Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/1248 K.2023/2038

Taraflar arasında görülen muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil ile vasiyetnamenin iptali uygun görülmezse terditli tenkis davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 3. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

30/01/2012 tarihinde vefat eden müvekkilinin annesi ve mirasbırakanı ...'ın maliki bulunduğu 5754 ada 4 parsel 12 numaralı bağımsız bölümü 20/01/2009 tarihinde davalı ...'a satış suretiyle temlik ettiğini, mirasbırakanın ayrıca 09/06/2009 tarihli vasiyetnamesi ile satışa konu bağımsız bölümü ve malvarlığının geriye kalan kısmını oluşturan 3 adet bağımsız bölümü davalılara bıraktığını, 2009 yılında 79 yaşında olan mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmadığını, ayrıca diğer fiziksel rahatsızlıkları nedeniyle tedavi gören mirasbırakanın zafiyet içerisinde olduğunu, her iki tasarrufun da yanılma, aldatma ve korkutma sonucu yapıldığını,

mirasbırakanın aldığı emekli maaşları ve taşınmazlarından elde ettiği kira geliri ile davalının bir işi ve geliri bulunmadığı gözetildiğinde satış işleminin muvazaalı olduğunu ileri sürerek; muris muvazaası nedeniyle 12 numaralı bağımsız bölümün tapu kaydının iptali ile miras hissesi oranında müvekkili adına tesciline, olmadığı takdirde tenkisine, ayrıca 09/06/2009 tarihli vasiyetnamenin ehliyetsizlik ve irade sakatlığı nedenleriyle iptalini, olmadığı takdirde tenkisine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 12 numaralı bağımsız bölümü bedeli karşılığı satın aldığını, uzun süredir birlikte yaşadığı mirasbırakanın taşınmazı emsallerine göre daha az bir bedelle satmasının hayatın olağan akışına uygun olduğunu, davacının miras hissesi uyarınca tescil talebinin kabul edilmesi durumunda satış tarihi itibariyle taşınmazın mirasbırakana döneceğini, daha sonraki tarihli vasiyetname ile 12 numaralı bağımsız bölüm kendisine bırakıldığı için davacının miras hissesi uyarınca tescilinin mümkün olmayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...

12/06/2012 havale tarihli cevap dilekçesinde; mirasbırakanın vasiyetnamenin tanzim edildiği tarihte 79 yaşında bulunduğunu, romatizma, tansiyon, kalp rahatsızlığı hastalıkları nedeniyle hastanede tedavi gördüğünü, hem yaşı hem de rahatsızlıkları nedeniyle fiziksel olarak aciz durumda olduğunu, aklının sık sık gelip gittiğini, unutkanlık ve dalgınlıklarının olduğunu, mirasbırakan ile aynı apartmanda yaşayan diğer davalıların zor ve baskı kullanarak gelirlerine el koyduklarını, dava dilekçesinde belirtilen olayların doğru olduğunu, davacının iş bu davayı açmakta haklı olduğunu, davacının açmış olduğu davaya itirazının bulunmadığını,

hak ve adaletin yerini bulmasını, davacıya karşı yapılan haksızlığın giderilmesi gerektiğini belirtmiş, 18/03/2013 tarihli duruşmada ise; bu dilekçenin içeriğinin doğru olmadığını, okumadan ve içeriğini bilmeden imzaladığını bildirmiştir.

3. Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 18/03/2016 tarihli ve 2012/200 Esas, 2016/136 Karar sayılı kararı ile, Adli Tıp Kurumu Başkanlığından alınan rapor ile tasarruf tarihlerinde mirasbırakanın fiil ehliyetine haiz olduğunun belirlendiği, satışa ilişkin muvazaa iddiasının ispat edilemediği, satışın iptali gerekçelerinin doğması halinde bile bu işlemden 5 ay sonra yapılan vasiyetnamenin geçerli olduğu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 506 ıncı ve devamı maddelerinde mirasbırakanın hangi sağlar arası tasarrufları hakkında tenkis istenebileceği açıklandığı,

bu koşullar kesin bir biçimde ispatlanmadıkça mirasbırakanın yaptığı geçerli vasiyetnamenin tenkisinin istenemeyeceği, ayrıca yapılan araştırma sonucunda mirasbırakanın başkaca taşınmazının olmadığının belirlendiği gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 06/11/2018 tarihli ve 2017/985 Esas, 2018/11060 Karar sayılı kararıyla "...mirasbırakanın davalıya yapmış olduğu temlikin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu akitte gösterilen bedel olan 18.000,00 TL ile o tarih itibariyle saptanan gerçek bedel olan 85.000,00 TL arasındaki aşırı oransızlık da muvazaayı kanıtlayan diğer bir olgu olduğunu, Mahkemece; muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davasının kabulüyle davacının miras payı oranında iptal ve tescile karar verilmesi gerektiğini,

Davacı tarafın vasiyetnamenin iptali istemine yönelik diğer temyiz itirazının incelenmesinde;

Davalı ...'ün davayı kabul etmesi nedeniyle, vasiyetnamenin bu davalı yönünden iptaline karar verilmesi gerektiğini,

