin HMK'nın 341/2 nci maddesinde belirtilen istinaf sınırı altında kaldığı gerekçesiyle usulden reddedildiğini ve kararın kesinleştiğini ancak, Mahkemenin 2019/339 Esas,

2020/137 Karar sayılı kararının gerekçe kısmında hükme esas alınan 17.06.2019 ve 26/12/2019 tarihli bilirkişi raporlarının gerçeğe aykırı olarak tanzim edilmiş olduğunu belirterek HMK'nın 375/1-f maddesi uyarınca yargılamanın iadesine ve .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/339 Esas, 2020/137 Karar sayılı kararının ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davanın davacısı, yargılamanın iadesi davasının davalısı vekili cevap dilekçesinde; yargılamanın iadesi şartları oluşmadığından talebin reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile raporları hükme esas alınan bilirkişilerin kasten gerçeğe aykırı rapor düzenlediklerine ilişkin bir bilgi ve bulgu olmadığı, haklarında kesinleşmiş veya derdest bir ceza yargılamasından da bahsedilmediği, HMK'nın 375 inci maddesinde belirtilen yargılamanın iadesi sebeplerinin mevcut olmadığı belirtilerek yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunanlar vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Bilirkişilerin gerçeğe aykırı rapor sunduklarını, en uygun yol olarak belirttikleri ve mahkemece de geçit hakkı kurulan birinci güzergâhtan yol açılamadığını, bu yönüyle bilirkişi raporunda gerçeğe aykırı beyanda bulunularak, gerçeğe aykırı rapor sunulduğu ve bu raporun hükme esas alındığını, sağlıklı bir keşif ve ölçü yapılmadan karar verildiğini, kendilerine haber verilmeden hazır olmadıkları ilk keşifte savunma hakkının ellerinden alındığını, bu keşif raporunun karara dayanak olduğunu, zemindeki sınır ile paftadaki sınırlar arasında hata ve fark olduğunu, parsellerin ortak sınırından başlamak üzere sıfırdan yol verilemeyeceğini, acil yapılan keşifte zemindeki sınırları aplike yapılmasında hatalı ölçü olduğunu belirtmek suretiyle istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... Asliye Hukuk Mahkemesinin istinafa konu yargılamanın iadesine dair kararının verildiği, 16.03.2021 tarihinde HMK'nın 341/2 nci maddesi gereği kesinlik sınırının 5.880,00 TL olduğu, mahkemenin yargılamanın iadesi davası sonucunda verdiği kararın istinaf edilebileceği ancak, aleyhine yargılamanın iadesi yoluna başvurulan karar kanundan dolayı kesin ise yargılamanın iadesi üzerine verilen karar da asıl karar gibi kesin olduğundan istinaf edilemeyeceğine karar verilmiştir (Prof. Dr. Baki KURU, İstinaf Sistemine Göre yazılmış Medeni Usul Hukuku Baki Hukuk Muhakemeleri Usulü, s 804).

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunanlar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Mahkemece, geçit hakkı bedeli 5.142,59 TL olduğundan Dairenin hüküm tarihi olan 04.06.2021 tarihinde HMK'nın 362/1 inci maddesinde kesinlik sınırı olarak belirlenen 78.630,00 TL'den aşağı olduğundan davalı vekilinin temyiz isteminin reddine karar verildikten sonra yargılamanın yenilenmesini isteyen tarafça ek karar temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Yargılamanın yenilenmesi dosyasında dava değeri olarak 10.000,00 TL gösterdiklerini, 2021 yılı istinaf sınırı olan 5.880,00 TL’nin üzerinde olduğunu, bu nedenle istinaf incelemesine tâbi bulunduğunu, asıl karara bağlı olamayacağını, esasa ilişkin diğer itirazlarını da tekrarladıklarını belirtmek suretiyle temyiz etmiştir. Ek kararın temyizinde de aynı itirazları tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, geçit tesisine ilişkin kesinleşen mahkeme kararına yönelik yargılamanın yenilenmesi talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 747 nci maddesi, 748 inci maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361 inci, 362 nci, 366 ncı ve 375/1 inci maddesinin f bendi ile Anayasa Mahkemesi 2017/37079 bireysel başvuru numaralı ve 29.09.2021 tarihli kararı (ilgili kısmı şöyledir):

"...

