Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/6645 K.2023/548

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen elatmanm önlenmesi ve ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılardan Gümüş-El Alt Yapı Elemanları ve İnş. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar dava dilekçesinde; müvekkilinin hissedarı olduğu Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Yuva Mahallesi, 1760 parsel sayılı taşınmazda davalı şirketin hukuken geçerli hiçbir hakkı bulunmadığı hâlde şirkete ait plastik borular vs. koyulmak suretiyle taşınmaza müdahale edildiği gibi ecrimisil de ödenmediğini beyan ederek; müvekkilinin hissesine vaki müdahalenin men'ine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla geriye dönük 5 yıl için şimdilik 1.000,00 TL ecrimisilin yasal faiziyle hissesi oranında tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili daha sonra ibraz ettiği 28.07.2015 tarihli ıslah dilekçesiyle. Gümüş Grup Plastik Boru İnş. Yapı Malz. İmalat ve San. Ltd. Şti.'nin sehven davalı gösterilerek maddi hata sonucunda bu şirkete de husumet yönelttiğini, adı geçen davalı yönünden talebi bulunmadığını beyan ederek dava dilekçesini ıslah etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Gümüş Grup Plastik Boru İnş. Yapı Malz. İm. San. ve Tic. Ltd. Şti vekili; müvekkili şirket aleyhine dava açılmış ise de söz konusu taşınmazda plastik boru vs. eşyalarının ve müdahalesinin bulunmadığını beyan ederek; husumet yokluğu nedeniyle davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı Gümüş - El Alt Yapı Elemanları ve İnş. Tic. Ltd. Şti vekili; müvekkilinin dahili davalı edilmek suretiyle taraf gösterilmesinin adil yargılanma hakkını zedelediğini beyan ederek; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.12.2015 tarih ve 2014/411 Esas, 2015/538 Karar sayılı kararıyla; davalı Gümüş Grup Plastik Boru İnş. Yapı Malz. İm. San. ve Tic. Ltd. Şti aleyhine karşı açılan davanın husumet yokluğundan reddine; davalı Gümüş - El Alt Yapı El. ve İnş. Tic. Ltd. Şti'ne karşı açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 29.12.2015 tarih ve 2014/411 Esas, 2015/538 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Gümüş - El Alt Yapı El. ve İnş. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 01.06.2020 tarih ve 2020/1340 Esas, 2020/2755 Karar sayılı ilâmında; "... Ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçeleri bilimsel verilere ve HMK'nın 266. vd. maddelerine uygun olmalıdır.

Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayice göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Somut olayda, dava konusu taşınmaz başında fen ve hukukçu bilirkişilerin katılımıyla keşif icra edildiği, fen ve hukukçu bilirkişilerin ayrı ayrı hazırladıkları raporları dosyaya ibraz ettikleri, mahkemece hukukçu bilirkişinin ecrimisil hesaplamasına yönelik raporu hükme esas alınarak karar verildiği anlaşılmaktadır.

Hâl böyle olunca, Mahkemece iddia ve savunma doğrultusunda taraf delillerinin toplanması (taraflara emsal kira sözleşmesi sunmaları için de süre ve imkan tanınmak suretiyle) mahallinde yeniden keşif yapılarak, gayrimenkul değerlendirme uzmanı, Emlakçı bilirkişisi ve ziraat mühendisinden oluşan üç kişilik uzman bilirkişi heyetinden yukarıda belirtilen ilkeler ve olgular doğrultusunda, (taşınmazın büyüklüğü, niteliği, yöredeki rayiç ve çevre özellikleri de nazara alınarak) bilimsel verilere uygun, denetime elverişli şekilde ecrimisil hesabı konusunda rapor alınması,

ondan sonra varılacak sonuç çerçevesinde davalı vekilinin müktesap hakkı saklı kalmak kaydıyla karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulmuş olduğu" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesi, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; 1. Davacının Gümüş-El Alt Yapı Elemanları Ltd. Şti. hakkındaki müdahalenin men'i davasının kabulüne, davalının taşınmaza yapmış olduğu müdahalenin men'ine,

2. Davacının Gümüş-El Alt Yapı Elemanları Ltd. Şti. hakkındaki ecrimisil davasının kabulüne, 19.000,00 TL'nin 1.000,00 TL'sinin 17.09.2014 tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, ıslah edilen kısım için faiz istenmediğinden hüküm kurulmasına yer olmadığına,

