Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/1172 K.2023/4373

Taraflar arasındaki satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın bir kısım davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine, kararın kamu düzenine yönelik yapılan inceleme neticesinde kaldırılmasına, yeniden hüküm tesisine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım davalılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 26.09.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde temyiz eden bir kısım davalılar vekili Avukat ... geldi. Karşı taraftan gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Gelenin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin öncesinde bir kısım davalıların murisi ... adına kayıtlı olan dava konusu 124 ada 3 parsel ... taşınmazda 1989 yılında haricen pay satın aldığını ve 09.11.1989 tarihli belge ile tüm mirasçılarından taşınmazda ev yapmak üzere izin aldığını, 20.11.1989 tarihli harici satış sözleşmesi ile de paydaş ...'in payını satın aldığını, daha sonra müvekkili ile davalılar ..., ..., ... ve ... arasında Erdemli 1. Noterliğinin 21.02.1997 tarih 1972 yevmiye numaralı gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi düzenlendiğini, tapuda intikal yapılmadığı için uzunca bir süre davacının tapuda paylarını devralamadığını,

tapuda intikal yapıldıktan sonra 2008 yılında paydaş ... payını davacıya devretmek için tapu müdürlüğüne başvurduğunu ancak ilçe tarım müdürlüğünce hisse devrine izin verilmediğini, müvekkilinin halen dava konusu taşınmazda inşa ettiği evinde satın aldığı payların zilyedi olarak tasarrufta bulunduğunu, davacının tapuda devir yasağının kalkacağı günü beklerken bir kısım paydaşın satış vaadi sözleşmesini hükümsüz kılmak amacıyla hisselerini danışıklı olarak yakınlarına tapuda devir ettiğini öğrendiğini belirterek,

müvekkilinin satış vaadi sözleşmesiyle aldığı ve davalılar adına kayıtlı payların iptali ile davacı adına kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Bir kısım davalı cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını ve muvazaalı devir olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ...; davayı kabul ettiğini, kardeşlerinin devirden kaçınmak amacıyla hisselerini devrettiklerini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne dava konusu taşınmazda davalılar adına kayıtlı payların iptali ile 4/5 payın davacı adına, 1/5 payın ise davalı ... adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde; reddedilen kısım yönünden kısmen ret kararı verilmediğini, taşınmazın iştirak hükümlerine tabi olması nedeniyle davacının bu davayı açamayacağını, davacının taşınmazın tamamını kullanmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını, muvazaalı devrin söz konusu olmadığını, taşınmazın bölünemez büyükte olduğunun gözetilmediğini belirterek ve re'sen gözetilecek sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararında harç miktarının hesabı dışında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 15.529,89 TL ilam harcının istinaf başvurusunda bulunanlardan alınarak Hazineye irat kaydına, kamu düzenine yönelik yapılan inceleme doğrultusunda kararın kaldırılmasına ve yeniden hüküm tesisine, davanın kabulüne dava konusu taşınmazda davalılar adına kayıtlı hisselerin iptali ile 4/5 payın davacı, 1/5 payın davalı ... adına tesciline, alınması gereken 15.529,89 TL harçtan peşin harç ve tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 11.647,42 TL harcın davalılardan alınarak Hazineye gelir kaydına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, satış vaadi sözleşmesine ve muvazaaya dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Hükmün kapsamı" kenar başlıklı 297 inci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: "... (2) Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."

2.6100 ... Kanun'un "Duruşma yapılmadan verilecek kararlar" kenar başlıklı 353 üncü maddesinin ilgili bölümleri şöyledir:

"(1) Ön inceleme sonunda dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşılırsa;

a) Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak karar verir:

...

6) (Değişik:22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması.

b) Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak;

1) İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine,

2) Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında,

3) Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra başvurunun esastan reddine veya yeniden esas hakkında, duruşma yapılmadan karar verilir.

"

3. Aynı Kanun'un “Yargılama giderlerinin kapsamı” kenar başlıklı 323 üncü maddesinde, karar ve ilam harçları yargılama giderleri arasında sayılmış, “Yargılama Giderlerinden Sorumluluk” başlıklı 326. maddesinde, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği düzenlenmiştir.

4. 492 ... Harçlar Kanunu'na ekli (I) ... tarifenin yargı harçları başlığını taşıyan kısmında, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden tarifede gösterilen oranda nispi karar ve ilam harcı alınacağı, bölge adliye mahkemelerinin tasdik veya işin esasını hüküm altına aldığı kararları için bu oranda karar ve ilam harcı alınacağı hükme bağlanmış ve aynı Kanun'un 16 ıncı madde düzenlenmesi ile de temyize konu kararla ilgili davanın nispi harca tâbi olacağı öngörülmüştür.

5. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.09.2018 tarihli ve 2018/2 Esas, 2018/8 ... Kararının gerekçesinde ise; düzelterek onamanın yargılama giderlerinden olan onama harcı bakımından bozma kararı niteliğinde olması, aslında bozulması gereken bir kararın, bozma sebebinin yeniden yargılamayı gerektirmeyecek mahiyette görülmesi nedeniyle yasanın verdiği takdir yetkisine istinaden onanmasına karar verilmesi karşısında, düzelterek onama kararlarında onama harcı alınmayacağı görüşü benimsenmiştir.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemesince, hükmün 1 numaralı bendinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 ... Kanun'un 353/1-b-1 inci maddesi uyarınca esastan reddine karar verildikten sonra, 2 numaralı bendinde aynı Kanun'un 353/1-b-2 inci maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden hüküm tesisine karar verilmek suretiyle Kanun'un 297 inci maddesine aykırı olarak çelişkili karar verilmesi doğru olmamıştır.

2. Diğer taraftan; taraflardan birisinin istinaf talebinin kabulü ve yeniden hüküm kurulması işlemi, aslında başlı başına bir istinaf yargılaması işlemidir. Bölge Adliye Mahkemesi bu aşamada işin esası ile ilgili hüküm verdiğinden, hüküm altına alınan miktar üzerinden nispi harca hükmedilmeli ve ayrıca hükmün başka bir bölümünde istinaf yargılamasına yönelik mükerrer ve çelişkili hüküm kurulmamalıdır.

3. Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesine göre, İlk Derece Mahkemesi kararını kaldırıp geçersiz hale getirdikten sonra, yeniden hüküm tesisi suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, karar ilam harcı yanında ayrıca istinaf harcına hükmedilmesi doğru değildir.

4. Kabule göre de; dava konusu taşınmazda davalılar adına kayıtlı hisselerin tümünün iptali ile 4/5 payın davacı 1/5 payın ise davalı ... adına tesciline karar verilmek suretiyle davalı ...'in payı yönünden edinme sebebini değiştirecek şekilde karar verilmesi de doğru olmamıştır.

5. Bölge Adliye Mahkemesince, değinilen hususlar gözardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Yargıtay duruşma vekalet ücreti 17.100,00 TL'nin davacıdan alınarak davalılar ..., ..., ... ve ... ...'a verilmesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,