Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/3120 K.2023/4450

Taraflar arasındaki gaiplik davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Konya 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 07/12/2010 tarih ve 2009/1911 Esas, 2010/1968 ... kararı ile Konya ili, Karatay ilçesi, Mengene Mahallesi, 3796 ada 40 parsel No.lu taşınmazın hissedarlarından olan ... ... Kızı ... H., ... ... Kızı ... H., ... ... Oğlu ..., ... ... kızı ... H., ... Oğlu ... isimli kişileri temsil etmek üzere Konya Defterdarı ... ...'ın kayyım tayin edildiğini, 4721 ... ...

Medeni Kanunu'nun 588 inci maddesi uyarınca kendisine kayyım tayin edilen hissedarların mal varlıklarının on yıllık yönetim süresinin dolmuş olduğu ancak bu güne kadar hiçbir hak sahibinin ortaya çıkmadığını, dava konusu kayyımlıkla yönetilen taşınmaz malikleri adına T-Bank Konya Şube Müdürlüğünde 001404050208 No.lu vadeli hesap açıldığı ve bu hesapta 31.12.2020 tarihi itibariyle 50.974,98 TL'nin mevcut olduğunun bildirildiğini bu nedenle taşınmazda adı geçen hisse maliklerinin gaipliklerine karar verilerek,

taşınmaz satış bedelinden gaiblerin hisselerine düşen miktarların işlemiş faizleri ile birlikte Hazine hesabına aktarılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın açılabilmesi için gerekli yasal şartların oluşmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Dava; 4721 ... TMK'nın 588 inci maddesi uyarınca, kendisine kayyım atanan şahısların gaipliğine karar verilmesi ve gaiplik kararı verilen kişiler hissesine düşen bedelin hazineye irat kaydı talebine ilişkindir.

TMK' nın 588 inci maddesinde ''Sağ olup olmadığı bilinmeyen bir kimsenin mal varlığı veya ona düşen miras payı 10 yıl resen yönetilirse yada mal varlığı böyle yönetilenin 100 yaşını dolduracağı süre geçerse, hazinenin istemi üzerine o kimsenin gaipliğine karar verilir. Gaipliğe karar verilmesi için o süre içinde hiç bir hak sahibi çıkmazsa aksine hüküm bulunmadıkça gaipin mirası devlete geçer...'' hükmü mevcuttur.

Temsil kayyumu belirli ve ivedi işlerde bir kimsenin kişisel ve mal varlığı ile ilgili olarak korunmasına yönelik temsili için atanmaktadır. Yönetim kayyumu ise uzun süredir haber alınamayan, sağ olup olmadığı yada nerede olduğu bilinemeyen kişilerin mal varlığını yönetim için atanır. Temsil kayyumluğunda kişinin temsili esas alınırken ,yönetim kayyumluğunda mal varlığı esas alınır.

TMK 588 inci maddesinde de belirli mal varlığı yönetiminden bahsedildiğinden söz konusu yönetimin yönetim kayyumluğu olduğu anlaşılmaktadır. Dosyaya sunulan Konya Sulh Hukuk Mahkemesi kararları incelendiğinde,davalı kayyumun, kimliği tapu kütüğünden tespit edilemeyen tapu kayıt maliklerinin temsili için temsil kayyumu olarak atandığı ve atanan kayyumun TMK 588 inci maddede belirtilen yönetim kayyumu olmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Kendilerine kayyım tayin edilen taşınmaz maliklerinin malvarlığı/bankadaki paralarının 10 yıldan fazla bir süre fiilen kayyım tarafından mahkemece kayyım olarak atanması nedeniyle yönetildiğini ve malvarlığının/paranın Hazine hesabına geçmesi için ... Medeni Kanunu'nun 588 inci maddesindeki yasal koşulların gerçekleştiğini,

2.Davanın hasımsız olarak açıldığını, Kayyım ile Hazine arasında bir uyuşmazlık bulunmaması nedeniyle kayyım lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu İleri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Dava, TMK'nın 588 inci maddesi uyarınca taşınmaz malikinin gaipliği ile taşınmaz satış bedelinin hazine hesabına aktarılması istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, kararı davacı ... vekili istinaf etmiştir.

