Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/1376 K.2023/2079

Taraflar arasındaki İİK 121 inci maddesine dayalı ortaklığın giderilmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davalılardan ... aleyhine davacıya olan borcundan dolayı Sandıklı İcra Müdürlüğünün 2012/1281 Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, borçlunun murisi ...'in maliki olduğu Afyonkarahisar ili, Sandıklı ilçesi, 228, 262, 367, 511, 512 ve 801 parsel sayılı taşınmazlarda borçlunun hissesine alacak nedeniyle haciz konulduğunu ve icra müdürlüğünden iş bu davayı açmak üzere yetki verildiğini belirterek dava konusu 6 adet taşınmazda ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.01.2016 tarihli ve 2014/480 Esas, 2016/69 Karar sayılı kararıyla davanın kabulü ile dava konusu taşınmazlardaki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi 18.01.2021 tarih ve 2020/4385 Esas, 2021/31 Karar sayılı ilamı ile mahkeme hükmünün "davacı vekilinin ibraz ettiği yetki belgesinin icra hukuk mahkemesinden alınması gerekirken icra müdür yardımcısından alınması doğru görülmemiştir. Kabule göre de; 115 ada 9 parsel (eski 228 parsel) sayılı taşınmazda davalı borçlunun payının paylı halde bulunduğu, 119 ada 2 parsel (eski 262 parsel) sayılı taşınmazda davalı borçlu Sefa'nın murisi ...'in paydaş olmadığının dikkate alınmaması, ayrıca 143 ada 1 parsel (eski 801 parsel) sayılı taşınmazın tapu kayıt maliklerinden Cennet, Ali, Emine ve Ahmet'in davada taraf olarak yer almamış olmaları doğru görülmemiştir." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda karar başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan inceleme ve araştırma sonucu: 1. Davanın kısmen kabulü ile Afyonkarahisar ili, .... ilçesi, .... Köyü 123 ada 7 parsel, 132 ada 21 parsel, 132 ada 20 parsel, 143 ada 1 parsel ve 115 ada 9 parsel sayılı taşınmazların aynen taksimi ve ivaz ilavesiyle ifrazlarının mümkün olmadığı anlaşıldığından ilgili taşınmazların üzerindeki takyidatla beraber umum arasında satış yolu ile satılarak ortaklığın giderilmesine,

2. Dava konusu Afyonkarahisar ili, .... ilçesi, ..... Köyü 119 ada 2 parsel sayılı taşınmazın borçluya ait olmadığı, taşınmazda borçlu payının bulunmadığının anlaşılması nedeniyle ilgili taşınmaz üzerinde yer alan ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesine yönelik talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; davanın kabulü ile mağdur edilmiş olduğunu, taşınmazların satılmasına muvafakat etmediğini, davacı alacaklıya çok az bir borcu kalmasına karşın tüm taşınmazların satılmasına karar verilmesinin haksızlık olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararını temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 121 inci maddesi uyarınca yetki belgesine istinaden açılan ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. Borçlunun elbirliği hâlinde ortak olduğu taşınmazlarda borçlu ortağın alacaklısı icra hakimliğinden İcra İflas Kanunu'nun 121 inci maddesine göre alacağı yetki belgesine dayanarak borçlunun ortağı olduğu taşınmaz için ortaklığın giderilmesi davası açabilir.

2. İcra mahkemesinden alınan yetkiye dayalı olarak açılan davalarda kural olarak borçlu ortağın mülkiyet hakkının elbirliği mülkiyetine konu olması gerekir.

3. Borçlu ortağın alacaklısı tarafından açılan davalarda birden fazla taşınmaz dava konusu edilmiş ise icra takibine konu borç miktarına göre dava tarihi itibarıyla taşınmazlardan borçlu ortağın payına düşecek değerin tespit edilerek borca yetecek kadar (sayıda) taşınmazın ortaklığının giderilmesine karar verilmesi, fazlaya ilişkin istemin reddi gerekir.

4. Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup re’sen yargılamanın her aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir. Savunma hakkı, Anayasanın 36 ncı maddesi ile güvence altına alınmış olup 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27 nci maddesinde de “hukuki dinlenilme hakkı” başlığı altında ayrıca düzenlenmiştir. Hakim, tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. Buna göre hakim iddia ve savunma haklarını kullanabilmeleri için tarafları duruşmaya davetle zorunludur. Bu şekilde açılacak davalarda borçlu ortak (paydaş) dahil tüm ortakların (paydaşların) davaya dahil edilmeleri zorunludur.

2. Değerlendirme

1. Dosyanın incelenmesinde İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gereklerinin yerine getirilmediği; dava konusu 143 ada 1 parsel (eski 801 parsel) sayılı taşınmazın tapu kaydına göre davalı ...'in murisi ...'in taşınmazda 3/16 payının bulunduğu, bozma ilamında belirtilmiş olmasına rağmen kayıt maliklerinden ...,... ve ...... ile intikal işlemi ile elbirliği halinde taşınmaza paydaş olan bir kısım mirasçıların davaya dahil edilmeden hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince taşınmaza ait güncel tapu kaydının ilgili tapu müdürlüğünden temin edilerek taraf teşkilinin denetlenmesi ve davada taraf olarak yer almayan tapu kayıt maliklerinin usulüne uygun şekilde davaya katılımı sağlandıktan sonra oluşacak sonuca göre işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, anılan taşınmaz yönünden taraf teşkili sağlanmaksızın, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

2. Bozma ilamında da belirtildiği şekilde, dava konusu 115 ada 9 parsel (eski 228 parsel) sayılı taşınmazda davalı borçlu payının paylı mülkiyet halinde bulunduğu, dava niteliğinin İİK'nun 121 inci maddesi uyarınca yetki belgesine istinaden açılan ortaklığın giderilmesi istemine yönelik olduğu hususu dikkate alındığında, bu taşınmaz yönünden hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi de doğru görülmemiştir.

3. Borçlu ortağın alacaklısı tarafından açılan davalarda birden fazla taşınmaz dava konusu edilmiş ise icra takibine konu borç miktarına göre dava tarihi itibariyle taşınmazlardan borçlu ortağın payına düşecek değerin tespit edilerek borca yetecek kadar (sayıda) taşınmazın ortaklığının giderilmesine karar verilmesi, fazlaya ilişkin istemin reddi gerekir. Mahkemece güncel ve dava tarihi itibariyle icra takip dosyası kapak hesabı getirtilerek, takip borçlusunun miras payına düşecek taşınmaz değerlerinin takip borcu ile karşılaştırılarak, sonucuna göre borca yetecek sayıda taşınmaz yönünden kabul kararı verilmesi gerekirken, bu yönde inceleme yapılmaması doğru görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Yukarıda V.C.2. (1, 2 ve 3) numaralı paragraflarda açıklanan nedenlerle, davalı ... temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,