3. Davalı Gümüş Plas. Boru. İnş. Yap. Malz. İml. San. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın husumetten reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Gümüş - El Alt Yapı El. ve İnş. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili: Vekâlet ücretinin talebin fer'isi olup nispi takdir edilmesi gerektiğini, zira dava dilekçesinde müdahalenin men'i talebi olmasına rağmen bozmadan önce yerel mahkemece ret ya da kabul şeklinde karar verilmediğini, taraflarca temyiz edilen hükmün Yargıtayca tüm yönleriyle bozulduğunu, yerel mahkemece daha önce karar verilmeyen hususta kazanılmış haktan söz edilemeyeceğini beyan ederek müdahalenin men'i talebinin fer'isi olan vekâlet ücretinin nispi olarak hesaplanması suretiyle hükmün düzeltilerek onanmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili: Gerekçeli kararda bozma ilâmına uygun bir inceleme yapıldığı belirtilmiş ise de bu hususun gerçeği yansıtmadığını, bilirkişilerce emsal kira bedeli üzerinden hiçbir belirleme yapılmadığını, bozmadan sonra üç kez rapor alınmasına ve rapora itirazlarda bu durumun bozma kararında belirtilen ilkelere aykırı olduğu belirtilmiş ise de bilirkişilerce ve mahkemece bu durumun gözardı edildiğini, bozmadan önceki hükmün bozmadan sonra da aynen tekrar edildiğini, davacı tarafından emsal kira sözleşmesi sunulmamış olmasının davacı lehine değerlendirilemeyeceğini;

aksine, davacının iddialarını ispat edemediği anlamını taşıdığını, dava konusu taşınmazın kira yoluyla gelir elde etmeye uygun olmaması sebebiyle TMK'nın 995 inci maddesi uyarınca davacının ecrimisil talebinin de söz konusu olamayacağını, ecrimisil haksız işgal tazminatı olduğu için, ortada bir zarar olmadığından tazmini gereken bir alacağın da söz konusu olmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek üzere, davalı şirketin dava konusu taşınmazın yan parselinden taşınmış olup civarda bir ürünü kalmadığını beyan ederek; hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; mülkiyet hakkına dayalı elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297/2 nci maddesi; "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."

2. Mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak doğar. Yargısal ve bilimsel içtihatlarda “usuli kazanılmış hak” ya da “Usuli müktesep hak” olarak adlandırılan bu ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.02.1988 tarih ve 1987/2-520 Esas, 1988/89 Karar sayılı ilâmında; “Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince işlem yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisinin lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli kazanılmış hak denilmektedir." O halde; mahkemenin bozmaya uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak doğar. Mahkeme yönünden ise uyulan bozma kararında gösterilen şekilde araştırma yapmak ve karar vermek yükümlülüğü oluşur.

3. Değerlendirme

1. Hüküm fıkrasının tarafların taleplerini karşılayacak, infazda tereddüt yaratmayacak şekilde oluşturulması gerekirken, anılan kanun hükmüne aykırı olacak şekilde dava konusu taşınmaza ne şekilde müdahalede bulunulduğu ve bu müdahalenin ne suretle giderilebileceği hususunda somut, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde hüküm kurulması gerekirken, somut belirlemeler yapılmaksızın ve yine genel ve soyut ifadelerle taşınmazın tapu kayıt bilgileri ve özellikle ada parsel numarası belirtilmeksizin hüküm kurulması, hüküm fıkrasının açık, şeffaf, uygulanabilir ve gerekçe ile uyumlu olma, talepleri tek tek karşılama ilkesine aykırı olacak şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarına gelince; mahkemece bozmaya uyulmuş ise de bozma ilâmına uygun araştırma yapılmamış, ilâmının gereği yerine getirilmemiş olup ecrimisilin miktarını belirlemek amacıyla bilirkişilerden alınan raporlar arasında çelişki giderilmemiştir.

3. Somut uyuşmazlıkta; mahkemece 27.354,00 TL ecrimisil hesaplaması yapılan 20.05.2021 tarihli bilirkişi raporu alındıktan sonra bu defa davalı vekilinin rapora itirazları neticesinde alınan 14.02.2022 tarihli raporda ise toplam 8.736,00 TL ecrimisil hesaplaması yapılmıştır. Yargıtay bozma ilâmından sonra alınan raporlar arasında, yukarıda değinildiği şekilde çelişki bulunmasına rağmen mahkemece 27.354,00 TL ecrimisil hesaplaması yapılan 20.05.2021 tarihli rapor hükme esas alınmış ve taleple bağlılık ilkesi gözetilerek 19.000,00 TL ecrimisile hükmedilmiştir. Bu durumda, bozma ilâmına aykırı olacak şekilde ve yeniden eksik incelemeyle hüküm kurulması doğru görülmemiş bu nedenle hüküm bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı tarafın temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,