Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/3000 K.2023/4516

Vasiyetnamenin açılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı mirasçı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. TALEP

Türkeli Noterliği'nce; mirasbırakan ...'un 04.05.2013 tarihinde öldüğünü, Türkeli Noterliği'nin 1090 yevmiye ... ve 24.08.2004 tarihli vasiyetnamesinin bulunduğunu belirterek vasiyetnamenin açılıp okunmasını ihbar etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, mirasbırakan ...'a ait Türkeli Noterliğince düzenlenen 24.08.2004 tarih ve 1090 yevmiye ... vasiyetname mirasçılara tebliğ edilmiş olduğundan esasın bu şekilde kapatılmasına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde mirasçı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Mirasçı ... ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; mirasbırakanın vasiyetnamesinin usulüne uygun açılıp okunmadığını, mirasbırakan ...'nin kendisinden önce vefat eden kızı ...'nin çocuklarına tebligat yapılmadan, tüm mirasçılara vasiyetname tebliğ edilmeksizin karar verildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, vasiyetnamenin açılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası,

2. 4721 ... ... Medeni Kanunu'nun 596 ncı maddesi şöyledir; "Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır. Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır. "

3. 4721 ... ... Medeni Kanunu'nun 597 nci maddesi şöyledir; "Mirasta hak sahibi olanların her birine gideri terekeye ait olmak üzere, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir. Nerede olduğu bilinmeyenlere vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımları ilân yolu ile tebliğ olunur."

4. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27 nci maddesi şöyledir; "(1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. (2) Bu hak; a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, b) Açıklama ve ispat hakkını, c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir. "

3. Değerlendirme 1. Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespit edilmesinin amacı, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlemdir. Bu nedenle, Sulh Hakiminin görevi, ... Medeni Kanunu'nun 596 ncı ve Tüzüğün 36 maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak vasiyetnameyi açıp, lehine kazandırma yapılan kişi ile yasal mirasçılarına vasiyetnamenin onaylı bir örneğini tebliğ ederek, vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmak üzere çağrılmasını sağlamaktır.

2. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27 nci maddesine göre davanın taraflarının yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat ... bulunmaktadır. Maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere bu hak Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen ... yargılanma hakkının en önemli unsurudur.

İddia ve savunma ... olarak da bilinen bu hak, tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını tam ve eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Hakim tarafları dinlemeden veya açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. (YHGK'nın 2009/52 Esas, 2009/105 Karar ... kararı)

3. Taraf teşkili dava şartı olup davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun amir hükmü gereğidir. Ayrıca taraf teşkili sadece davanın açılması aşamasında değil, yargılamanın diğer aşamalarında da göz önünde bulundurulmalıdır.

4. Somut olayda; mahkemece, vasiyetnamenin açılmasına karar verilmiş ise de dava dosyası incelendiğinde vasiyet lehdarına ve mirasbırakanın kendisinden evvel vefat eden kızı ...'un çocukları olan mirasçılar ..., ... ... ve ...'e vasiyetnamenin ve vasiyetnamenin okunacağı duruşma gün ve saatini bildirir davetiyenin tebliğ edilmediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla taraf teşkili sağlanmadan vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine yönelik karar verildiği anlaşılmıştır.

5. Hal böyle olunca; mahkemece, yukarıda belirtilen Yasa maddeleri dikkate alınarak, tüm yasal mirasçılara ve vasiyet lehtarına vasiyetname ekli duruşma gününü bildirir tebligat yapılmak suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra, yapılacak yargılama neticesinde karar verilmesi gerekirken, taraf teşkili sağlanmadan yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,