Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/1659 K.2022/6709

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 15/05/2013 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil, ikinci kademede taşınmazın rayiç değerinin tespiti ile miras payı oranında tazminat istenmesi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 13/01/2022 günlü hükmün Yargıtayca duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle tayin olunan 08/11/2022 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı ... vekili Av. ... ile karşı taraftan davacı ... ile vekili Av. ... geldiler.

Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi. Açık duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_ KARAR _

I. DAVA

Davacı vekili, dava konusu dükkanın bulunduğu taşınmaz hakkında arsa sahipleri ile davacının ve davalının eşinin babası ... ... arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, ... ...'ın binanın karkası dahi yapılmadan 1999 yılında vefat ettiğini, kalan inşaatın davacı ve davalının eşi tarafından tamamlandığını, dava konusu taşınmazın davacının babasının taşınmaz arsa sahipleri ile yapmış olduğunu kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince kendisine kalması gereken yer olduğunu;

ancak, bu yerin 2005 yılında kat irtifakı işlemi ile birlikte davalıya satış gösterilerek tescil edildiğini satın alanın bu satış karşılığı hiç bir bedel ödememiş olduğunu, inşaatın ... ...'ın vefaatı ile oğulları tarafından tamamlandığını, davalı ...'ın ev kadını olup dükkan alacak gelirinin bulunmadığını, murisin ölümünden sonra mülkiyet gibi zilyetlik de diğer mirasçılara intikal ettiğini, müvekkilinin miras hisseleri oranında tapunun iptali ile davacı adına tescilinin gerektiğini, bu talep kabul edilmediği takdirde taşınmazın rayiç değerinin tespiti ile miras hissesi oranındaki bedelin tarafına ödenmesi gerektiğini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, kat karşılığı inşaat sözlşemesinin geçersiz olduğunu taşınmazın davalı tarafından resmi senet ile satın alındığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece ilk olarak, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

1. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Bozma Kararı

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 16.01.2018 tarihli ve 2017/1514 Esas, 2018/321 sayılı Kararıyla “Dava konusu taşınmaz hakkında resmi olmayan 24.06.1992 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmıştır. Her ne kadar kat karşılığı inşaat sözleşmesi resmi şekil şartına tabi ise de, taraflar edimlerini yerine getirmiş ise sözleşmenin geçersizliğinin ileri sürülmesi hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir.

269 ada 66 parsel 20 numaralı bağımsız bölüm arsa sahipleri tarafından davalı ...'a tapuda resmi senet ile devredilmiş olup, ... yüklenici olduğu iddia edilen ...'ın mirasçılarından biri olan ...'ın eşidir.

Dosyaya sunulan basit yazılı kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince dava konusu taşınmazın davacı yükleniciye kalan yerlerden olup olmadığının belirlenmesi, dava konusu taşınmazın kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükleniciye kalan yerlerden olduğunun anlaşılması halinde yüklenici ...'ın tüm mirasçılarının hak sahibi olacağının gözetilerek, davalı ...'ın TMK 1023 maddesi uyarınca hukuki korumadan yararlanıp yararlanmayacağı belirlendikten sonra davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması” gerekçesiyle bozulmuştur.

3. Mahkemece Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 13.01.2022 tarihli ve 2019/11 Esas, 2022/34 Karar sayılı kararıyla, davanın kabulü ile; Sinop ili, Merkez ilçesi, Yeni Mahallesi 269 ada 66 (tevhit işlemi sonrası 80 parsel) parsel Zemin bağımsız bölüm no:20 galeri katlı dükkan nitelikli taşınmazda davalı ... adına olan tapu kaydının 1/3 oranında iptali ile davacı ... adına tapuda kayıt ve tesciline, tapu iptal tescil talebi kabul edildiği için bedel iadesi hususunda karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

4. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

5. Temyiz Nedenleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, davalının iyiniyetli üçüncü kişi olduğu, taşınmazı üçüncü kişilerden satın alındığını, dava dilekçesindeki olguların ispatlanamadığını, dava konusu taşınmazın yükleniciye bırakılan yerlerden olduğunun ispatlanamadığını, davada zamanaşımı süresinin geçtiğini, Yerel Mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ve resen araştırılacak sebeplerle kabul kararının hükmen bozulmasını talep etmiştir.

6. Gerekçe

6.1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tapu iptal ve tescil, ikinci kademede taşınmazın rayiç değerinin tespiti ile miras payı oranında tazminat istemlerine ilişkindir.

6.2. İlgili Hukuk

6.2.1 Türk Medeni Kanunu'nun “Miras ortaklığı” başlıklı 640. maddesinde; “Birden çok mirasçı bulunması halinde, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar, mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir.

Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan ... temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler.

6.2.2 Tereke (miras ortaklığı) TMK'nın 701 ve devam eden maddeleri uyarınca elbirliği (iştirak) mülkiyetine tâbidir. Elbirliği mülkiyeti, yasa veya yasada gösterilen sözleşmeler uyarınca, aralarında ortaklık bağı bulunan kişilerin, bu ortaklık nedeniyle bir mala veya hakka birlikte malik olmaları durumudur. TMK'nın 701-703. maddelerinde düzenlenen bu tür mülkiyetin (ortaklığın) tüzel kişiliği olmadığı gibi ortaklardan her birinin doğrudan doğruya bir ... da bulunmamaktadır. Mülkiyet, bir bütün olarak ortakların hepsine aittir. Başka bir deyişle, ortaklık tasfiye ile sona erinceye kadar ortaklardan her birinin ayrı bir mal veya ... olmayıp, hak sahibi ortaklıktır.

6.2.3 Elbirliği (iştirak) hâlinde mülkiyet türünde malikler, mülkiyet payları ayrılmadığından paydaş değil, ortaktır. Bu ilke TMK'nın 701. maddesinde; “...Kanun ve kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir.’’ şeklinde hüküm altına alınmıştır.

6.3. Değerlendirme

6.3.1 Kural olarak davacı sıfatı (aktif husumet ehliyeti) hakkın malikine, davalı sıfatı (pasif husumet ehliyeti) ise o hakka uymakla yükümlü olan kişiye aittir. Husumet konusu, kamu düzenine ilişkin dava şartı olduğundan davanın her safhasında ileri sürülebilir ve mahkemece de re'sen dikkate alınması gerekir.

6.3.2. Davalı ...’ın temyiz itirazlarının incelenmesine gelince, eldeki dava miras hakkına dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir. Davacı ..., murisi ...’ın basit yazılı kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince dava konusu taşınmazın muris yükleniciye kalan yerlerden olması nedeniyle miras payı oranında tapu iptal ve tescil, ikinci kademde de tazminat talebinde bulunmuştur. Yine, davacı yargılama sırasında 1/3 miras payı üzerinden davasını ıslah etmiştir.

Muris ...’ın mirasçılık belgesine göre davacıdan başka dava dışı iki mirasçısı daha bulunmaktadır. Davalı ...’ın ise muris ...’ın dava dışı mirasçısı olan ...’nın eşi olup, ...’nın hayatta olması nedeniyle muris terekesine göre üçüncü kişi konumunda olduğu tereddütsüzdür.

Davacı iştirak (elbirliği) halinde mülkiyet hükümlerine tabi olan muris ...’ın terekesine dahil olduğunu iddia ettiği taşınmaza ilişkin miras payı oranında adına tescili istemiyle diğer mirasçılar aleyhine dava açabilirlerse de, terekeye karşı üçüncü kişi durumundaki kişiler aleyhine miras payına yönelik olarak dava açması hukuken mümkün bulunmamaktadır. Her ne kadar terekeye temsilci atanmış olsa da tereke temsilcisi tereke adına hareket edebilir.

Dava ise davacının 1/3 miras payı oranında tescil olmadığı takdirde miras payı oranında tazminat istemine ilişkin olduğundan tereke temsilcisinin bu davaya devam edebilme olanağı bulunmamaktadır.

Elbirliği halinde mülkiyet hükümlerine tabi bulunan bir terekede, terekeye ilişkin tüm tasarruf işlemlerinin, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 640 ve 702. maddeleri uyarınca, tüm mirasçılar tarafından birlikte yapılması zorunlu olup, tasarrufi işlem niteliğindeki davanın da tüm mirasçılar tarafından birlikte açılması gerekir. Bir mirasçının, özellikle acele hallerde miras şirketinin menfaatini korumak için, bütün mirasçılar adına, yalnız başına dava açması mümkün ise de, bu şekilde açılan bir davada tüm mirasçıların katılımının sağlanması zorunludur. Ancak elbirliği mülkiyetinin sözkonusu olduğu hallerde bir mirasçı payına yönelik olarak tek başına dava açamayacağı gibi sonradan diğer mirasçıların muvafakatlarının alınması da hüküm ifade etmeyecektir.

Somut olayda dava, taşınmazların terekeye döndürülmesi, başka bir deyişle; muris ...’ın tüm mirasçıları adına tescili istemine ilişkin olmayıp miras payına yönelik olduğundan, tereke temsilcisinin ise miras payına yönelik davaya da devam edebilme olanağı bulunmadığından; Mahkemece, davalı ...’ın kayıt maliki olduğu taşınmaz yönünden açılan davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabul kararı verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerde yerinde görülmüştür.