Davacı tarafın tenkis istemine yönelik temyiz itirazının incelenmesinde;

TMK'nın 519 uncu maddesi uyarınca, vasiyetnamelerin kayıtsız koşulsuz tenkise tabi olduğu gözetilerek, terditli olarak ileri sürülen tenkis isteminin usulünce incelenmesi ve ulaşılacak sonuca göre uyuşmazlığın esası hakkında bir hüküm verilmesi gerekirken, davanın ve delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamındaki gerekçelerle davanın kısmen kabulü ile Ankara ili, Keçiören ilçesi, Kalaba Mahallesinde kain 5754 ada 4 parsel sayılı taşımazdaki 2 inci kat 12 numaralı bağımsız bölümün davalı adına kayıtlı 1/3 hissesinin tapu kaydının iptali ile davacı adına kayıt ve tesciline, muris Şükriye Buyurgan tarafından düzenlenen, Ankara 31. Noterliğinin 29/06/2009 tarih 8120 yevmiye No.lu düzenleme şeklindeki vasiyetnamesinin davalı ... yönünden iptaline, diğer davalılar yönünden talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, mahkemece muris muvazaası nedeni ile muris tarafından davalıya devredilmiş olan 12 numaralı bağımsız bölümün miras payı oranında tapusunun iptali ile davacının adına tesciline karar verilmiş ise de aynı taşınmazın murisin sonraki tarihli vasiyetnamesi ile aynı zamanda muris tarafından müvekkiline vasiyet edildiğini, bu nedenle davacının miras payı oranında tapu iptal ve tescil kararı verilmesinin yanlış olduğunu, ayrıca müvekkili yönünden vasiyetnamenin iptaline yönelik talebin reddedildiğini ve müvekkili yararına maktu vekalet ücretine hükmedildiğini, oysa ki vasiyetnameye konu taşınmazların değeri dikkate alınarak nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil ile vasiyetnamenin iptali uygun görülmezse terditli tenkis istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesi yedi, sekiz, dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 557 ve 560 ıncı maddeleri, 6100 sayılı Kanun'un 308 inci maddesi

2. Muris muvazaasına ilişkin 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; “Bir kimsenin; mirasçısını miras hakkından yoksun etmek amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği tapu sicilinde kayıtlı taşınmaz malı hakkında tapu sicil memuru önünde iradesini satış doğrultusunda açıklamış olduğunun gerçekleşmiş bulunması halinde, saklı pay sahibi olsun ya da olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçıların, görünürdeki satış sözleşmesinin Borçlar Kanunu'nun 18. maddesine dayanarak muvazaalı olduğunu ve gizli bağış sözleşmesinin de şekil koşulundan yoksun bulunduğunu ileri sürerek dava açabileceklerine ve bu dava hakkının geçerli sözleşmeler için söz konusu olan Medeni Kanunun 507 ve 603. maddelerinin sağladığı haklara etkili olmayacağına” hükmedilmiştir.

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesi hükmü gereğince hakim, kural olarak tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır. Ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Buna usul hukukunda taleple bağlılık ilkesi denilmektedir.

4. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2013/2963 Esas, 2013/11397 Karar ve 11.07.2013 Tarihli kararının ilgili kısmı şöyledir: "... Davacının diğer temyiz itirazlarına gelince; davada vasiyetnamenin tenfizi isteği olmadığı gibi harcı verilerek açılmış bir dava veya karşı davada olmadığı halde mahkemece Hukuk Muhakemeleri Kanununun 26. maddesinde düzenlenen taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde talep aşılmak suretiyle muris adına olan kayıtların iptali ile davalı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesi isabetsizdir.

5. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2016/20008 Esas, 2018/8967 Karar ve 25.09.2018 Tarihli ilamının ilgili kısmı şöyledir:

Bundan ayrı, Hukuk Genel Kurulunun 13.03.1996 günlü ve 1996/2-6 Esas 1996/154 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, vasiyetnamenin iptali davasında ayna taalluk eden bir ihtilaf mevcut değildir. Bu nedenle de belirlenmesi gereken yön, dayanılan kişisel hakkın bulunup bulunmadığı ve vasiyetnamenin geçerli olup olmadığının tesbitinden ibarettir.

Buna bağlı olarak da, yalnızca vasiyetnamenin geçerliliğinin tesbiti istemine yönelik olarak açılan davada, verilecek kararın eda isteğini içermediği gözetilerek maktu harca tabi olduğunun kabulü icabeder. Ayrıca; vasiyetnamenin iptali davasının yukarıda açıklanan özelliğinin bir diğer sonucu da, dava lehine sonuçlanan taraf yararına maktu vekalet ücreti takdir edilmesidir.

Bu durumda mahkemece; davanın kabulü nedeniyle maktu karar ve ilam harcının davalı tarafdan tahsiline ve davacı taraf yararına maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken; yanılgılı değerlendirme ile vasiyetnameye konu olan taşınmazların dava tarihindeki değeri üzerinden hesaplanan nisbi karar ve ilam harcının davalı taraftan tahsiline ve yine aynı değer üzerinden davacı taraf lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmiş olması da doğru değildir.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,