Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/1123 K.2023/1975

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen mera kaydının iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı. Balıkesir ili, Merkez, ....., .... Mevkii, 1133 No.lu mera parselinin 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Yasa'sı gereğince kurulan 36 No.lu Toprak Komisyonu'nun 26.11.1970 ve 16.12.1970 tarih ve 37 sayılı Kararı ile 149,000 m2 yüzölçümlü bölümünün mera olarak bırakıldığı,

kalan kısmının meyve ve bağ yeri olarak taşınmazın bulunduğu Paşaköy Köyü'ndeki 185 aileye dağıtımının yapıldığını, davacıya dağıtım cetvelinde yer alan 1133 parselde T214 (Kura sıra:10) kura listesindeki parsel sayısı 35 simgesiyle belirtilen yaklaşık 1830,19 m2 miktarlı kısmın tahsis edildiğini, taşınmazın 1970 yılından bugüne kadar nizasız, fasılasız yaklaşık 42 yıldır amacına uygun olarak kullanılmakta olduğunu, taşınmazla ilgili ... tarafından müvekkili aleyhine Balıkesir 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2005/1305 Esas,

2006/806 Karar sayılı dosyası ile açılan elatmanın önlenmesi davasında verilen kararın kesinleşerek bu yerin mera ve orman olmadığının tespit edildiğini, Balıkesir, Merkez, Paşaköy Köyü, 1133 parselde T214 simgesi ile gösterilen yaklaşık 1830,19 m2'lik taşınmazın ... adına olan tapu kaydının iptali ile adına tesciline, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir

II. CEVAP

1. Dava, ... ile .... Köyü Muhtarlığı aleyhine ikame edilmiş ise de; davanın ikamesinden sonra 30 Mart 2014 Yerel Seçimleri ile Balıkesir Büyükşehir Belediyesi sıfatını kazanarak davalı Paşaköy Köyü Muhtarlığı Tüzel Kişiliğini kaybederek Altıeylül Belediyesi'nin mahallesine dönüştüğünden ...'na usulüne uygun tebligat yapılmış, davalı vekili cevap dilekçesinde davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili; dava konusu taşınmazın 1970 yılında Çiftçiyi Topraklandırma Yasa'sı ile kurulan 36 No.lu Toprak Komisyonu'nca yapılan dağıtım ile davacıya tahsis edildiğini, bu tarihten itibaren herhangi bir işlem yapılmadığını, tahsisten beri 42 yıl geçtiğini, davanın yapılan dağıtımdan sonra 10 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılması gerektiğini, süre geçtikten sonra dava açıldığından davanın öncelikle süre yönünden reddi gerektiğini, davacının taşınmazın mera olmadığı yönündeki iddiasının doğru olmadığını, eldeki dava ile talep edilen taşınmazı da kapsayan 1133 No.lu parselin özel sicilinde mera olarak kayıtlı olup,

devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olduğundan zilyetlikle de kazandırıcı zamanaşımı yolu ile iktisabının mümkün olmadığını, davacının taşınmazı 42 yıldır amacına uygun olarak zilyet ettiği iddiasının dinlenemeyeceğini beyanla davanın esastan da reddini talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili de aynı sebeplerle davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.12.2014 tarihli ve 2013/90 Esas, 2014/457 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi 02.06.2021 tarihli ve 2018/4316 E., 2021/3680 K. sayılı kararı ile ''Dava konusu 1133 parsel sayılı taşınmaz 22.01.1962 tarihinde tapulama çalışmaları sonucunda Paşaköy Köyü Tüzel Kişiliği lehine mera olarak sınırlandırılmıştır.

Daha sonra bu parselin bir kısmı 4753 sayılı Çiftciyi Topraklandırma Yasa'sı uyarınca kurulan 36 No.lu Toprak Komisyonu tarafından 26.11.1970 tarih 34 No ve 16.10.1970 tarih 37 No.lu kararı ile dağıtıma tabi tutulmuş ve 09.01.1971 tarihli dağıtım cetveline göre 1830,19 m2 yer davacıya tahsis edilmiştir.

Mahallinde yapılan keşifte dava konusu taşınmazın tahsis tarihinden beri davacı tarafından kullanıldığı tespit edilmiş olup tahsis işleminin de geçerliliğini koruduğu anlaşılmakla davacıya tahsis edilen yer hakkında tescil hükmü kurulması gerekirken taşınmazın tamamının mülkiyetinin davacıya naklini sağlayacak şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Öncelikle 36 No.lu Toprak Komisyonu kararına dayalı olarak hazırlanan harita veya kroki araştırılmalı, bu krokiye istinaden kura sonucu davacıya tahsis edilen yer saptanmalı, bu yerin ana taşınmazdan ifrazının mümkün olup olmadığı tespit edilerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken talebi aşan bir şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden bozulması gerekmiştir.'' gerekçeleri ile bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne, Balıkesir ili, Altıeylül ilçesi, Paşaköy Mahallesi, 1133 parsel (yeni 123 ada, 50 parsel) sayılı taşınmazın, 20.05.2022 tarihli rapor ve krokisinde T212 simgeli 1.830,19 m²'lik kısmının ifrazen tapu kaydının iptali ile Balıkesir 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021-562 E, 2021-568 K sayılı mirasçılık belgesindeki miras payları oranında davacılar ... mirasçıları adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Hazine vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü süre ve zamanaşımının geçmiş olduğunu, Mera Komisyon kararının iptali davasının 5 yıl içinde açılması gerektiğini ve Mera Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiğini vd. nedenlerle hükmün bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz itirazlarında; meraların zilyetlikle iktisabının mümkün olmadığını, Mera Kanunu'nun 14 üncü maddesi greğince önce mera vasfının kaldırılması gerektiğini, yasal hasım olmaları nedeniyle yargılama gideri ve vekalet ücreti ile sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, mera kaydının iptali ile tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu'nun 1 inci maddesinde;