TMK'nın 431 inci maddesinde, vasinin atanması usulüne ilişkin kurallar kayyım ve yasal danışman atanmasına da uygulanır. 430 uncu maddesinde, temsil kayyımı kendisine kayyım atanacak kimsenin yerleşim yeri vesayet makamı tarafından atanır. Yönetim kayyımı mal varlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kimsenin payına düşen malların bulunduğu yer vesayet makamı tarafından atanır hükümleri getirilmiştir.

Vesayete ilişkin hükümler kamu düzenine ilişkindir.

3561 ... Yasa'nın 2 nci maddesine göre; TMK'nın 27 nci maddesine göre; bir kimsenin uzun süreden beri bulunamaması veya oturduğu yerin bilinememesi veya ortada bulunmayan ve miras açıldığında sağ olup olmadığı ispatlanamayan mirasçının payını resmen yönetilmesi amacıyla kayyım atanmasının gerektiği hallerde vesayet makamı; bu kimselerin malları üzerinde hazinenin hak ve menfaatinin bulunup bulunmadığını mahallin en büyük mal memurluğundan araştırır. Hazinenin hak ve menfaatinin söz konusu olduğunun anlaşılması durumunda mahallin en büyük mal memurunu yönetim kayyımı tayin eder.

TMK' nın 588 inci maddesi; sağ olup olmadığı bilinmeyen bir kimsenin mal varlığı veya ona düşen miras payı 10 yıl resmen yönetilirse yada mal varlığı böyle yönetilenin 100 yaşını dolduracağı süre geçerse hazinenin istemi üzerine o kimsenin gaipliğine karar verilir, hükmüne yer vermiştir.

Öte yandan temsil kayyımı belirli ve ivedi işlerde bir kimsenin kişisel ve mal varlığı ile ilgili hususlarda temsili için atanırken; yönetim kayyımı uzun süreden beri haber alınamayan, sağ olup olmadığı veya nerede olduğu bilinemeyen kimselerin mal varlıklarının yönetimi için atanır. Bu anlamda temsil kayyımlığında kişinin temsili esas alınırken yönetim kayyımlığında mal varlığının yönetimi esas alınır. Nitekim TMK' nın 588 inci maddesinde de belirli mal varlığının yönetiminden bahsedildiğine göre belirtilen kayyımın yönetim kayyımı olduğu anlaşılmaktadır. ( Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2014/2807 E. 2014/5692 K.)

Somut olayda, Konya Defterdarının ortaklığın giderilmesi davasında kimliği tespit edilemeyip, adresi bulunamayan paydaşları temsil etmek üzere kayyım olarak atandığı anlaşılmaktadır.

... Medeni Kanunu'nun 477/1 inci maddesinde temsil kayyımlığının, kayyımın yapmakla görevlendirildiği işin bitmesiyle sona ereceği düzenlenmiştir. Bu durumda, dava konusu taşınmazlara yönetim kayyımı atanmadığı gibi, yasada belirtilen on yıllık resmi yönetimden ve gaiplik koşullarının oluştuğundan bahsedilemez. Bu nedenle davacının istinaf başvurusunun reddi gerekmektedir.

Davacı taraf ayrıca kayyım lehine takdir edilen vekalet ücretine yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde;hazinenin açtığı dava reddedildiğine göre Hazine'nin vekalet ücretinden sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik yoktur.( Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2009/4062 E. 2009/5382 K.) Davacının bu yöndeki istinaf başvurusunun da reddi gerekir.

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin kararda usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur" gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

İstinaf başvuru dilekçesindeki sebeplerle hüküm temyiz edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, TMK'nın 588 inci maddesi gereğince gaiplik ve malvarlığının Hazine'ye intikali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 ... ... Medeni Kanunu’nun 588 inci maddesi şöyledir: "Sağ olup olmadığı bilinmeyen bir kimsenin malvarlığı veya ona düşen miras payı on yıl resmen yönetilirse ya da malvarlığı böyle yönetilenin yüz yaşını dolduracağı süre geçerse, Hazinenin istemi üzerine o kimsenin gaipliğine karar verilir.

Gaiplik kararı verilebilmesi için gerekli ilân süresinde hiçbir hak sahibi ortaya çıkmazsa, aksine hüküm bulunmadıkça, gaibin mirası Devlete geçer.

Devlet, gaibe veya üstün hak sahiplerine karşı, aynen gaibin mirasını teslim alanlar gibi geri vermekle yükümlüdür."

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,