32. 6100 sayılı Kanun'un 366 ncı maddesi yollamasıyla 346 ncı maddesine göre ilk derece/bölge adliye mahkemesince kesin olarak verilen kararlarla ilgili istinaf/temyiz dilekçesi verme hakkı mevcut olup bu dilekçelerin reddi hâlinde bu kararlara karşı istinaf/temyiz yoluna başvurulabilmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay da ilk derece/istinaf mahkemesi kararlarında kararın kesin olduğu belirtilmiş olsa bile kararın istinafa/temyize tabi olduğunu tespit ettiğinde ilk derece/istinaf mahkemelerinin dilekçenin reddine ilişkin kararlarını kaldırarak esas yönünden inceleme yapmaktadır (bkz. §§ 18-20).

...

34. Bu noktada ilk derece mahkemesi veya istinaf mahkemesinin verdiği kararın kesin olduğu hususunda yaptığı tespitin yargı denetimi dışında olmadığının, bunlara karşı bir üst kanun yoluna müracaat edilmesinin mümkün olduğunun altı çizilmelidir.

Yukarıda değinilen mevzuat hükümleri ilk derece ve istinaf mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlara karşı istinaf/temyiz dilekçesi sunulmasını ve bu dilekçenin reddi hâlinde dilekçe ret kararına karşı kanunlarda öngörülen süre içinde üst kanun yoluna müracaat edilmesini mümkün kılmaktadır.

Böylelikle üst kanun yolu mercii bir alt derece mahkemesinin kararın kesinliğine dair tespitinin usul kanunlarına uygun olup olmadığını inceleyecek ve alt derece mahkemesinin değerlendirmesini isabetli görmediği takdirde dilekçe ret kararını kaldırarak kanun yolu isteminin esasını inceleyebilecektir.

35. İlk derece/istinaf mahkemesi kararında, kararın kesin olduğu ifadesinin bulunması kanunen tanınmış üst kanun yoluna başvuru hakkını ortadan kaldırmamaktadır.”

3. Değerlendirme

1. Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunanın istinaf başvurusunun miktar itibarıyla kesin olduğundan usulden reddine dair Bölge Adliye Mahkemesince verilen 04.06.2021 tarihli karar, yukarıda bahsedilen Anayasa Mahkemesi kararı da dikkate alındığında HMK'nın 362 inci maddesinde belirtilen kararlardan değildir. Bir diğer anlatımla, davalının (yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan) istinaf başvurusunun usulden reddine dair Bölge Adliye Mahkemesinin 04.06.2021 tarihli kararı temyiz edilemeyen kararlar arasında sayılmadığından temyiz incelemesine tâbi kararlardandır. Bölge Adliye Mahkemesinin temyiz talebinin reddine dair 16.07.2021 tarihli ek kararı bu nedenle doğru görülmediğinden kaldırılmasına karar verilmiştir.

2. Somut olayda.

Denizli 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.03.2020 tarih ve 2019/339 Esas, 2020/137 Karar sayılı ilâmı ile davanın kabulüne, geçit hakkı tesisine ve geçit hakkı bedelinin 5.142,59 TL olarak tespitine karar verilmiş, ...Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 08.07.2020 tarih ve 2020/577 Esas, 2020/506 Karar sayılı ilâmı ile hükmolunan geçit bedeli 5.142,59 TL olup hüküm tarihi itibarıyla HMK'nın 341/2 nci maddesinde kesinlik sınırı olarak belirlenen 5.390,00 TL'den aşağı olduğundan, bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun, HMK'nın 341/2 ve 352 nci maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmek suretiyle kesinleştiği,

karara karşı bir kısım davalılar vekilince yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır. İlk Derece Mahkemesince verilen yargılamanın iadesi talebinin reddine yönelik tesis edilen hükmün istinafı üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince asıl dosyada hüküm altına alınan geçit bedeli 5.142,59 TL olup miktar yönünden kesin olduğundan istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. Ne var ki hükmün isabetli olduğunu söyleme imkânı bulunmamaktadır.

Yargılamanın yenilenmesine yönelik dava dosyasında gösterilen dava değeri 10.000,00 TL olup istinafa tâbi bulunduğundan Bölge Adliye Mahkemesince esasa ilişkin istinaf incelemesi yapılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Bir kısım davalılar (Yargılamanın Yenilenmesi talebinde bulunan) vekilinin ek karara yönelik temyiz itirazlarının kabulüyle Bölge Adliye Mahkemesinin 16.07.2021 tarihli ek kararının KALDIRILMASINA,

...Bölge Adliye Mahkemesince verilen 04.06.2021 tarihli istinaf başvurusunun, kararın miktar yönünden kesin olduğu gerekçesiyle usulden reddine dair kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,