"a. Arazisi olmayan veya yetmeyen çiftçileri veya çiftçilik yapmak isteyenleri, aileleri ile birlikte geçimlerini sağlayacak ve iş kuvvetlerini değerlendirecek ölçüde araziye sahip kılmak;

b) Kendilerine arazi verilenlerle yeteri arazisi bulunup istihsal vasıtaları eksik olan çiftçilerden muhtaç bulunanlara kuruluş, onarma ve çevirme sermayesi, canlı ve cansız demirbaş vermek;

c) Yurt topraklarının sürekli olarak işlenmesini sağlamak" olduğu belirtilmiştir.

2. Bu kanun hükümlerine göre Toprak Tevzi Komisyonu tarafından tevzi edilecek araziler 8 maddede açıklanmıştır:

"a) Devletin hüküm ve tasarrufu veya özel mülkiyeti altında bulunup kamu işlerinde kullanılmayan arazi,

b) Bir veya birkaç köy, kasaba veya şehrin ortamalı olan arazinin ihtiyaçtan fazla olduğu Tarım Bakanlığınca belirtilen parçası,

c) Sahibi bulunamayan arazi,

d) Devletçe kurutulan sahipsiz bataklıklardan kazanılacak arazi,

e) Göllerin kuruması ve nehirlerin doldurmasıyle elde edilecek arazi,

f) Bu kanun hükümlerine göre kamulaştırılacak arazi."

3. Bu kanun gereğince kimlere arazi verileceği 34 üncü maddede aşağıda yazılı şekilde belirtilmiştir;

"Bu kanun hükümlerine göre arazi, aile reislerine verilir. Arazi verilmesinde aşağıdaki sıra gözetilir.

a. Hiç arazisi olmayıp başkalarının arazisinde ortakçılık, kiracılık yapanlar,

b. Arazisi yetmiyen çiftçiler,

c. Hiç arazisi olmayıp yerleşmiş bulunduğu yerde öteden beri tarım işçiliğiyle geçinenler,

d. Göçebeler, göçmenler ve göçürülenlerden çiftçi olanlar,

e. 59 uncu madde hükmüne göre miras ortaklığından ayrılanlar,

f. Tarım ve veteriner okullarını veya Tarım Bakanlığınca tanınmış tarım kurslarım bitirenlerden arazisi olmayanlar veya yetmiyenler,

g. Evvelce çiftçi olmayıpta arazi edindiği takdirde çiftçilik yapacaklarına Tarım Bakanlığınca kanaat getirilenler,

Bu madde şümulüne giren kimselerden bağımsız bir işletme kuracak durumda bulunanlara aile sahibi olmasalar dahi arazi verilir."

3. Değerlendirme

1. Dava konusu olayda. 36 No.lu Toprak Komisyonu tarafında 26.11.1970 tarih 37 sayılı kararı ile 185 aileye toprak dağıtımı kararı almış ve dağıtım cetveli düzenlenmiştir. 09.11.1961 tarihinde kadastro tespitinde 335.997,89 m2 yer mera vasfı ile tespit edilen taşınmazın Toprak Tevzi Komisyonu tarafından 149 000 m2'lik kısmı mera olarak ayrılmış, kalan kısım hakkında dağıtım cetveli düzenlenerek kura ile dağıtımı yapılmıştır.

Davacıların murisi ...'a kura sonucunda T212 olarak gösterilen 1830,19 m2 yer isabet etmiştir. Muris 1970 yılından itibaren ölene kadar kullanmış ve halen taşınmaz davacı mirasçılar tarafından tasarruf edilmektedir.

Nitekim Hazine tarafından 2. Sulh Hukuk Mahkemesi 2005/1305E., 2006/806 K. sayılı dosyada açtığı meraya elatmanın önlenmesi davası Toprak Tevzi Komisyon işlemlerinin geçerli olduğu ve mera vasfını kaybetmiş olduğundan davanın reddine karar verilmiş ve bu hüküm onanarak kesinleşmiştir. Toprak Tevzi tarafından yapılan tahsis işlemi iptal edilmemiş olup geçerliliğini korumaktadır.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,